Решение #2853765 Экономические

****-2501/****-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5йил 3 ноябрь Когонтуманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нинг котиблигида,Когон шаҳар**** ходими ****нинг иштирокида,даъвогарЎзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаменти Олтинчи **** ҳудуд 17-сон жазони ижро этиш колонияси давлат муассасасининг жавобгарЎзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаментиТўртинчи**** ҳудуд2-сон жазони ижро этиш колониясидавлат муассасасидан86.****.****сўм асосий қарз, 43.****.****сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаменти Олтинчи **** ҳудуд 17-сон жазони ижро этиш колонияси давлат муассасаси (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаменти Тўртинчи **** ҳудуд 2-сон жазони ижро этиш колонияси давлат муассасаси (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан86.****.**** сўм асосий қарз, 43.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Суднинг **** биланишгаҚашқадарёвилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси (бундан буён матнда Ғазначилик бошқармаси деб юритилади) ҳамдаҚашқадарёвилояти иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси (бундан буён матнда Молия органи деб юритилади) низонинг предметига нисбатан**** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд ******** ва жойи тўғрисида тегишлитарзда хабардор қилинган ишда иштирок этувчи шахслар,вакил иштирокини таъминлашмади.Бироқ, суд муҳокамасига қадарҒазначилик бошқармаситомонидансудга****5йил27 октябрдаги01-35/****-сонлиёзма маълумотнома**** этилиб, ушбумаълумотномадатарафлар ўртасида тузилган 15.07.**** йилдаги ****-сонли олди-сотди шартномаси,01.08.**** йилдаги ****-сонли хизмат кўрсатиш шартномаси,27.01.**** йилдаги 22-сонли олди-сотди шартномаси,29.05.**** йилдаги 72-сонли олди-сотди шартномаси Қашқадарё вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси Давлат харидларини ривожлантириш ва мониторинг бўйича шўъбасида рўйхатдан ўтмаганлиги маълум қилинган ва иш **** кўплиги сабабли ғазначилик хизмати вакилисиз ишни кўриш ва қонуний қарор қабул қилиш сўралган. Шунингдек,суд муҳокамасига қадардаъвогарвакили **** томонидан **** ноябрга қадар малака ошириш ўқишига жалб қилинганлиги муносабати билан суд **** 12 ноябрь ёки кейинги кунларга қолдириш **** ёзма илтимоснома берилган.Шу сабабли суд,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал 2 кодекси (бунданбуён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****,****-моддаларига асосан ишниуларнингиштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,прокурорнингишни қонуний ҳал қилиш ****фикриниэшитиб,қуйидаги асосларга кўрадаъвогар вакилининг суд **** бошқа кунга қолдириш **** ёзма илтимосномасини рад қилишни, даъвони қисман қаноатлантиришни, қолган қисмини рад қилишни лозим топади. ИПКнинг ****-моддасига асосан ишда иштирок этувчи шахсларнинг янги далилларни талаб қилиб олиш тўғрисидаги ҳамда иш муҳокамаси билан боғлиқ бошқа барча масалалар бўйича аризалари ва илтимосномалари ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг фикрлари суд томонидан эшитиб бўлинганидан кейин ҳал қилинади.Ишда иштирок этувчи шахсларнинг аризалари ва илтимосномаларини кўриш натижалари бўйича **** чиқарилади.Суднинг ишда иштирок этувчи шахсларнинг аризалари ва илтимосномаларини қаноатлантириш тўғрисидаги ёки қаноатлантиришни рад этиш **** хулосалари ишни кўриш натижалари бўйича чиқарилган суд ҳужжатида баён қилиниши мумкин. Ушбу ҳолатда суд,даъвогарвакилининг суд **** кейинга қолдириш **** ёзма илтимосномасини етарлича асослантирилмаганлиги, малака ошириш ўқишига жалб қилинганлигини тасдиқловчи далиллар мавжуд эмаслиги, суд **** ўқишга жалб қилинмаган бошқа вакиллар ҳам иштирок этиши мумкинлигини инобатга олиб, рад қилишни лозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,тарафлар ўртасида15.07.**** йилда ****-сонли олди-сотди шартномаси,01.08.