Решение #2853789 Экономические

4-****-****/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья –**** Кассацияинстанцияси судида маърузачи судья– **** Тафтишинстанциясида маърузачи судья – **** **** РЕСПУБЛИКАСИ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ ТАФТИШИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** ****5йил3 ноябрь **** Республикаси судининг иқтисодий ишлари бўйича судлов ҳайъати****раислигида, ҳайъат аъзолари********даниборат таркибда, судья катта ёрдамчиси ****котиблигида,**** Республикаси **** бўлим прокурори****, даъвогар вакили ****(**** йил 15 январь кунги 69-сонли ишончнома асосида),жавобгар вакили – адвокат ****(**** йил 25 сентябрь кунги 40-сонли ордерва **** йил 20 октябрь кунги ишончнома асосида), учинчи шахс**** палатасивакили -****(**** йил 21 октябрь кунги ****-сонли ишончнома асосида), ишга мутахассиси сифатида жалб қилинган **** Беруний тумани бўлим бошлиғи ****ларнинг иштирокида,даъвогарБеруний тумани ҳокимлигининг жавобгар “****” хусусий **** Беруний тумани ҳокимининг **** йил 15 декабрь кунги ****-сонли қарори билан **** берилган ер участкасига бўлган ҳуқуқини бекор қилиш ва ер участкасини олиб қўйиш **** даъво аризаси бўйича қабул қилинган Беруний туманлараро иқтисодий судининг **** йил 27 июнь кунги ҳал қилув қарорива**** Республикаси судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассация инстанциясининг **** йил 3 декабрь кунги қарорига жавобгар “****” хусусий ****томонидан берилган тафтиш тартибидагишикояти асосида ишни судбиносида, видеоконференцалоқа режимидаги очиқ суд **** кўриб чиқиб, қўйидагиларни АНИҚЛАДИ: Даъвогар Беруний тумани ҳокимлиги жавобгар “****” хусусий ****(бундан буён матнда - даъвогар деб юритилади)га Беруний тумани ҳокимининг **** йил 15 декабрь кунги ****-сонли қарори билан **** берилган ер участкасига бўлган ҳуқуқини бекор қилиш ва ер участкасини олиб қўйишни сўраб даъво аризаси билан иқтисодий судига мурожаат қилган. Беруний туманлараро иқтисодий судининг **** йил 20 майдаги **** билан ******** Республикаси бошқармаси Беруний тумани филиали ва ****Республикаси Қурилиш вазирлиги Беруний тумани бўлими низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахслар сифатида жалб қилинган. Шунингдек, ушбу **** билан ишга **** Беруний тумани филиали ва **** ****Беруний тумани бўлимидан мутахассислар жалб қилинган. Беруний туманлараро иқтисодий судининг **** йил 27 июндаги даъво 2 аризаси тўлиқ қаноатлантирилиб, жавобгар “****” хусусий **** Беруний тумани ҳокимининг **** йил 15 декабрь кунги ****-сонли қарори билан Беруний тумани «****» овул фуқаролар йиғини (****) ҳудудидаги жами 0,4 га шундан: 0,3 га ҳайдаладиган ер майдони ҳамда 0,1 га қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган бошқа ерлардан автомобилларга газ тўлдирувчи компрессор станцияси (АГТКС) объекти қурилиши учун доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан **** берилган ер участкасига бўлган ҳуқуқи бекор қилиниб, олиб қўйилган, жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** ундирилган. **** РеспубликасисудиИқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассацияинстанцияси судининг **** йил3 декабрдагиқарори билан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилган. Жавобгарсуд қарорларидан норози бўлиб****судиИқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатигатафтиштартибида шикоят берган. Шикоятида биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори вакассацияинстанцияси судининг қарорини бекор қилишни,сабабитуман Ҳокимлигининг қарори **** **** **** йил 29 январдаги 53-сонли қарори билан тасдиқланганлиги, ушбу қарорда **** томонидан Ер кодексининг 87-моддасига асосан белгиланган тартибда компенсация тўланиши белгиланганлиги,Вазирлар Кенгашининг қарорига асосан жавобгарнинг ер участкасига бўлган ҳуқуқи **** қолганлиги,ер учусткасига бўлган доимий фойдаланиш ҳуқуқи **** йил 11 февралда давлат руйхатидан