Решение #2854171 Экономические

****2-2501/****-сонли иқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ ****2025йил3 ноябрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нингкотиблигида,даъвогарвакили ****(ишончномаасосида), Когон шаҳар **** ходими ****нинг иштирокида,даъвогарЎзбекистон РеспубликасиИқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридагиКадастр агентлигининг Бухоро вилоятибошқармасининг жавобгар “XO`JAQULOV **** ****”масъулияти чекланган жамиятитомониданўзбошимчалик билан эгалланган**** кв.м ер майдонидан чиқариш **** юклаш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлигининг Бухоро вилояти бошқармаси(бундан буён матнда даъвогарёкиагентлик деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“XO`JAQULOV **** ****” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгарёки**** деб юритилади) томониданўзбошимчалик билан эгалланган **** кв.м ер майдонидан чиқариш **** юклашни сўраган. Суднинг **** билан ишгаДавлат кадастрларипалатаси Когон туман филиали ҳамда Когонтуманқурилишва уй-жой коммунал хўжалигибўлими низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд **** иштирок этганагентлик вакилидаъвони қувватлаб,унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб,даъво талабига аниқлик киритиштўғрисида ариза **** этиб,ушбу аризада судга дастлаб **** этилган даъво аризасидатехник хатолик туфайлижавобгарзиммасига ер майдонидан чиқариш **** юклашсўралганлигини,аслида даъво аризасида жавобгарни ер майдонидан чиқариш талаби ёзилиши лозим бўлганлигини билдириб, ушбу аризани иш юритишга қабул қилишни ва судга даъво аризаси билан мурожаат қилинганидан сўнг ҳам **** томонидан даъво талаби бартараф этилмаганлиги сабабли даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганжавобгар,Давлат кадастрларипалатаси Когон туман филиалиҳамдаКогон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлими, вакили иштирокини таъминлашмади, даъво аризаси юзасидан фикр билдиришмади.Ишни ўзининг вакили иштирокисиз кўриш тўғрисида ариза **** этишмади.Бироқ, суд муҳокамасига қадарДавлат кадастрларипалатаси Когон туман филиали ҳамдаКогон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлиминизо юзасиданёзма хулоса **** этган.Шу сабабли суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПКдеб юритилади)нинг ****, ****-моддаларини қўллаб, ишниуларнинг иштирокисизкўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганибчиқиб,даъвогар вакилинингтушунтиришларини тинглаб,прокурорнинг даъвони тўлиқ қаноатлантириш **** фикрини тинглаб,қуйидаги асосларга кўраагентликнинг даъво талабини ўзгартириш тўғрисидаги03.11.**** йилдагиаризасини қабул қилишниҳамдадаъвониқаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 68-моддасигаасосанер, ер ости бойликлари, сув, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа табиий ресурслар умуммиллий бойликдир, улардан оқилона фойдаланиш зарур ва улар давлат муҳофазасидадир.Ер қонунда назарда тутилган ҳамда ундан оқилона фойдаланишни ва уни умуммиллий бойлик сифатида муҳофаза қилишни таъминловчи шартлар асосида ва тартибда хусусий мулк бўлиши мумкин. ИПК ****-моддасининг биринчи ва тўртинчи қисмларига кўра, даъвогар ишни биринчи инстанция судида кўриш чоғида ишнинг мазмунан кўрилиши якуни бўйича чиқариладиган суд ҳужжати қабул қилингунига қадар даъвонинг асосини ёки предметини ўзгартиришга, даъво талабларининг миқдорини кўпайтиришга ёки камайтиришга ****.Даъвонинг асосини ёки предметини ўзгартиришни, даъво талаблари миқдорини кўпайтиришни ёки камайтиришни, даъвогарнинг даъводан тўлиқ ёки қисман воз кечишини қабул қилиш **** ёхуд қабул қилишни рад этиш тўғрисида **** чиқарилади. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Биринчи инстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” **** йил 24 майдаги 13-сонли қарори 13-бандининг бешинчи қисмида суд **** давомида **** этилган даъвонинг предмети ёки асосини ўзгартириш, даъво талаблари миқдорини кўпайтириш ёки камайтириш, даъводан воз кечиш **** ариза иш юритишга қабул қилинганлиги суд **** эълон қилиниб, бу **** суд **** баённомасига киритилиши ҳамда **** ёки ҳал қилув қарорида кўрсатилиши лозимлиги белгиланган. Суд, даъвогарнинг даъвоталабиниўзгартириш**** аризаси қонунчиликка зид эмаслигини ёки бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузмаслигини инобатга олиб, уни қабул қилишни лозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича, Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 12 февралдаги 66-сонли карори 1-иловаси билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлиги тўғрисида”ги Низом ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 8 июндаги “Ер муносабатларида тенглик ва шаффофликни таъминлаш, ерга бўлган ҳуқуқларни ишончли ҳимоя қилиш ва уларни бозор активига айлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-****-сон Фармонининг 10-бандида белгиланган вазифаларни **** ****агентликтомонидан Бухоро вилоятиКогонтумани “****” маҳалла фуқаролар йиғини ҳудудида ердан **** фойдаланиш бўйича мониторинг ўтказилган. Мониторинг натижасида расмийлаштирилган****5йил7 январдагидалолатномагакўра,жавобгартомониданКогон туман “****” МФЙ ҳудудидан ҳеч қандай ҳуқуқий ҳужжатсиз жами **** кв.