Решение #2853068 Экономические

4-1601-2504/19487-сонли иш судья: Х.Умаров ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Наманган шаҳри 2025 йил 4 ноябрь Наманган туманлараро иқтисодий судининг судьяси Х.Умаровнинг раислигида, судья ёрдамчиси Х.Абдулбориевнинг котиблигида, даъвогар ААААнинг жавобгар ББББнинг қурилиш-монтаж ишларини тўхтатиш ва демонтаж ишларини амалга ошириш ҳақидаги аризаси бўйича қўзғатилган ишни даъвогар вакили К.Икрамов (ишончнома асосида)нинг иштирокида суднинг биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Судга тақдим этилган аризада баён қилинишича, АААА (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) томонидан ўтказилган ўрганишда ББББ Наманган шаҳар, Обиҳаёт МФЙ, А.Хўжаев кўчасида белгиланган тартибда давлат рўйхатидан ўтмасдан кўп қаватли турар жой (бундан буён матнда қурилиш объекти деб юритилади) қураётганлиги аниқланган. Қурилиш объектида қурилиш ишларини тўхтатиб туриш ҳақидаги кўрсатмалар бажармаганлиги сабабли даъвогар судга ариза билан мурожаат қилиб, ББББнинг ноқонуний амалга ошираётган қурилиш-монтаж ишларини тўхтатиб туришни ва демонтаж ишларини олиб боришни сўраган. Суднинг 2025 йил 4 ноябрдаги ажрими билан даъвогарнинг аризадаги жавобгар ББББни ББББ қўшма корхонаси (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) деб ўқиш ҳақида даъво предметига аниқлик киритиш тўғрисидаги аризаси иш юритувига қабул қилинган. Суд мажлисида даъвогар вакили аризани қувватлаб, уни қаноатлантиришни сўрадилар. Суд муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд мажлисига келмади. Мазкур ҳолатда суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 170, 220-моддаларига асосан ишни жавобгар иштирокисиз кўриш мумкин деб ҳисоблайди. Суд ишдаги мавжуд ҳужжатларини ўрганиб, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, қуйидаги асосларга кўра аризани қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, даъвогар томонидан Наманган шаҳрида ўтказилган мониторингда жавобгар томонидан ноқонуний қурилиш ишлари амалга оширилаётганлиги аниқланган. Бу ҳақда далолатнома тузилган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 20 апрелдаги 200-сонли қарори билан тасдиқланган Қурилиш-монтаж ишларини бошлаш учун объектни рўйхатдан ўтказиш бўйича давлат хизматлари кўрсатишнинг Маъмурий регламентининг 5-бандига кўра қурилиш объектини рўйхатдан ўтказмасдан қурилиш ишларини амалга ошириш тақиқланади. Жавобгар мазкур талабга амал қилмасдан қурилиш объектида қурилиш ишларини амалга ошириб келган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 17 апрелдаги 214-сонли қарори билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида ҳудудий назорат қилиш инспекциялари тўғрисида”ги Низомнинг 10-бандида лойиҳа ҳужжатлари бўйича қурилиш-монтаж ишларининг амалга оширилишда ва қурилиш-монтаж ишлари тугалланган объектларнинг фойдаланишга қабул қилинишида шаҳарсозлик тўғрисидаги қонунлар, шаҳарсозлик меъёрлари, қоидалари ва стандартларга риоя қилиниши, қурилиш соҳасида техник жиҳатдан тартибга солишга доир норматив ҳужжатлар талабларига риоя этилиши бўйича давлат назоратини амалга ошириш қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида ҳудудий назорат қилиш инспекцияларининг асосий вазифаси эканлиги белгиланган. Шу боис даъвогар томонидан жавобгарга қурилиш объекти рўйхатдан ўтказилгунига қадар қурилиш-монтаж ишларини тўхтатиш юзасидан 2 та ёзма кўрсатма юборилган. Жавобгар ёзма кўрсатмалар юборилишига қарамай қурилиш-монтаж ишларини давом эттирган. Ўзбекистон Республикаси Шаҳарсозлик кодекси 27-моддаси иккинчи қисмининг тўртинчи хатбошисида Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси ҳамда унинг ҳудудий инспекциялари қонун ҳужжатларида назарда тутилган қурилиш соҳасида рухсат бериш тартибтаомилларига риоя қилинмаган ва