ўтганлиги, АГТКС қурилиш объекти архитектуравийрежалаштириш топшириғи ишлаб чиқилганлиги, Кадастр агентлиги томонидан ўтказилган ўрганишда**** вакили иштирок этмаганлиги, огохлантириш хатини олмаганлиги, ер участкасида газ қўйиш шаҳобчасини қуриш учун лойиҳалар чиздирилганлиги, АПЗ ишлатилганлиги, даъвогар томонидан Ўзбекистон Республикаси Ер кодексининг 38-моддасида белгиланган муддатлар ўтказилиб судга даъво аризаси киритилганлигибилдирилган. Жавобгар вакилиадвокат****суд ****тафтиш тартибидагишикоятини қўллаб-қувватлаб, ушбу ер участкасига бўлган доимий фойдаланиш ҳуқуқи Кадастрлар палатасида **** йил 11 февралда давлат рўйхатидан ўтказилганлигини,ерга бўлган ҳуқуқ юзага келгандан кейин қурилиш қуриш учун рухсат берилишини,ер участкасида газ қўйиш шаҳобчасини қуриш учун лойиҳалар чиздирилганлигини, АПЗ ишлатилганлигини, даъвогар томониданЎзбекистон Республикаси Ер кодексининг 38-моддасида белгиланган муддатлар ўтказилиб судга даъво аризаси киритилганлигинибилдириб,шикоятини қаноатлантиришни,қуйи инстанциясудиқарорларинибекор қилиб, даъво аризасини қаноатлантиришни рад этиш **** янги қарор қабул қилишни сўради. Даъвогар вакили****суд **** шикоят асоссизлигини,чункиер майдони жавобгарга **** йил 15 декабрдаги ****-сонли қарор билан **** берилган берилганлигини, ишчи гуруҳ томонидан жойига чиққан ҳолда ўрганилиб чиқилганда, жавобгар томонидан қурилиш ишлари амалга оширилмаганлиги 3 аниқланганлигини, жавобгар томонидан **** ишлар**** ер майдонидан ташқарисида ишланганлигинибилдириб,суд қарорлариниўзгаришсиз, шикоятни қаноатлантирмасдан қолдиришни сўради. Суд **** иштирок этганучинчи шахс****вакили****, жавобгар томонидан **** ер участкасида қурилиш ишлари амалга оширилмаганлигисабали тафтиштартибидагишикоятни қаноатлантиришни рад этишни, судлар қарорларни ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Ишга мутахассис сифтаида жалб қилинган **** Беруний туман бўлим бошлиғи ****суд **** иштирок этиб,жавобгар томонидан **** ер майдонида қурилиш ишлари амалга оширилмаганлигини, хатлов натижасида жавобгарга **** йили 15 кун ичида ерни ихтиёрий топшириш юзасидан огоҳлантириш хати юборилганлигини, далолатноматузилиб, тасдиқловчи ҳужжатлар расмийлаштирилганлигини, бу ҳолат бўйича туман ҳокимлигига **** киритилиб, судга даъво аризаси киритилганлигини билдириб, тафтиш тартибидаги шикоятни қаноатлантиришни рад этишни сўради. Прокурор суд **** жавобгар томонидан қурилиш ишлари амалга оширилмаганлигииш ҳужжатлари билан тасдиқланишинибилдириб,тафтиш тартибидагишикоятни қаноатлантиришни рад этишни вақуйиинстанция судиқарорлариниўзгаришсиз қолдиришни сўради. Ишга учинчи шахссифатида жалб этилган **** Республикаси **** суд **** **** ва жойи тўғрисида хабардор қилинган бўлса ҳам суд **** келмади ўзининг ёзма фикрини судга **** қилмади. Лекин, олдинги суд **** иштирок этган вакил****,жавобгар томонидан **** ер участкасида қурилиш ишлари амалга оширилмаганлигини билдириб,тафтиш шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, суд қарорларни ўзгаришсиз қолдиришни сўраган. ИПКнинг ****-моддасинингбиринчи қисмигамувофиқтафтиш тартибидаги шикоятни (протестни) берган шахс, шунингдек ишда иштирок этувчи шахслар ишни кўриш **** ва жойи тўғрисида ушбу Кодекснинг ****моддасида назарда тутилган тартибда хабардор қилинади.Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган мазкур шахсларнинг келмаганлиги ишни тафтиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинликқилмайди.Шу сабабли, судлов ҳайъати ишниуларнинг вакилларииштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Судлов ҳайъати, ишда иштирок этувчидаъвогар ва унинг вакилинингтушунтиришларини,прокурорнинг фикри вамаърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, ишдаги ҳужжатларни муҳокама қилиб, қуйидагиларга кўра,биринчи инстанция судинингҳал қилув қароринивакассацияинстанцияси судининг қарориниўзгаришсиз қолдиришни,тафтиш тартибидагишикоятниқаноатлантиришни рад этишнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 68-моддасининг биринчи қисмига кўра, ер, ер ости бойликлари, сув, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа табиий ресурслар умуммиллий бойликдир, улардан оқилона фойдаланиш зарур ва улар давлат муҳофазасидадир. 