Решение #2854344 Экономические

****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** тумани **** йил * ноябрь **** туманлараро иқтисодий суди, судья**** раислигида, судья ёрдамчиси ****нинг котиблигида, даъвогар ******** жавобгар **** ҳисобидан **** сўм асосий қарз ва **** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризасига асосан қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогар вакили ****(ишончнома асосида) иштирокида,**** туманлараро иқтисодий судининг биносида очиқ суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагилар а н и қ л а н д и: Даъвогар **** ****(бундан буёнматнда даъвогар деб юритилади)**** туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар**** (бундан буёнматнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан****сўмасосий қарз ва **** сўм пеня ундиришни сўраган. Ишни кўриш **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд ****давакил иштирокини таъминламади. Бундай ҳолатда суд, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасига асосан, ишни унда мавжуд материаллар асосида унинг вакили иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили, даъво аризасида келтирилган **** қувватлаб, жавобгар томонидан қарздорлик тўланмаганлиги сабабли даъвони тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришларини эшитиб, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Иш ҳужжатларига кўра, *** йил * январь кунидаги “Улгуржи истеъмолчиларга электр энергияси етказиб бериш тўғрисида”****-сонли шартнома тузилган. Шартномага кўра, даъвогар “****” жавобгар “истеъмолчи”га электр энергиясини уланган тармоқлари орқали етказиб бериш, жавобгар эса истеъмол қилинган энергия учун ўз **** **** тўлаш **** олган. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назардатутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФК ****-моддасига асосанм**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Даъвогар шартнома шартларини ****, жавобгарга уланган тармоқлари орқали электр энергияси етказиб берган. Жавобгар истеъмол қилинган энергия **** ўз **** тўлаш чораларини кўрмаган.Натижада жавобгарнинг даъвогар олдида**** йил * октябрь ҳолатига муддати ўтган ****сўм қарзи вужудга келган. Даъвогарнинг қарзни узиш тўғрисидаги талабномаси оқибатсиз қолдирилган. Ушбу ҳолатлар ишдаги мавжуд шартнома, солиштирма далолатнома ва бошқа ҳужжатлар билан ўз тасдиғини топади. Жавобгар томонидан қарздорлик суд **** кунига қадартўлов амалга оширилмаганлиги, даъвогарнинг **** йил * ноябрдаги маълумотномаси билан ўз исботини топган. Шу сабабли суд, даъвогарнинг жавобгардан****сўм асосий қарз ундириш тўғрисидаги даъво талабини қаноатлантиришни лозим топди. Бундан ташқари, даъво аризасида жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм пеня ундиришни сўраган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 3.12-бандида ҳисоб-китоб ойидан кейинги календар ой тугагач қарздорлик тўлов муддати ўтган деб ҳисобланади ва тўлов муддати ўтган ҳар бир кун учун истеъмолчига тўлов муддати ўтган суммасининг 0,1 фоизи миқдорида, электр энергия махсус тартибда етказиб бериладиган **** учун 0,2 фоизмиқдорда ҳисоблаб ёзилади. Бунда пенянинг умумий миқдори, муддати ўтган тўловнинг 50 фоизидан ошмаслиги лозим деб қайд этилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосанқарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Қайд этилганларга асосан суд, даъвогарнинг жавобгардан пеня ундириш тўғрисидаги даъво талабини шартнома шартларига кўра асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд ФК ****-моддаси талаблари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарори 4бандидаги тушунтиришларига таяниб, ундирилиши талаб этилаётган пеня суммасини камайтириб,****,60 сўм миқдорида қаноатлантириб, пенянинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Шу билан бирга суд, давлат божи ва почта **** масаласини муҳокама қилиб,ИПКнинг****, ****-моддасига мувофиқ, давлат божи ва почта **** тўлиқ **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Юқоридагиларга асосан, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъвогарнинг даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар****ҳисобидан **** ****фойдасига ****сўм асосий қарз,****,60 сўм пеня ҳамда олдиндан тўланган ******** почта **** ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар****ҳисобидан Республика бюджетига **** сўмдавлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали **** вилояти судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья ****