Решение #2853180 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нинг котиблигида, даъвогар вакили**** (**** йил 27 мартдаги ****-сонли ишончнома асосида)нингиштирокида, даъвогар ****нингжавобгар«****»масъулияти чекланган жамиятидан****.****.**** сўм асосий қарз,****.****.**** сўм пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: **** (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «****»масъулияти чекланган жамиятидан(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан****.****.**** сўм асосий қарз,****.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосан жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакилидаъво талабларини қўллаб-қувватлаб,ўз тушунтиришин бериб,жавобгар шартномабўйичазиммасигаолган********ни, тўловларни ўз **** амалга оширмаганлигинимаълум қилиб,суддандаъво талабларинитўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогарвакилини тинглаб ҳамдаишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқароликкодексининг 8 ва ****моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур холатда тарафларнинг ****олди-сотди шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддаси асосан,олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф(сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,**** (Сотувчи)ва«****»масъулияти чекланган жамияти (Сотиб олувчи)ўртасида ****-сонли олди-сотди шартномаларитузилган. Шартномаларнинг 1.1-бандига асосан Ўзбекистон Республикасининг Ер кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг**** йил 9 декабрдаги “Бозор тамойилларига асосланган ипотека кредитлари орқали аҳолини уй-жой билан таъминлашгаоид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-33-сон Фармони, Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 12 январдаги “Электрон онлайн-аукцион ва танловларни ташкил этиш ҳамда ўтказиш тартибини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ваДавлат активларини бошқариш агентлигининг **** йил 4 апрелдаги ****-сон топшириғига ҳамда “Электрон-онлайн аукционларни ташкил этиш маркази”****нинг ****4йил19 августдаги “Электрон-онлайн аукцион натижалари тўғрисида”ги YU-****-сонли ва****-****сонлибаённомаларига асосан,ҳаридорХазорасптумани,Зиёлилармаҳалласи, №**** ва№****лотда жойлашган (кўп қаватли уй жойқуриш учун) умумий майдони 0,****га бўлган ер участкасиниижара ҳуқуқи асосида бериш ва аукцион ғолиби эса ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг қийматини тўлаш **** олган. Даъвогар томонидан шартномадабелгиланган**** ****, жавобгарга ер участкаси топширилган. ****4йил19 августда 96-сонли шартноманинг 3-бўлимида ер участкасини сотиб олиш баҳоси****.000.****сўмни ташкил этиши, аукционда иштирок этиш учун олдиндан тўланган****.****.****сўмни чегирган ҳолда, қолган****.****.**** сўмни харидор ўн икки ой давомида ҳар ойда52.****.****сўмдан тўлаб бориш **** белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан****4йилноябрдан– ****5йилавгустойлари учун жами****.****.****сўм тўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида****.****.**** сўм; ****4йил19 августда 97-сонли шартноманинг 3-бўлимида ер участкасини сотиб олиш баҳоси****.****.****,20сўмни ташкил этиши, аукционда иштирок этиш учун олдиндан тўланган****.****.****,56сўмни чегирган ҳолда, қолган****.****.****,64 сўмни харидор ўн икки ой давомида ҳар ойда39.****.****сўмдан тўлаб бориш **** белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан ****йилоктябрдан– ****5йилавгустойлари учун жами****.****.**** сўмтўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдидажами ****.****.****сўм кредиторлик қарздорлиги вужудга келган. Мазкур қарздорликларни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хатлари жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****керак Бундай ҳолатдасуддаъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабиниасосли деб ҳисоблаб,уни тўлиққаноатлантиришни ваушбу қисм юзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартномаларнинг 6.3-бандига асосанжами****.****.**** сўм пеня ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартномаларнинг6.3-бандида,мазкур шартноманинг 3.2-бандига мувофиқ харидор сотиб олиш тўловларини ўз **** тўламаган **** харидор ҳар бир кечиктирилган кун учун ўз **** тўланмаган тўловларнинг 0,4 фоизи миқдорида, лекин “Ер участкаси” учун тўланиши лозим бўлган қийматнинг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда сотувчига пеня тўлаши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг "**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****"ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шунга кўра, суд даъво талабидаги кечиктирилган тўловлар учун ҳисобланган пеня ундириш талабларини кўриб чиқиб,ушбу талабни асосли деб ҳисоблайди.Аммо,даъвогар ўз ****асосий қарзниундириш чораларини кўрмасдан, пеня суммасининг кўпайишига сабаб бўлганлигини инобатга олиб, пеня суммасини камайтириб, жавобгардан****.****.****сўмпеня ундиришни, пенянинг қолган қисмини рад қилишни ва ушбу қисм юзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур Кодексининг ****-моддасигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баёнэтилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.**** сўм асосий қарз,****.****.****сўм пеняундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад этишни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни, даъвогар томонидан судга даъво ариза берилганда тўланган41.****сўм почта ****жавобгардан даъвогар фойдасига ундиришни,жавобгардан Республика бюджетига28.****.****сўм давлат божиундиришнилозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. «****»масъулияти чекланган жамиятидан**** фойдасига****.****.**** сўм асосий қарз, ****.****.****сўм пеня ва.****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «****»масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****