Решение #2854976 Экономические

****-****/****-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** йил 31 октябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди,судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотибалигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “UL R ****” ****манфаатида жавобгар “Z IR-F ZLI-S VD R K ” ****дан**** сўм асосий қарз,****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйичақўзғатилган иқтисодийишни Жиззах туманлараро иқтисодий судининг биносида, очиқ суд ****,даъвогар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоятҳудудий бошқармаси (кейингиўринлардапалата деб юритилади)“UL R ****” **** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)манфаатида Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “Z IR-F ZLI-S VD R K ” ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)дан**** сўм асосий қарз,****сўм пеня ундиришни сўраган. Даъво аризасидапалатаишни ўзининг вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогарвакили даъвоталабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Бугунги суд **** жавобгар вакили иштирок этмади ҳамда даъво талаблари юзасидан ўз фикр мулоҳазаларини билдирмади.Бугунги суд **** **** ва жойи тўғрисидаги суднинг **** жавобгарнингсудга маълум бўлганохирги почта манзилига етказилган.Бироқ **** “қабул қилиб олувчи кўрсатилган манзилда яшамайди” деб қайтарилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринларда ИПК деб юритилади) ****-моддасинингиккинчи қисмига кўра,суд томонидан юридик шахснинг судга маълум бўлган охирги жойлашган ери (почта манзили), фуқаронинг яшаш жойи бўйича юборилган **** кўчирма нусхаси олувчи кўрсатилган манзилда йўқлиги сабабли топширилмаган ва бу **** алоқа муассасаси судни хабардор қилган бўлса, иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси суд томонидан тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг 129-моддасибиринчи қисмига асосанишда иштирок этувчи шахслар иш юритиш **** ўз манзили ўзгарганлиги **** судга хабар бериши шарт.Бундай хабар мавжуд бўлмаган ****, **** кўчирма нусхаси судга маълум бўлган охирги манзилга юборилиб, гарчи олувчи шу манзилда бўлмаса ҳам ёки яшамаса ҳам у етказиб берилган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосаниш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Мазкур ҳолатда,суд ИПКнинг ****, ****ва ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Ишда иштирок этгандаъвогарвакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, суд қуйидаги асосларга кўра даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ барча суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****.Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)****-моддаси иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ФКда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур низо тарафлар ўртасида имзоланган маҳсулот етказиб бериш шартномасидан вужудга келган. ФКнинг ****-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи – сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, даъвогар (****) важавобгар(буюртмачи) ўртасида****5йил 5 февралда77-сонлитайёр бетон қоришмаси, автомиксерларда бетон қоришмасини ташиш ва бетононасос хизматини кўрсатиш тўғрисидашартномалар (кейинги ўринларда шартномалардеб юритилади)тузилган. Шартномабўйича даъвогар жавобгаргатайёр бетон қоришмаси (маҳсулот)етказиб бериш ва бетонанасос хизматларини кўрсатиш, жавобгар эса етказиб берилган маҳсулотлар (кўрсатилган хизматлар) **** тўлаш **** олган. Иш ҳужжатларидан кўринишича,давогар жавобгарга тарафлар томониданўзаро тасдиқланганҳисоб-фактураларга кўра жамиқиймати****сўм бўлган бетон қоришмасини етказиб берганваавтобетонанасос хизматларини кўрсатган(ҳисобфактуралар иш ҳужжатларида мавжуд). Шартноманинг 4-бандига асосанбуюртмачининг бирламчи ҳужжатлари, **** этган талабномаларига асосан етказиб берилган тайёр бетон қоришмаси ҳамда кўрсатилган маҳсус техника хизматларига реестр тузиб, буюртмачига ҳисобот ойидан кейинги ойнинг иккинчи санасига қадар ҳисоб-фактурани тўлов учун **** этади.буюртмачи **** ёзма талаби бўйича етказиб берилиши лозим бўлган тайёр бетон қоришмасига ҳамда кўрсатилиши лозим бўлган маҳсус техника хизматлари **** умумий **** келиб чиққан ҳолда 30 фоизини ёки **** фоизини олдиндан тўлаб беради.Тўлиқ ҳисоб-китоб маҳсулот етказиб берилган (хизмат кўрсатилган)дан кейин 5 **** иш куни ичида амалга оширилади. Даъвогаршартнома бўйичазиммасига олган ********ган вакелишилганмаҳсулотни етказиб берган.Бироқ, жавобгаршартномабўйича ****лозим ********, бугунги кунга қадар тўловларниқисман(****сўм)амалга оширганлигинатижасидадаъвогар олдида ****сўм қарз бўлиб қолган. Даъвогар томонидан жавобгарга юборилган талабномалар жавобгар томонидан эътиборсиз қолдирилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиббўлиб **** йўл қўйилмаслиги қайд этилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан,сотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлайди.Агар тарафлар келишувида ҳисоб-китоблар тартиби ва шакли белгиланмаган бўлса, ҳисоб-китоблар тўлов топшириқномалари билан амалга оширилади. Жавобгар томонидан шартномавий ****лозим ******** факти ишдаги мавжуд ҳужжатлар билан тасдиғини топди. Шунга кўра,суд даъвогарнинг жавобгардан**** сўм асосий қарзундириш тўғрисидаги талабини асосли деб ҳисоблайдива асосий қарзни тўлиқ ундиришни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар тўлов кечиктирилганлиги боис жавобгардан**** сўм пеня ундиришни сўраган. Шартноманинг 6.5.