Решение #2854688 Экономические

****-2501/****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****5 йил 3 ноябрь Когон туманлараро иқтисодий суди, судья **** раислигида,****котиблигида,даъвогар вакили **** (ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (ишончнома асосида)ларнинг иштирокида,даъвогар“Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятининг жавобгар “AHOLITRANS” масъулияти чекланган жамиятидан53.****.****сўмзарарундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: “Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар ёки****деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгарлар“AHOLITRANS” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар ёки жамият деб юритилади)дан53.****.****сўмзарарундиришни сўраган. Суднинг ****5йил2 окябрдаги **** билан ишгаЎзбекистон ****ҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси, нефть маҳсулотлари ва газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда инспекция деб юритилади)мутахассис сифатида жалб қилинган ҳамдаунга зарарсуммасига аниқлик киритиш ****низо юзасидан асослантирилган ёзмахулоса **** этиш вазифаси юклатилган. Суд **** иштирок этган **** вакили инспекциянинг хулосасига асосанзарар суммаси қайта ҳисоб-китоб қилинганлигини,натижада зарар суммаси 17.****.**** сўмни ташкил этиши аниқланганлигини билдириб, даъвони қаноатлантириб беришни сўради. Суд **** иштирок этган жамият вакили даъвони қисман тан олиб,**** томонидан қайта ҳисоб-китоб қилинганзарарсуммасини тўлаб беришларини билдириб, ишни қонуний ҳал қилишни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганинспекция, вакил иштирокини таъминламади.Бироқ,суд муҳокамасига қадар инспекцияетакчи мутахассиси ****томонидан иш юзасидан30.10.**** йилдагиёзма хулоса **** этилган.Шу сабабли суд, ишни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****, ****-моддаларига асосанунинг иштирокисиз кўрибчиқишни лозим топади. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, тарафларнинг тушунтиришларини тинглаб,қуйидагиларга асосан даъвониқисманқаноатлантиришни, қолган қисмини асоссизлиги сабабли рад қилишни лозим топади. Даъво аризаси ва иш ҳужжатларидан кўринишича,****Когон туман электр таъминоти **** ҳамда жамият ўртасида **** йил4 январда****-сонли юридик ва юридик **** эга бўлмаган тадбиркор истеъмолчилар учунэлектр таъминоти шартномаси(бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Шартноманинг 1-бандига асосан **** (даъвогар) истеъмолчи (жавобгар)га электр энергиясини уланган тармоқ орқали етказиб бериш ва истеъмолчи истеъмол қилинган энергия учун ўз **** **** тўлаш **** олади. Шартноманинг3.14-бандидаэлектр энергиясидан ўғирлик тарзда фойдаланилгани, электр тармоқларига ноқонуний уланиш,талон-тарож қилиш ёки электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларини бузишнинг бошқа ҳолатлари аниқланганда истеъмолчи электр тармоқларидан узилиши,3.15-бандида эса ҳисобга олинмаган энергия учун амалга оширилган қайта ҳисоб-китоб, истеъмолчиниқонун ҳужжатларида белгиланган тартибда электр энергиясидан фойдаланиш қоидаларини бузганлик учун жавобгарликдан озод этмаслиги кўрсатилган. Инспекция томонидан 03.06.**** йилда ****-сонли электр энергиядан ноқонуний равишда фойдаланиш ҳолати бўйича далолатнома тузилган.Ушбу далолатномада жамиятга тегишли трансформатордаўрнатилган электр ҳисоблагич билан бирга ўрнатиладиганток трнансформаторлари кўздан кечирилгандаКогон ТЭТК биллинг дастурида****А билан ҳисоб-китоб юритилаётганлиги,жойида **** А ли ток трансформаторлар ўрнатилганлиги аниқланганлиги қайд этилган.Ҳолат юзасидан жамият вакиллари хабари йўқлигини, улар томонидан қилинмаганлигини ўз тушунтириш хатларида ёзиб кўрсатишган. **** томонидан21.06.**** йилда электр энергиядан ноқонуний равишда фойдаланиш ҳолати бўйича далолатнома тузилиб,ушбу далолатномага асосан жавобгарга нисбатан ҳисобга олинмаган энергия миқдори 53.****.**** сўмга қайта ҳисоб-китоб қилинган ва ушбу суммани зарар сифатида тўлаб бериш талаб қилинган.Бироқ, жавобгар томонидан ушбу ҳисобланган зарар суммасиихтиёрий равишда даъвогаргатўлаб берилмаган.Шу сабаблидаъвогарсудга жавобгарга нисбатан даъво аризасида кўрсатилган талаб билан мурожаат қилишга **** бўлган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг биринчи қисмига биноан шартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга киради ва тарафлар учун **** бўлиб қолади. ФК 14-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига биноан агар қонун ёки шартномада зарарни камроқ миқдорда тўлаш назарда тутилмаган бўлса, ҳуқуқи бузилган шахс ўзига етказилган зарарнинг тўла қопланишини талаб қилиши мумкин.