метрер майдониўзбошимчалик биланэгаллаб олинганлиги аниқланган. Даъвогар томонидан аниқланган камчиликларни15 кун муддат ичидаихтиёрий равишда бартараф этиш тўғрисида жавобгарга****5 йил7 январдаги4-сонлиёзма кўрсатмабилан мурожаат қилинган бўлишига қарамасдан,ушбу ноқонунийэгаллаб олинган ер майдони бўшатиб берилмаган. Натижада, даъвогарсудгажавобгарга нисбатандаъво аризасида кўрсатилган талаббилан мурожаат қилишга **** бўлган. Давлат кадастрларипалатаси Когон туман филиалининг судга **** этган****5йил3 ноябрдагиФИ15/****-сонлиёзмахулосасида **** томонидан эгалланган ер майдонига ҳеч қандай ҳуқуқий ҳужжати мавжуд эмаслиги ва Давлат рўйхатидан ўтмаганлиги маълум қилинган. Шунингдек, Когон туман қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бўлимининг судга **** этган ****5йил3 ноябрдаги****-сонлиёзмахулосасида Когон туман“****”МФЙ ҳудудидан ****томониданэгаллаб олинган ер майдони **** бўлим архивида ҳеч қандай маълумот мавжуд эмаслиги, мазкур ер майдони эгаллаб олиш масаласи бўлим ваколатига кирмаслигибаён этилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси ****-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларигаасосанқонунчиликда белгиланган тартибда қурилиш **** учун **** ер участкаларида, шунингдек иморат қуриш учун зарур рухсатнома олмасдан ёки архитектура ва қурилиш нормалари ҳамда қоидаларини жиддий бузган ҳолда қурилган уй-жой, бошқа бино, иншоот ёки ўзга кўчмас мулк ўзбошимчалик билан қурилган иморат ҳисобланади.Ўзбошимчалик билан иморат қуриш натижасида ҳуқуқлари бузилган шахснинг ёки тегишли давлат органининг даъвоси билан бундай иморат суднинг қарорига биноан иморатни қурган шахс томонидан ёки унинг ҳисобидан бузиб ташланиши лозим, ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Қишлоқ хўжалигида ер ва сув ресурсларидан самарали фойдаланиш чора-тадбирлари тўғрисида” **** йил 17 июндаги ПФ-****-сонли Фармони 5-бандининг иккинчи хатбошисига кўра,шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ суғориладиган қишлоқ хўжалиги ерлари махсус муҳофазага олиниб, ушбу ерларни қишлоқ хўжалигидан бошқа **** учун, шу жумладан саноат ва фуқаролик объектлари (бинолар ва иншоотлар) қурилиши учун, шунингдек, унумдор тупроқ талаб этилмайдиган илғор технологияларнинг (гидропоника ва бошқалар) янги усуллари қўлланиладиган иссиқхоналар қурилиши учун **** йўл қўйилмайди. Ўзбекистон Республикаси Ер кодекси 9-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ, ерларни ер фонди тоифаларига бўлиш ва бир тоифадан бошқасига ўтказиш вилоятлар ҳамда Тошкент шаҳар ҳокимлари томонидан амалга оширилади, бундан қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни ер фондининг бошқа тоифасига ўтказиш мустасно. Мазкур Кодекс 91-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларида ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер участкалари уларга ғайриқонуний равишда эгалик қилинган ва фойдаланилган **** қилинган сарф-**** қопланмаган тарзда тегишлилигига кўра қайтарилиши, ер участкаларини фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтириш, шу жумладан ундаги иморатларни бузиш ер участкаларини ўзбошимчалик билан эгаллаб олган шахслар ҳисобидан амалга оширилиши белгиланган. Ушбу ҳолатда суд, даъвоталабинииш ҳужжатларидаги далиллар билантўлиқ тасдиқланганлигисабабли қаноатлантиришнилозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъвоталаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади.Даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “б” кичик бандигаасосанномулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан БҲМнинг 10 баравари миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъво қаноатлантирилганлигисабабли суд **** жавобгарнингзиммасига юклашни,унданОлий суд депозитига 41.****сўм почта ****,шунингдекРеспублика бюджетига 4.****.****сўм давлат божиундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосланибҳамда ИПКнинг ****, ****,****,****, ****,****ва****10-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлигинингБухоро вилоят бошқармаси Когон туман бўлимининг даъвоталабини ўзгартириш**** 03.11.**** йилдаги аризасиқабул қилинсин.Даъво қаноатлантирилсин. Жавобгар“XO`JAQULOV **** ****” масъулияти чекланган жамиятиКогон тумани“****”МФЙ ҳудудидан ўзбошимчалик билан эгаллаб олган ****кв.метр ер майдонидан **** тартибда чиқарилсин. Жавобгар“XO`JAQULOV **** ****” масъулияти чекланган жамиятиданОлий суддепозитига 41.****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“XO`JAQULOV **** ****” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига 4.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарориўн кундансўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборанўн кунликмуддат ичидаапелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****