Решение #2852928 Экономические

4-1202-2504/5637-сонли иқтисодий иш Сирдарё туманлараро иқтисодий суди АЖРИМИ (даъвогарнинг даъводан тўлиқ воз кечишини қабул қилиш ва иш юритишни тугатиш тўғрисида) Сирдарё тумани 2025 йил 04 ноябрь Сирдарё туманлараро иқтисодий судининг судьяси Х.Сулайманбекова раислигида, С.Сайданов суд мажлиси котиблигида, Сирдарё туман ҳокимлигининг жавобгар “KO’K DOVUL TULPORI” фермер хўжалиги ўртасида тузилган 03.05.2021 йилдаги 136-сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш тўғрисидаги шартномани бекор қилиш ҳақидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогар вакили А.Ғайратов (22.10.2025 йилдаги ишончнома асосида), Сирдарё туман қишлоқ хўжалиги бўлими бошлиғи Ш.Атаметов (ишончнома асосида), Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси Сирдарё туман бўлими вакили А.Абдуқодиров (ишончнома асосида), Сирдарё туман Фермерлар кенгаши вакили С.Худайшукуров (ишончнома асосида), туман прокурори катта ёрдамчиси А.Джайнаров иштирокида, Сирдарё туманлараро иқтисодий судининг биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Сирдарё туман ҳокимлиги (бундан кейинги матнларда “даъвогар” деб юритилади) судга даъво киритиб, “KO’K DOVUL TULPORI” фермер хўжалиги (бундан кейинги матнларда “жавобгар” деб юритилади) ўртасида тузилган 03.05.2021 йилдаги 136-сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш шартномасини бекор қилишни сўраган. Суд мажлиси вақти ва жойи тўғрисида белгиланган тартибда хабардор қилинган жавобгар ҳамда Давлат кадастрлар палатаси Сирдарё вилоят бошқармаси ишда вакили иштирокини таъминламади. Ушбу ҳолатда суд, Ўзбекистон Республикасининг иқтисодий процессуал кодексининг 170моддасига кўра ишни жавобгар ҳамда Давлат кадастрлар палатаси Сирдарё вилоят бошқармаси вакилисиз кўришни лозим топади. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвогар даъводан воз кечишини маълум қилиб, бу ҳақда илтимоснома тақдим қилиб, даъводан воз кечишни қабул қилишни ва даъво аризаси юзасидан иш юритишни тугатишни сўради. Ишда иштирок этган Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси Сирдарё туман бўлими вакили жавобгар Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 65-моддаси учинчи қисми билан маъмурий жавобгарликка тортилганлигини билдирди. Ишда иштирок этган қишлоқ хўжалиги бошқармаси вакили қонуний қарор қабул қилишни сўради. Сирдарё туман фермерлар кенгаши вакили қонуний қарор қабул қилишни сўради. Суд мажлисида иштирок этган прокурор ёрдамчиси даъвогар даъводан воз кечганлиги сабабли иш юритишни тугатишни сўради. Суд, ишда иштирок этган шахсларинг тушунтиришини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъводан воз кечишини қабул қилишни ва даъво аризаси юзасидан иш юритишни тугатишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси 157моддасининг иккинчи қисмига кўра, даъвогар ишни ҳар қандай инстанция судида кўришда тегишли суд инстанциясида ишни кўриш якуни бўйича чиқариладиган суд ҳужжати қабул қилингунига қадар даъводан тўлиқ ёки қисман воз кечишга ҳақли. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Биринчи инстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” 2019 йил 24 майдаги 13-сонли қарорининг 13-банди ҳам тушунтириш берилган. ИПК 110-моддасининг 6-бандида даъвогар даъвосидан воз кечса ва у суд томонидан қабул қилинса, ушбу ҳолат иш юритишни тугатиш учун асос бўлиши белгиланган. Суд, воз кечишнинг қонунийлиги ва бошқа шахсларнинг манфаатларини бузмаслигини инобатга олиб, воз кечган шахснинг ваколатларини текшириб, даъводан воз кечишни қабул қилишни ва иш юритишни тугатишни лозим топади. ИПКнинг 118-моддаси биринчи қисмига кўра, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган давлат божи ставкаларига кўра номулкий тусдаги даъволар юзасидан базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн баравари миқдорида давлат божи ундирилиши лозим. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 19.12.2020 йилдаги “Иқтисодий ишлар бўйича суд харажатларини ундириш амалиёти тўғрисида”ги 36-сонли қарорининг 18-банди биринчи хатбошида даъвогар (аризачи) арз қилган талабларидан воз кечганда у қилган харажатларнинг ўрни жавобгар томонидан қопланмайди, деб тушунтириш берилган. Юқоридагиларга кўра, суд ҳисобланган 4 120 000 сўм давлат божини даъвогардан республика бюджетига ундиришни, олдиндан тўланган 41 200 сўм почта харажатини даъвогар зиммасида қолдиришни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 110, 118, 157, 195-196-моддаларига асосланиб, суд АЖРИМ ҚИЛДИ: Сирдарё туман ҳокимлигининг жавобгар “KO’K DOVUL TULPORI” фермер хўжалиги ўртасида тузилган 03.05.2021 йилдаги 136-сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш тўғрисидаги шартномани бекор қилиш ҳақидаги даъвосидан воз кечиши қабул қилинсин ҳамда даъво аризаси юзасидан қўзғатилган 4-1202-2504/5637-сонли иқтисодий иш бўйича иш юритиш тугатилсин. Сирдарё туман ҳокимлиги ҳисобидан Республика бюджетига 4 120 000 сўм давлат божи ундирилсин. Олдиндан тўланган 41 200 сўм почта харажати даъвогар зиммасида қолдирилсин Мазкур ажрим устидан қонунчиликда белгиланган тартибда апелляция ёки кассация тартибида шикоят қилиниши (протест келтириши) мумкин. Судья Х.Сулайманбекова