Решение #2854334 Экономические

****-2501/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5йил 3 ноябрь Когонтуманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****нинг котиблигида,даъвогар раҳбари ****, вакили ****(ишончнома асосида),жавобгар вакиллари ****, **** (ишончнома асосида),Когон шаҳар**** ходими ****ларнинг иштирокида, даъвогар “HAMRO HAMKOR BARAKA OMAD” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар **** шаҳар тиббиёт бирлашмасидан 26.****.****,**** кредитор қарздорликни ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “HAMRO HAMKOR BARAKA OMAD” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда даъвогар ёки **** деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,Когон шаҳар тиббиёт бирлашмаси(бундан буён матнда жавобгар ёки бирлашма деб юритилади)дан26.****.****,**** кредитор қарздорликни ундиришни сўраган. Суднинг **** йил 14 октябрдаги **** билан ишга Бухоро вилояти иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси ҳамда Бухоро вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд **** иштирок этган **** раҳбариҳамда вакилидаъвони қувватлаб, унда келтириб ўтилган асосларни такрорлаб,тарафлар ўртасида тузилган 09.09.**** йилдаги ўзаро солиштирма далолатномадабирлашманинг **** олдида қарздорлиги мавжудлиги кўрсатилганлигини,ушбу далолатномага асосан қарздорлик тан олинганлигини билдириб,даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўрашди. Суд **** иштирок этган бирлашма вакиллари даъвони тан олмасдан, унга нисбатан эътироз билдириб, судга даъво аризаси асоссиз равишда берилганлигини, **** билан ўрталарида тузилган хизмат кўсатиш шартномасига асосан тўловларни юз фоиз тўлаб берганликларини, шартнома тендер савдолари асосида тузилганлигини ҳамда Когон шаҳар ғазначилик ахборот тизимида рўйхатдан ўтказилганлигини, даъво аризасига асос қилинган шартномага асосан қарздорликлари мавжуд эмаслигини билдириб,даъвони рад қилишни сўрашди. Суд ******** ва жойи тўғрисида тегишлитарзда хабардор қилинган жавобгар,Бухоро вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаси ҳамда Бухоро вилояти иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси,вакил иштирокини таъминлашмади.Бироқ,Бухоро вилояти Ғазначилик хизмати бошқармаситомонидансуд муҳокамасига қадар****5йил30 октябрдаги 02-********-сонли хат **** этилиб, ушбу хатда тарафлар ўртасида тузилган2023 йил3 апрелдаги42-сонлишартномаДавлат молиясини бошқаришнинг ахбороттизимида рўйхатдан ўтказилганлиги маълум қилинганҳамда мазкур иқтисодий ишни бошқарма вакилинингиштирокисиз кўриб чиқиш сўралган. Шу сабабли суд,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****,****-моддаларига асосан ишниуларнингиштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,тарафларнинг тушунтиришларини тинглаб,прокурорнингдаъвони рад қилиш ****фикрини эшитиб,қуйидагиасосларгакўрадаъвонирад қилишнилозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,**** ҳамда жавобгарўртасида ****3 йил3 апрелда42-сонли хизмат кўрсатиш шартномаси (бундан буён матнда шартнома деб юритилади)тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Шартноманинг 1.1-бандигаасосан иш ****(даъвогар) буюртмачи (жавобгар) томонидан буюртма қилинган иш **** **** беради, буюртмачи эса иш **** бўйича **** (хизматлар) ишларини қабул қилиб, мазкур шартнома шартлари асосида тўловларини амалга оширади.Даъвогар томонидан кўрсатиладиган хизматлар суммаси ****.****.**** сўмни ташкил этган. Шартноманинг3.1 ва 3.2-бандларида буюртмачишартнома тўлиқ қийматининг 30%и миқдорда 10 **** кунида иш **** махсус ҳисоб **** (сўмда) олдиндан тўловни амалга ошириши,тўлиқ хизматлар (ишлар) **** сўнг **** ишлар далолатномаси (ҳисоб фактура) асосида 10 **** кунида қолган 70% тўлов иш ****махсус ҳисоб **** ўтказиб берилиши белгилаб қўйилган. Шартноманинг 10.1-бандига мувофиқ,мазкур шартнома Ғазначилик бўлимида рўйхатга олинган кундан бошлаб кучга киради ва 31 декабрь **** йилгача амалда бўлади.Иш ҳужжатларидан кўринишича, шартнома тегишли тартибда ғазначилик бўлимида рўйхатдан ўтказилган. Даъвогар томониданжавобгаргаэлектрон ****-фактуралар орқали жами****.****.****сўмликиссиқ овқат етказиб бериш хизмати (аутсорсинг) кўрсатилганбўлиб,бирлашма томонидан даъвогарга хизматлар учун тўловлар тўлиқ амалга оширилган.Ушбу ҳолат ишдаги тўлов ҳужжатлари ва тарафларнинг суд муҳокамасидаги тушунтиришлари билан ўз исботини топади. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига асосан ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг 72-моддасида қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмаслиги белгиланган. ИПК 74-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига кўра, суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ваишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим. Аниқланишича, даъво аризасига асос қилиб келтирилганшартнома бўйича жавобгарнинг даъвогар олдидаҳеч қандайқарздорлик мавжуд эмас. Суд муҳокамасида даъвогар томонидан қарздорликнинг асоси сифатида тарафлар ўртасида тузилган 09.09.**** йилдаги ўзаро солиштирма далолатнома келтириб ўтилди.Бироқ, ушбу солиштирма далолатномадатарафлар ўртасида қайси шартнома бўйича 26.****.****,****лик қарздорлик мавжудлиги, ушбу қарз қачон вужудга келганлигикўрсатилмаган.Шу сабабли суд, мазкур солиштирма далолатномани қарздорликни тасдиқловчи **** далил сифатида эътироф эта олмайди. Демак, даъвони қаноатлантириш учун ҳеч қандай асос мавжуд бўлмаганлиги сабаблиунирад қилишлозимбўлади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон РеспубликасиҚонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд, даъворад қилинганлигисабаблиолдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** ҳамда ****.**** сўм давлат божини даъвогарнинг зиммасида қолдиришни лозим топади. Юқоридагиларга кўра ҳамда ИПКнинг68, 72, 74,****,****,****,**** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвони қаноатлантиришасоссизлиги сабаблирад этилсин. Олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ҳамда ****.**** сўм давлат божидаъвогар“HAMRO HAMKOR BARAKA OMAD” масъулияти чекланган жамиятизиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****