Решение #2854069 Экономические

****-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Беруний тумани 2025 йил 3 ноябрь Беруний туманлараро иқтисодийсудисудьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар вакили юрисконсульт **** (**** йил 30 октябрь кунги 20-сонли ишончнома) нинг иштирокида, даъвогар Ўзбекистон Савдосаноат Палатаси **** Республикаси бошқармасининг даъвогар АТБ «****»нинг манфаатини кўзлаб, унинг фойдасига жавобгар “ M NGUL GRO DUNYOSI” масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм муддати ўтган фоиз қарздорлигини ундиришни сўраган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни суднинг ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси **** Республикаси бошқармаси (бундан кейинги ўринларда палата деб юритилади) даъвогар АТБ «****» (бундан кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) нинг манфаатини кўзлаб, унинг фойдасига жавобгар “ M NGUL GRO DUNYOSI” масъулияти чекланган жамияти (бундан кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади) дан **** сўм муддати ўтган фоиз қарздорлигини ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили судга даъво аризаси **** қилингандан сўнг жавобгар қарзини тўлиқ тўлаганлигини билдириб, даъвони қаноатлантиришни рад этишни сўради. Палата ва жавобгар вакиллари суд **** қатнашмади ва ўзларининг ёзма фикрларини судга **** қилишмади. Суд иш ҳужжатларида уларнинг суд муҳокамасининг **** ва жойи **** тегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд эканлигини ҳисобга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда – ИПК)нинг **** ва ****-моддаларига мувофиқ ишни улар вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб ҳамда ишдаги тўпланган ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асосан даъво аризасини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда – ФК)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** кредит шартномасидан келиб чиққан. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан, кредит шартномаси бўйича бир тараф – **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пулмаблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, агар қонунда ёки қарз шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарз берувчи (юридик шахс ёки фуқаро) қарз олувчидан қарз суммасига шартномада белгиланган миқдорда ва тартибда фоизлар олиш ҳуқуқига эга бўлади. Ишдаги ҳужжатлардан кўринишича, тарафлар ўртасида **** йил 4 август куни ****-сонли кредит шартномаси тузилган бўлиб, мазкур шартномага асосан **** қарздорга 84 ой муддатга йиллик 14 фоиз билан **** сўм миқдорида кредит маблағи **** **** олган. Даъвогар томонидан ушбу шартнома **** тўлиқ ****. Кредит шартномасига мувофиқ жавобгар кредитни ва унга ҳисобланган фоизларни мазкур шартномаларда белгиланган муддатда ўз **** ва тўлиқ қайтариш ҳамда тўлаш **** олган. ФКнинг ****-моддасига биноан **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Жавобгар томонидан даъвогар олдидаги мазкур шартнома **** лозим **** **** оқибатида жавобгарнинг **** олдида фоизидан жами **** сўм қарздорлиги ҳосил бўлган. Даъвогарнинг **** йил 3 ноябрьь ҳолатига **** қилган маълумотномасида жавобгарнинг фоиз қарздорлиги тўлиқ тўланган. Шу боис, суд даъвогарнинг фоиз ундириш талабини қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топди. Бундан ташқари, ИПК ****-моддасининг биринчи, иккинчи ва бешинчи қисмларига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига илова қилинган Давлат божи ставкалари миқдорларининг 2-банди “а” кичик бандида мулкий хусусиятга эга даъво аризалар учун даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ва Ўзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатининг **** йил 28 декабрдаги РС-****-сонли қарорида барча ишлар бўйича даъво аризаси ва аризалар учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 фоизи миқдорида почта **** тўланиши кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 2 июндаги “Иш ****, пенсиялар, стипендиялар ва **** миқдорини ошириш тўғрисида”ги ПФ91-сонли Фармонига асосан **** йил 1 августдан бошлаб базавий ҳисоблаш миқдори **** сўм қилиб белгиланган. Даъвогар томонидан иш бўйича олдиндан **** сўм почта **** тўланган. Шу боис, суд жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм почта **** ҳамда жавобгардан республика бюджетига **** сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларини қўллаб, суд Қ А РОРҚ И Л Д И : Даъво аризаси қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар “ M NGUL GRO DUNYOSI”масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар даъвогар АТБ «****» фойдасига ****00сўмпочта**** ундирилсин. Жавобгар“ M NGUL GRO DUNYOSI”масъулияти чекланган жамиятиданреспубликабюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Мазкур Ҳал қилув қарори устидануқабул қилинган кундан эътиборан биройичидашу судорқали **** Республикаси судигаапелляциятартибида ёки қонуний кучга кирган ваапелляциятартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидануқонуний кучга кирган кундан эътиборан олтиойичидакассациятартибида шикоят берилиши ёхудпрокурор протесткелтириши мумкин. Судья ****