аниқланган ҳуқуқбузарликларни бартараф этиш бўйича камида иккита кўрсатма бажарилмаган ҳолларда қурилиш-монтаж ишларини тўхтатиб туриш ва демонтаж ишларини олиб бориш тўғрисидаги даъво билан судга мурожаат қилиши назарда тутилган. Шунинг учун даъвогар судга ариза билан мурожаат қилиб, қурилиш ишларини вақтинча тўхтатишни ва демонтаж ишларини амалга оширишни сўраган. Жавобгар томонидан қурилиш соҳасидаги қонун ҳужжатлари ҳамда шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари талаблари бузилганлиги, даъвогарнинг талаблари асосли эканлиги ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топганлиги сабабли суд аризани асосли деб ҳисоблайди. ИПК 222-моддаси учинчи қисмининг 4-бандида ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисида билдирилган талаб (ушбу ҳолатда фаолиятни тўхтатиб туриш тўғрисидаги талаб) қаноатлантирилган тақдирда, суд ҳал қилув қарорининг хулоса қисмида фаолият чекланадиган, тўхтатиб туриладиган ва тақиқланадиган муддат кўрсатилиши кераклиги қайд этилган. ИПК 118-моддасининг биринчи қисмига асосан суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. ИПК 217-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ фаолиятни тўхтатиб туриш ҳуқуқий таъсир чораси ҳисобланади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддаси биринчи қисмининг 19-бандида аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божи тўлашдан озод қилиниши белгиланганлиги сабабли суд даъвонинг фаолиятни тўхтатиб туриш ҳақидаги талаби бўйича тарафлардан давлат божи ундирмаслик, даъвонинг демонтаж ишларини амалга ошириш талаби бўйича (номулкий хусусиятга эга талаб бўлганлиги учун) жавобгар ҳисобидан республика бюджетига базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 баравари, яъни 4 120 000 сўм давлат божи, шунингдек даъвогар фойдасига ариза судга киритилишида олдиндан тўланган 41 200 сўм почта ҳаражатлари ундириш лозим деб ҳисоблайди. Қайд этилганларга асосланган ҳолда суд ариза талабларини қаноатлантириб, жавобгар томонидан қурилиш объектида амалга оширилаётган қурилиш-монтаж ишларини қурилиш объекти давлат рўйхатидан ўтказилгунига қадар тўхтатиб туришни ҳамда жавобгар ҳисобидан демонтаж ишларини олиб боришни ҳамда жавобгар ҳисобидан республика бюджетига 4 120 000 сўм давлат божи, даъвогар фойдасига 41 200 сўм почта харажатлари ундиришни лозим топди. Бинобарин ИПКнинг 118, 170, 176, 186, 220-222-моддаларини, Ўзбекистон Республикаси Шаҳарсозлик кодексининг 27-моддасини, Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 17 апрелдаги 214-сонли қарори билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида ҳудудий назорат қилиш инспекциялари тўғрисида”ги Низомни ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 20 апрелдаги 200-сонли қарори билан тасдиқланган Қурилиш-монтаж ишларини бошлаш учун объектни рўйхатдан ўтказиш бўйича давлат хизматлари кўрсатишнинг Маъмурий регламентининг 5-бандини қўллаб, суд қарор қилади: Даъвогар ААААнинг аризаси қаноатлантирилсин. Жавобгар ББББ қўшма корхонаси томонидан Наманган шаҳар, Обиҳаёт МФЙ, А.Хўжаев кўчасидаги “кўп қаватли турар жой” объектида амалга оширилаётган қурилиш-монтаж ишлари қурилиш объекти давлат рўйхатидан ўтказилгунига қадар тўхтатиб турилсин ҳамда мазкур объектда жавобгар ББББ қўшма корхонаси ҳисобидан демонтаж ишлари олиб борилсин. Жавобгар ББББ қўшма корхонаси ҳисобидан даъвогар АААА фойдасига 41 200 сўм почта харажатлари, республика бюджетига 4 120 000 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақалари берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан бошлаб ўн кунлик муддат ичида шу суд орқали Наманган вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида, ҳал қилув қарори кучга киргач эса кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Раислик қилувчи, судья Х.Умаров