бандидақабул қилиб олинган маҳсулотлар ва кўрсатилган хизматлар **** ўз **** тўланмаса буюртмачи **** тўлов кечиктирилган ҳар бир кунучункечиктирилган сумманинг 0,4фоизи миқдорида, лекинкечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда пеня тўлаши белгилаб қўйилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг****сўм пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, ФКнинг ****-моддаси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” **** йил15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида берилган тушунтиришларга таяниб, ҳамдадаъвогар томониданқарздорликни ўз **** ундириш чоралари кўрилмаганлиги сабабли, пенянинг миқдори ошиб кетганлигиниинобатга олиб, суд пеня миқдориникамайтириб, ****сўмга қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини рад этишни лозим топади. Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуалкодекси (бундан буён матндаИПКдеб юритилади)****-моддасининг биринчи қисмига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши, ушбу модданинг олтинчи қисмига кўра, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойкасуммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Шунга кўра, суд суд **** тўлиқ жавобгарга юклаб,даъвогартомонидан олдиндан тўлаб чиқилган****сўм почта ****нижавобгардан даъвогар фойдасига ундиришни, жавобгарданРеспублика бюджетига****сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагиларни инобатга олиб, ФКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъвоталаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“Z IR-F ZLI-S VD R K ” ****дан даъвогар“UL R ****” ****фойдасига****сўм асосий қарз,****сўм пеня ва****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“Z IR-F ZLI-S VD R K ” ****дан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустиданбир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья Н.Р.Турсункулов ****-****/****-сонли иқтисодий иш (хулоса қисми) судья**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** йил 31 октябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди,судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотибалигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “UL R ****” ****манфаатида жавобгар “Z IR-F ZLI-S VD R K ” ****дан**** сўм асосий қарз,****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни Жиззах туманлараро иқтисодий судининг биносида,очиқ суд ****, даъвогар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида кўрибчиқиб,ФКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддалари, ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “Z IR-F ZLI-S VD R K ” ****дан даъвогар “UL R ****” ****фойдасига****сўм асосий қарз,****сўм пеня ва****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар “Z IR-F ZLI-S VD R K ” ****дан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустиданбир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья **** **** СУД **** БАЁННОМАСИ **** йил 31 октябрь ****-****/****-сонли иш Жиззах туманлараро иқтисодий суди,судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотибалигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “UL R ****” ****манфаатида жавобгар “Z IR-F ZLI-S VD R K ” ****дан**** сўм асосий қарз,****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни Жиззах туманлараро иқтисодий судининг биносида,очиқ суд ****, даъвогар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида кўрибчиқмоқда. Раислик қилувчи суд****ни очиб, қандай иш кўрилаётганини эълон қилди ҳамда тарафлар вакилларининг суд****га келган-келмаганликларини, уларнинг ваколатларини, суд****га келмаган тарафлар тегишли равишда хабардор қилинганликларини, шунингдек улар келмаганлигининг сабаблари тўғрисида қандай маълумотлар борлигини текширди. Даъво аризасидапалатаишни ўзининг вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Бугунги суд **** жавобгар вакили иштирок этмади ҳамда даъво талаблари юзасидан ўз фикр мулоҳазаларини билдирмади.Бугунги суд **** **** ва жойи тўғрисидаги суднинг **** жавобгарнингсудга маълум бўлганохирги почта манзилига етказилган.Бироқ **** “қабул қилиб олувчи кўрсатилган манзилда яшамайди” деб қайтарилган. Раислик қилувчидаъвогар вакилига ИПКнинг 42-моддасида кўрсатилган процессуал ҳуқуқ ва **** тушунтирди. Раислик қилувчи суд таркибини ва суд****котибини эълон қилди ҳамда ишдадаъвогар вакилига уларни рад қилиш ҳуқуқини тушунтирди. Даъвогар вакилисуд таркиби ҳамда суд****котибига раддия йўқлигини, суд муҳокамасини олиб боришда судга ишонишлигини маълум қилди. Раислик қилувчи бугунги очиқ суд муҳокамасинидаъвогар вакилининг розилигига биноан ўзбек тилида олиб борди. Раислик қилувчидаъвогар вакилига суд****ни олиб бориш тартибини тушунтирди. Раислик қилувчи ишни мазмунан кўриб чиқишдан олдин,даъвогар вакилидан иш юзасидан ариза ва илтимосномалари бор-йўқлигини сўради. Ариза ва илтимосномалар бўлмади. Суд **** иштирок этган даъвогарвакили даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Раислик қилувчидаъвогар вакилинитинглаб,иш ҳужжатларини ўрганиб, қарор қабул қилиш учун алоҳида хонада (маслаҳатда) қолди. Бироздан сўнг раислик қилувчи алоҳида хонадан чиқиб,қабул қилинган суд ҳужжатининг хулоса қисмини эълон қилдиҳамдабаённома билан танишиш **** ва тартибини тушунтирди. Раислик қилувчи суд****ни ёпиқ деб эълон қилди. Баённома ЎзР ИПКнинг ****-моддаси талаблари асосида ёзилди. Раислик қилувчи: **** Котиба: ****