Решение #2856249 Экономические

****1-2****/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанцияда ишни кўргансудья –****қулов Кассация инстанциясида маърузачи судья –С.Қувватов ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** ****5йил30 октябрь Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари****ва С.Қувватовдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида,аризачи**** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси вакили Ш.Ўралов (**** йил 11 февралдаги ****-сонли ишончнома асосида),**** (**** йил 18 июндаги ****-сонли ишончнома асосида),жавобгар “Ҳудудгазтаъминот” акциядорлик жамияти вакиллари **** (**** йил 4 февралдаги ****-сонли ишончнома асосида), ўз хизмат хонасидан **** (**** йил 2 сентябрдаги ****-сонли ишончнома асосида),“ВВВВ” масъулияти чекланган жамияти қўшма ****си вакили ****қулов (**** йил 14 декабрдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, аризачи**** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг жавобгар “HАААА” акциядорлик жамияти ва “Сссс” газ таъминот филиалига “Софител” масъулияти чекланган жамияти шаклидаги қўшма **** фойдасига 1.****.****.**** сўмни қайта ҳисоб-китоб қилиш **** юклаш, “HАААА” акциядорлик жамияти ва “Сссс” газ таъминот филиалига нисбатан 2.****.****.**** сўм молиявий жарима қўллаш ва қўлланилган жаримани ундириш тўғрисидаги аризаси бўйичаюритилган иш юзасидан қабул қилинган Жиззах туманлараро иқтисодий судининг **** йил 17 июлдаги ҳал қилув қарори устидан“HАААА” акциядорлик жамиятитомониданберилган кассация шикоятини Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати жойлашган биносидавидеоконференцалоқа режимидагиўтказилганочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ****даги“Жиззах эркин иқтисодий зонаси ҳудуди”да фаолият юритаётган “ВВВВ” **** шаклидаги Ўзбек-Хитой қўшма **** Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасига **** йилнинг 4 февраль куни “Сссс” газ таъминоти филиали томонидан асоссиз равишда қарздорлик ҳисобланаётганлигидан норози бўлиб мурожаат қилган. **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуларини ҳимоя қилиш қўмитаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси махсус комиссияситомонидан **** йил 19 1 мартдаги қарорига асосан “HАААА” **** ҳаракатларида Ўзбекистон Республикаси “**** тўғрисида”ги Қонуни талабларини бузиш билан боғлиқ қонунбузарликни содир этган деб топилган. “HАААА” **** содир этилган қонунбузилиш учун 2.****.****.**** (икки милиард бир юз қирқ бир миллион беш юз ўттиз беш минг тўрт юз еллик уч) сўм молиявий жаримани ихтиёрий равишда тўлаш тавсия қилинган. **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси томонидан берилган **** **** бўлган кўрсатмалар жавобгар томонидан ****. Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси Жиззах вилояти ҳудудий бошқармаси (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) Жиззах туманлараро иқтисодий судига ариза билан мурожаат қилиб, “HАААА” **** (кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади) ва “HАААА” **** “Сссс” газ таъминоти филиалига (кейинги ўринларда қўшимча жавобгар деб юритилади) “ВВВВ” **** ҚКфойдасига нарх қўлланилиши тартиби бузилганлиги натижасида олинган **** **** сўмни қайта ҳисоб-китоб қилиш **** юклатишни, “HАААА” **** ва “HАААА” **** “Сссс” газ таъминоти филиалига нисбатан 2.****.****.**** сўм молиявий жарима қўллашни, қўлланилган 2.****.****.**** сўм молиявий жаримани ундириб беришни сўраган. Биринчи инстанция судининг ****5йил 17 июлдагиҳал қилув қарори билан даъвогарнинг даъво аризасиқисманқаноатлантирилиб,жавобгарга нисбатан 2.****.****.**** сўм молиявий жарима қўлланилган ва ушбу молиявий жаримани даъвогар фойдасигаундириш белгиланган. Шунингдек,“HАААА” **** “Сссс” газ таъминоти филиалига нисбатан иш юритиш тугатилиб,жавобгардан республика бюджетига 42.****.