4 Ишдаги ҳужжатларга қараганда даъвогарнинг **** йил 15 декабрдаги ****-сонли қарори билан жавобгарга Беруний тумани «****»ОФЙ(Шаббоз массиви) ҳудудидаги жами 0,4 га шундан: 0,3 га ҳайдаладиган ер майдони ҳамда 0,1 га қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган бошқа ерлардан автомобилларга газ тўлдирувчи компрессор станцияси (АГТКС) объекти қурилиши учун доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан **** берилган. **** **** **** йил 29 январдаги 53-сонли қарори билан Беруний туман ҳокимнинг **** йил 15 декабрдаги ****-сонли қарори тасдиқланган. ******** палатаситомониданер участкасига бўлган доимий фойдаланиш ҳуқуқи **** йил 11 февралда давлат рўйхатидан ўтказилган. Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлиги **** Республикаси бошқармаси Беруний туман бўлими томонидан **** йилнинг 18 август куни ўтказилган ўрганиш натижасида жавобгар томонидан шу кунга қадар мазкур ер участкасида қурилиш ишлари **** аниқланиб, бу **** далолатнома тузилган. Ер тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги **** **** агентлиги **** Республикаси бошқармаси Беруний туман бўлими томонидан жавобгарга **** йилнинг 18 август куни ёзма кўрсатма берилган. **** **** Республикаси бошқармаси Беруний туман бўлими Беруний туман ҳокимига мазкур ер участкасини олиб қўйиш **** **** киритган. **** асосан, Беруний туман ҳоқими томонидан жавобгарга ер тўғрисидаги қонунчилик бузилганлиги **** огоҳлантириш хати берилган. Жавобгар томонидан огоҳлантириш хатларига жавоб қайтарилмаганлиги сабабли даъвогар иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгарга нисбатанБеруний тумани ҳокимининг **** йил 15 декабрь кунги ****-сонли қарори билан **** берилган ер участкасига бўлган ҳуқуқини бекор қилиш ва ер участкасини олиб қўйишни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Ер кодекси (бундан буён матнда – ЕК дебюритилади) 36-моддаси биринчи қисмининг 10-бандига мувофиқ,қишлоқ хўжалиги эҳтиёжлари учун берилган ер участкасидан бир йил мобайнида ва қишлоқ хўжалиги соҳасига тааллуқли бўлмаган эҳтиёжлар учун берилган ер участкасидан икки йил мобайнида фойдаланилмаганидабутун ер участкасига ёки унинг бир қисмига эгалик қилиш ҳуқуқи ёхуд ундан доимий ёки муддатли фойдаланиш ҳуқуқи, шунингдек ер участкасини ижарага олиш ҳуқуқи бекор қилинади. ЕКнинг 38-моддасига мувофиқ, 36-моддаси биринчи қисмининг ****бандларида назарда тутилган ҳолларда, шунингдек ер тўғрисидаги қонунчилик бузилган бошқа ҳолларда ерлардан фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш устидан давлат назоратини амалга оширувчи орган ер эгасини ёки ердан фойдаланувчини олдиндан огоҳлантирганидан кейин туман, шаҳар ҳокимига ер участкасини олиб қўйиш **** **** киритади. Туман, шаҳар ҳокими **** асосида бир ойлик муддатда уни олиб қўйиш **** судга даъво аризаси киритади.Туман, шаҳар ҳокими, зарур ҳолларда, ер 5 участкасининг ҳолатини ҳамда ер эгаси ёки ердан фойдаланувчи томонидан ерлардан оқилона фойдаланиш ва уларни муҳофаза қилиш юзасидан амалга оширилаётган чора-тадбирларнинг сифатини қўшимча равишда текширишни тайинлашга ****. Даъво талабида талаб қилинган қурилиш ишларининг жавобгар томонидан амалга оширилмаганлиги ҳолатииқтисодий ишга тўпланган ҳужжатлар ва судга жалб қилинганмутахассисларнинг хулосаси билан ҳам ўз тасдиғини топган. Шу сабабли биринчи инстанция суди даъвони асосли ҳисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантириш **** тўғри ҳулосага келган. Ўз навбатида,судлов ҳайъатикассацияинстанцияси суди томонидан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдириш **** тўғри хулосага келган деб ҳисоблайди. Шунингдек,судлов