**** йилда ****-сонли хизмат кўрсатиш шартномаси,27.01.**** йилда22-сонлиолди-сотди шартномаси,29.05.**** йилда 72-сонли олди-сотди шартномаси(бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Шартномашартларига кўра,даъвогар жавобгарга товар етказиб бериш ва хизматлар кўрсатиш ****,жавобгар эса етказиб берилган маҳсулот ҳамда кўрсатилган хизматлар **** тўлаш ва қабул қилиш ****ўз зиммаларига олган. Даъвогар томониданэлектрон****-фактураларга асосантоварларетказиб берилган ва хизматлар кўрсатилган бўлса-да, бироқ жавобгар томонидан олинган маҳсулотлар ва кўрсатилган хизматлар учун тўловлар тўлиқ амалга оширилмаганлиги натижасида86.****.**** сўмлик қарздорлик вужудга келган. Даъвогарнинг мавжуд қарздорликни7кунлик муддат ичида тўлаб бериш ****01.08.****5йилдаги****-сонли талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган.Шу сабабли даъвогар судга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буёнматнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Аниқланишича,тарафлар ўртасида тузилган15.07.**** йилда ****-сонли олди-сотди шартномаси, 01.08.**** йилда ****-сонли хизмат кўрсатишшартномаси, 27.01.**** йилда 22-сонли олди-сотди шартномаси, 29.05.**** йилда 72-сонли олди-сотди шартномаси ғазначилик ахборот тизимида 3 рўйхатга олинмаган. Ваҳоланки,Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси ****моддасининг учинчи қисмигабиноан бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан **** маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Давлат бюджетининг ғазна ижроси тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида” **** йил 28 февралдаги ПҚ-****-сонлиқарори 6-бандининг биринчи хатбошисигаасосан белгилаб қўйилсинки, бюджет тизими бюджетлари маблағлари ҳисобидан товарлар (ишлар, хизматлар) етказиб берувчилар билан шартномалари, шунингдек буюртмачиларнинг бюджет тизими бюджетлари маблағлари ҳисобига капитал қурилишга оид шартномалари **** тартибда Ғазначиликда рўйхатга олиниши шарт ва **** у амалга оширилгандан кейин кучга киради. ФК ****-моддасининиг биринчи – учинчи қисмларигамувофиқ,агар қонунда муайян турдаги шартномалар учун маълум бир шакл белгилаб қўйилган бўлмаса, шартнома битимлар тузиш учун назарда тутилган ҳар қандай шаклда тузилиши мумкин.Нотариал тасдиқланиши ёки давлат рўйхатидан ўтказилиши шарт бўлган шартнома нотариал тасдиқланган ёки рўйхатдан ўтказилган пайтдан эътиборан, нотариал тасдиқланиши ва рўйхатдан ўтказилиши зарур бўлганда эса — шартнома рўйхатдан ўтказилган пайтдан эътиборан шартнома тузилган ҳисобланади.Агар тарафлар шартномани муайян шаклда тузишга келишган бўлсалар, гарчи қонунда бу турдаги шартномалар учун бундай шакл талаб қилинган бўлмаса-да, шартнома белгиланган шаклга келтирилганидан кейин тузилган ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик судиПленумининг “Иқтисодий судлар томонидан битимларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги фуқаролик қонунчилиги нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” **** йил 28 ноябрдаги ****-сонли қарори 11-бандинингучинчи ва тўртинчи қисмларигаасосан Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси ****-моддасининг учинчи қисмига кўра, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан **** маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартиш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради.Судлар шуни назарда тутишлари лозимки, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларга нисбатан товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берганлик учун **** ундириш тўғрисидаги даъволар кўрилаётганда шартнома Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодекси ****-моддасининг учинчи қисмида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилмаганлиги, шартноманинг ўзўзидан **** эмаслигига олиб келмайди.