**** сўм давлат божи ундирилган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасида ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш ҳуқуқи кафолатланган. Шунга асосан,жавобгаркассацияшикоятибилан мурожаат қилиб, унда биринчи инстанция судининг ****5йил17 июндагиҳал қилув қарорини бекор қилиб,даъвогарнингдаъвоаризасини қаноатлантиришнирад қилиш сўралган. Судмуҳокамасида иштирок этганжавобгар вакиллариўтган суд **** тегишли ҳужжатлар яъни, фактура ва жавоб хатлари **** қилинганлигини, “ВВВВ” масъулияти чекланган жамияти қўшма **** билан **** йилда шартнома тузилганлиги, корхонанингкейинги йил учун тузиладиган шартнома учун қилган мурожаатларига жавоб хатлари берилганлиги, корхона 6 ой давомида шартнома тузмасдан лимитсиз фойдаланганлиги,**** йил 1 мартдан бошлаб газ таъминоти **** билан“ nlin ”шартнома тузиш йўлга қўйилганлиги, бироқ, **** қўшимча келишувни**** йил сентябрь ойида тузганлиги,**** йил шартноматузилмаганлиги сабабли, корпоратив база лимитсиз ҳисоблаганлиги, корхона мурожаатларига ўз **** жавоб берилмади дейилгангига эътироз билдириши, газ таъминоти ****да электрон имзолар билан ўз **** жавоб хатларини **** қилганлиги, газ таъминоти **** истеъмолчига газ нархини ўзи белгиламаслиги,Ўзбекистон ****ҳкамасининг ****-сонли қарори талаби бўйича 2 белгиланиши,42 млрд сўмбирданига фойда бўлмаганлиги, газни сотиб олиб, истеъмолчиларга сотишлари,унинг ичида****томонидан кўрсатилган хизматлар ва бошқа **** ҳам борлиги,“ВВВВ” масъулияти чекланган жамияти қўшма **** шартнома тузишини маълум қилганлиги,лекин у тузмасдан келганлиги, олдиндан тўлов бўлмаганлиги, биринчи инстанция суди бир томонлама иш кўрганлиги, даъво талабининг молиявий жарима қўллаш қисми қаноатлантирилиб, қайта ҳисоблаш қисми рад қилинганлиги,“ВВВВ” масъулияти чекланган жамияти қўшма **** 1 млрд қарзини қайта ҳисоб китоб қилиш масаласида судга мурожаат қилмаганлиги, агар мурожаат қилганида ечимини топган бўлиши, кассация шикояти берилгандан кейин, **** судга мурожаат қилганлиги.Мурожаат қилмаслигига сабаб, савдо-саноат палатаси ҳам судга даъво киритишни рад қилганлиги,биринчи инстанция суди процессуал хатоликка йўл қўйганлиги, филиалга нисбатан жарима қўллаш мумкин эмаслиги, филиал юридик шахс эмаслиги, мазкур ҳолатда моддий ҳуқуқларни қўллашда нарх навони асоссиз равишда қимматлаштирдидеб жарима қўлланганлиги,қонуннинг реализация қилиш қисмижараёнгатаалуқлилиги, хизмат кўрсатиш қисми таалуқли эмаслиги, бундан ташқари, махсулот ижтимоий махсулот ёки стратегик махсулот тушунчасига аниқлик киритишлозимлиги, табиий газ бу махсулотлар рўйхатида мавжуд эмаслигинимаълум қилиб,кассация шикоятини қаноатлантиришни ва биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишнисўрашди. Суд муҳокамасида иштирок этган даъвогар вакиллариапелляция шикоятидаги **** асоссиз эканлигини,**** йилнинг дастлабки6 ойидавомида лимити бўлмаса-да, бир хил нархда ҳисобланганлиги, лекин июль ва август ойида нарх икки баробар ҳисобланганлиги,“**** тўғрисида” ги қонуннинг 18моддаси ўнинчи хатбошисиданархларни давлат томонидан тартибга солиш қўлланиладиган товарлар учун белгиланган нархдан ортиқ **** олиш ёки нархларни давлат томонидан тартибга солиш тартибини бузиш, шунингдек кўрсатилмаган хизматлар ёки бепул кўрсатилиши керак бўлган хизматлар учун **** олиш таъқиқланади деб белгиланганлиги, бу ерда нарх икки баробар ҳисобланмаслиги,**** **** йил декабрь ойида мурожаат қилганлиги,газ **** устун мавқега эга ташкилот ҳисобланиши,устун мавқени суистеъмол қилганлиги, қонуннинг 42-моддаси биринчи қисми иккинчи бандида товар ёки молия бозоридаги устун мавқени ҳамда устун музокара кучини суиистеъмол қилганлик, ижтимоий ва стратегик аҳамиятга эга бўлган маҳсулотлар нархларини асоссиз равишда оширганлик учун — хўжалик юритувчи субъектларга товар ёки молия бозорида **** тўғрисидаги қонунчилик бузилган даврда, бироқ охирги уч йилдан ортиқ бўлмаган даврда товарни реализация қилишдан олинган тушум суммасининг 5 фоизи миқдоридажарима қўлланилиши белгиланганлиги, бу ҳолатда газ таъминоти ****“**** тўғрисида” ги қонун талабларини бузганлигини маълум қилиб,кассация шикоятини қаноатлантирмасдан, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришнисўрашди. Суд муҳокамасида иштирок этган“ВВВВ” **** вакили **** газ таъминоти томонидан ноқонуний тарзда ортиқча қарздорлик ҳисобланганлиги, шартнома 3 тузиш учун бир неча бор мурожаат қилинганлиги, **** йилда қилинган мурожаатга жавоб бермасдан, **** йил августда келиб қўшимча