ҳайъатижавобгарвакилинингушбу ер участкасига бўлган доимий фойдаланиш ҳуқуқи **** палатасида **** йил 11 февралда давлат рўйхатидан ўтказилганлиги,ерга бўлган ҳуқуқ юзага келгандан кейин қурилиш қуриш учун рухсат берилиши,ер участкасида газ қўйиш шаҳобчасини қуриш учун лойиҳалар чиздирилганлигиваАПЗ ишлатилганлигитўғрисидаги **** билан келишиб бўлмайди деб ҳисоблайди. Чунки, қайд этилганидек ЕКга асос, қишлоқ хўжалиги соҳасига тааллуқли бўлмаган эҳтиёжлар учун берилган ер участкасидан икки йил мобайнида фойдаланиши зарурважавобгарушбу икки йил муддат ичида ****ер участкасига бўлган доимий фойдаланиш ҳуқуқини давлат рўйхатидан ўтказиши балки, қурилиш ишларини ҳам якунлаши лозим эди. Бундан ташқари,жавобгарнинг **** **** **** йил 29 январдаги 53-сонли қарори билан тасдиқланганлиги, ушбу қарорда **** томонидан Ер кодексининг 87-моддасига асосан белгиланган тартибда компенсация тўланиши белгиланганлиги, ****Кенгашининг қарорига асосан жавобгарнинг ер участкасига бўлган ҳуқуқи **** қолганлиги,даъвогар томониданЎзбекистон Республикаси Ер кодексининг 38-моддасида белгиланган муддатлар ўтказилиб судга даъво аризаси киритилганлиги тўғрисидаги **** ҳам асоссиз. Чунки,ЕК 36-моддаси тўртинчи қисмига кўра, ер участкасига эгалик қилиш ҳуқуқини ёки ер участкасидан доимий ёхуд **** фойдаланиш ҳуқуқини ушбу модда биринчи қисмининг****-бандларидакўрсатилган ҳолларда тугатиш ушбу кодекснинг 38-моддасида белгиланган тартибда суд томонидан амалга оширилади. Қонунчиликда ер **** тўғрисидагиВазирлар Кенгаши ёкитуман ҳокимининг қарори бекор қилинмаганлиги,белгиланган муддатлар ўтказилиб судга даъво аризаси киритилганлигиер участкасига эгалик қилиш ҳуқуқини ёки ер участкасидан доимий ёхуд **** фойдаланиш ҳуқуқини бекор қилишни рад қилишга асос бўлиши тўғрисида норма мавжуд эмас. Қолаверса, **** **** **** йил 29 январдаги 53-сонли қарори билан туман ҳокимининг қарори тасдиқланган ва **** ер майдонларининг қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш**** тўлаши лозимлиги белгиланган. 6 ИПКнинг****7-моддасинингбиринчи қисми1-бандигамувофиқишни тафтиш тартибида кўрадиган суд тафтиш тартибидаги шикоятни (протестни) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини, қарорни ўзгаришсиз қолдиришга ****. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига асосан, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Тўққизинчи қисмига асос, ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ **** Баён қилинганларга кўра,тафтиш инстанциясисудлов ҳайъати биринчи инстанция судининг ҳал қилув қароривакассацияинстанцияси судининг қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, шикоятни қаноатлантиришни рад этишни, ишнинг тафтишинстанциясида кўрилиши учун тўланган почта ****ва давлат божинижавобгарнинг зиммасида қолдиришни,жавобгарданЎзбекистон Республикаси Олий суди депозитигаишнинг видеоконференцалоқа режимида ўтказилишибилан боғлиқ****сўм суд **** ундиришни лозим топади. Қайд этилганларга асос ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****,****7, ****9-моддаларини қўллаб,тафтиш инстанциясисудлов ҳайъати ҚАРОРҚИЛАДИ: Беруний туманлараро иқтисодий судининг **** йил 27 июнь кунги ҳал қилув қарорива**** Республикаси судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассация инстанциясининг **** йил 3 декабрь кунги қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Тафтиш тартибидагишикоятиниқаноатлантириш рад қилинсин. Олдиндан тўланган **** сўм почта **** ва **** сўм давлат божи жавобгар“****” хусусий ****нинг зиммасида қолдирилсин. Жавобгар“****” хусусий ****дан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига******** сўм суд **** ундирилсин. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Қарорга норози тараф қарор устиданушбу Кодексда белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилишга (прокурорпротест келтиришга) ****. Раислик қилувчи: **** ҳайъат аъзолари: **** ****