Зарар деганда, ҳуқуқи бузилган шахснинг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган ****, унинг мол-мулки йўқолиши ёки шикастланиши (**** зарар), шунингдек бу шахс ўз ҳуқуқлари бузилмаганида одатдаги фуқаролик муомаласи шароитида олиши мумкин бўлган, лекин ололмай қолган даромадлари (бой берилган фойда) тушунилади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида ғайриқонуний ҳаракат (ҳаракатсизлик) туфайли фуқаронинг шахсига ёки мол-мулкига етказилган зарар, шунингдек юридик шахсга етказилган зарар, шу жумладан бой берилган фойда зарарни етказган шахс томонидан тўлиқ **** қопланиши лозимлиги қайд этилган. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига биноан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ИПК 66-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди.Бундай маълумотлар ашёвий, ёзма ва **** далиллар, экспертларнинг хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари (тушунтиришлари), гувоҳларнинг кўрсатувлари, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришлари билан аниқланади. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига биноан ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг 72-моддасида қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмаслиги белгиланган. ИПК 74-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига кўра, суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим. Низо юзасидан инспекциянинг судга **** этган****5йил17 октябрдаги ёзмамаълумотномаси (мутахассисхулосаси)да21.06.**** йилдаги далолатномага асосан “Энергосавдо” Когон туман бўлинмасининг махсус комиссияси томонидан амалга оширилган 53.****.**** сўмлик қайта ҳисоб-китоблар нотўғри қилинганлиги,жавобгарда ўрнатилган электр ҳисоблагични 14 июнь **** йилдан бошлаб эмас, балки даъво муддатидан ортиқ бўлмаган муддатга, яъни 3 йил бўйича **** йил 4 июнь санасидан қоидабузарлик аниқланган кун **** йил 3 июнгача бўлган давр оралиғидаги ҳисоблагич кўрсаткичи бўйича ўлчов ток трансформаторларининг ҳисоб коэффициентининг фарқи 80 га кўпайтирган ҳолда ҳисобга олинмай қолган электр энергияси миқдори “Энергосавдо” Когон туман бўлинмасининг махсус комиссияси томонидан қайта ҳисобланиши лозимлиги баён этилган. Шундан сўнг, инспекциянинг ушбу хулосасига асосан даъвогар томонидан зарар суммаси қайта ҳисоб-китоб қилиниб,жамиятга нисбатан17.****.**** сўм миқдорда зарар ҳисобланган. Инспекциянинг судга **** этган 30.10.**** йилдаги ёзма хулосасидатаъминотчи **** Когон ТЭТК томонидан аниқланган зарар миқдори 17.****.**** сўм ҳисобланганлиги ва ушбу амалга оширилган қайта ҳисоб-китоб тўғри амалга оширилганлиги кўрсатилган. Мазкур ҳолатда суд,иш бўйичаинспекциямутахассиси томонидан судга**** этилганёзмахулосани инобатга олган ҳолдадаъвоталабиниқисман, яъни17.****.**** сўмга қаноатлантиришни, даъвонинг қолган қисмини асоссизлиги учун рад қилишнилозим топади. ИПК ****-моддасинингбиринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а” кичик бандига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим. Суд,даъвоқисманқаноатлантирилганлигисабабли суд ****тарафларнинг зиммасига уларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишдаюклашни,жавобгардан даъвогар фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта ****,шунингдекасосли даъво суммаси(17.****.**** сўм)бўйичаРеспублика бюджетига ****.****сўмдавлат божи,даъвогардан эса асоссиз даъво суммаси(36.****.**** сўм)бўйича Республика бюджетига ****.**** сўм давлат божиундиришнилозим топади. Юқоридагиларга асосланиб ҳамда ИПКнинг66,68,72,74,****,****, ****,**** ва ****-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвоаризасиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“AHOLITRANS” масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар“Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятифойдасига17.****.**** сўмзарар,олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ундирилсин. Даъвонинг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“AHOLITRANS” масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига ****.****сўмдавлат божи ундирилсин. Даъвогар“Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамиятидан Республика бюджетига ****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Бухоро вилоят судига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****