Бундай ҳолатда шартнома тузилмаган деб ҳисобланади. Шунга кўра, ушбуҳолатдатарафлар ўртасида шартнома (битим)тузилмаган бўлиб ҳисобланади. Бироқ, ушбу шартномага асосандаъвогар томониданжавобгарга86.****.****сўмликмаҳсулотлар етказибберилиб,тегишлихизматлар кўрсатилган. Ушбу ҳолат иш материалларидаги электрон ****-фактуралар билан тасдиқланади. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “Хўжалик шартномаларини тузиш, ўзгартириш ва бекор қилишни тартибга солувчи фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари 4 тўғрисида” **** йил 18 декабрдаги ****-сонли қарори 8-бандинингеттинчи қисмида агар тарафларнинг шартномавий ҳуқуқий муносабатларга киришганлиги ёзма ёки бошқа далиллар билан тасдиқланса, шартноманинг мавжуд эмаслиги даъвогарнинг етказиб берилган товарлар, **** ишлар, кўрсатилган хизматлар қийматини ундириш **** талабларини қаноатлантиришни рад этиш учун асос бўла олмаслиги, агар қонунда ёки тарафларнинг келишувида битимнинг оддий ёзма шаклига риоя қилмаслик унинг **** эмаслигига олиб келиши тўғридан-тўғри кўрсатилган бўлса, ушбу қоида қўлланилмаслиги тўғрисида судларга тушунтириш берилган. Шу сабабли суд, жавобгардандаъвогарфойдасигажами86.****.**** сўмликетказиб берилган товарларқийматиҳамда кўрсатилган хизматлар қийматини ундириб беришнилозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгардан шартномага асосан43.****.****сўм миқдорида пеня ундириш талабибилдирилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Шартноманинг4.2-бандидаетказиб берилган маҳсулот учун тўлов ўз **** тўланмаган **** харидор етказиб берувчига ҳар бир кечиктирилган кун учун кечиктирилган тўловнинг 0,4% **** пеня тўлаши,бунда ҳисобланган пенянинг умумий суммаси кечиктирилган тўловнинг 50%дан ошмаслиги лозимлиги белгилаб қўйилган. Даъвогар томонидан пеня суммаси асосий қарзни тўлаш муддати кечиктирилган****кун учун43.****.****сўм миқдорида ҳисобланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”**** йил 15 июндаги****сонқарорининг31-бандигакўра, шартнома тузилмаган ёки **** эмас деб топилганда бундай шартнома бўйича мулкий жавобгарлик чорасини қўллаш тўғрисидаги талабни қаноатлантиришни рад этиш лозим бўлади. Ушбу ҳолатда суд,тарафлар ўртасида тузилган шартнома ғазначилик ахборот тизимида рўйхатга олинмаганлиги сабабли даъвонинг пеня ундириш **** талабини асоссизлиги учун рад қилишни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон РеспубликасиҚонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд, даъвоқисманқаноатлантирилганлиги сабабли суд ****тарафларнингзиммасига уларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдоригамутаносиб равишдаюклашни, жавобгардан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда 1.****.**** сўм давлат божи ундиришни, олдиндан тўланган ****.**** сўм давлат божини даъвогарнинг зиммасидақолдиришни лозим топади. 5 Юқоридагиларни инобатга олиб ҳамда ИПКнинг ****, ****,****,****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвогарвакилининг суд **** бошқа кунга қолдириш ****01.11.**** йилдаги ****7-сонли ёзма илтимосномасирад этилсин.Даъво қисман қаноатлантирилсин. ЖавобгарЎзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаменти Тўртинчи **** ҳудуд 2-сон жазони ижро этиш колонияси давлат муассасасидан даъвогарЎзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаменти Олтинчи **** ҳудуд 17сон жазони ижро этиш колонияси давлат муассасаси фойдасига86.****.****сўметказиб берилган товарлар қийматива кўрсатилган хизматлар қиймати, олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда 1.****.**** сўм давлат божиундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришасоссизлиги сабаблирад этилсин. Олдиндан тўланган ****.**** сўм давлат божидаъвогарЎзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаменти Олтинчи **** ҳудуд 17-сон жазони ижро этиш колонияси давлат муассасасизиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро ****си берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****