келишув тузиб кетишганлиги,декабрь ойи учун ҳам ҳисоблагич маълумот узатмади деб икки баробар миқдорда қарздорлик ҳисобланганлиги, аслида газ ҳисоблаш ускунаси турган мазкур хонани газ таъминоти **** ходимлари мухрлаб кетганлигини маълум қилиб, кассация шикоятини қаноатлантирмасдан, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришнисўради. Судлов ҳайъати, тарафлар вакилларинингтушунтиришларини тинглаб, кассация шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра биринчи инстанция судинингҳал қилувқарориниўзгаришсиз, кассация шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим деб топади. Иш ҳужжатлари ва суд муҳокамасида аниқланган ҳолатларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг ҳуқуқий ва институционал тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” **** йил 11 сентябрдаги Фармонига асосан Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг асосий вазифаларидан бири этиб, истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва реклама бозорини тартибга солиш соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга ошириш, истеъмолчиларга уларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишда ёрдам кўрсатиш, истеъмолчиларнинг номуайян доираси ҳуқуқларини ва манфаатларини ҳимоя қилиш, шунингдек, истеъмолчилар ҳуқуқларини бузган шахсларга нисбатан ҳуқуқий таъсир кўрсатиш чораларини қўллаш учун судларга аризалар билан мурожаат қилиш белгиланган. Жиззах шаҳри“Жиззах эркин иқтисодий зонаси ҳудуди”да фаолият юритаётган “ВВВВ” **** шаклидаги Ўзбек-Хитой қўшма **** **** йилнинг 4 февраль кунидаъвогаргамурожаат қилиб,қўшимча жавобгартомонидан асоссиз равишда қарздорлик ҳисобланаётганлигидан норози бўлиб ушбу масалада амалий ёрдам беришнисўраган.Даъвогартомонидан мазкур мурожаат бўйича ўрганиш ишлари олиб борилиб, дастлабки маълумотларга асосан жавобгарнинг ҳаракатларида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар **** **** йил 31 майдаги “Электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида”ги ****-сон қарори билан тасдиқланган “Табиий газдан фойдаланиш қоидалари”нинг нотўғри талқин қилиниши, тадбиркор томонидан йўлланган мурожаатлар ўрганилмасдан Ўзбекистон Республикаси “**** тўғрисида”ги Қонуни 18-моддаси биринчи қисмининг 10-хатбошиси талабида “нархларни давлат томонидан тартибгасолиш қўлланиладиган товарлар учун белгиланган нархдан ортиқ **** олиш ёки нархларни давлат томонидан тартибга солиш тартибини бузиш, шунингдек кўрсатилмаган хизматлар ёки бепул кўрсатилиши керак бўлган хизматлар учун **** олиш” таъқиқланганлигига этибор бермасдан нореал қарздорлик вужудга келтириб чиқарилганлиги маълум бўлган, яъни жавобгар томонидан “ВВВВ” **** **** йилнинг июль-август ҳамда **** йилнинг декабрь ойлари давомида истеъмолчига ортиқча табиий газ сарфи ҳисоблаб келинаётганлиги маълум бўлган. 4 Мазкур ҳолат юзасидан даъвогар томонидан жавобгарга **** йил 7 февралда ****-сонли хат билан мурожаат қилиниб, маълумотлар сўралган.Мазкур хатга жавобгар томонидан **** йил 12 февралда ****-сонли жавоб хати берилиб, истеъмолчи томонидан **** йил январь-август ойлари учун табиий газ **** бўйича талабнома берилмаганлиги сабабли, **** йил июль ойида ****.**** м3ва август ойида ****.****м3жами ****.**** м3газ сарфлари икки баробар нархларда, яъни **** сўмдан ҳисобланганлиги, шунингдек, **** йил 8 декабрь соат 16:00 дан **** йил 16 декабрь соат 16:00 га қадар бўлган даврда (жами **** соат) ЕГҲУ хотирасида архив маълумотлари мавжуд бўлмаганлиги ҳамда **** йил 1 декабрь соат 00:00 дан 13:00 гача ва 28 декабрь соат 13:00 дан 15:00 гача бўлган **** босимлар фарқи қуйи чегарадан тушиб кетганлиги сабабли, Ўзбекистон Давлат стандарти O’zDst 8.****:**** Ўзбекистон Республикасида ўлчашлар бирлигини таъминлаш давлат тизими асосида ҳисоб-китоб қилинганлиги маълум қилинган. “ВВВВ” **** томонидан **** йил 19 декабрь куни жавобгарга **** йил табиий газ истеъмоли учун лимит **** амалий ёрдам сўраб мурожаат қилинган, лекин жавобгар томонидан ушбу мурожаатга **** йил 21 декабрда жавоб хати берилиб, табиий газдан3.****.****.**** сўм қарзи бўлганлиги сабабли, шартномавий **** лимит **** маълум қилинган. Қўшимча жавобгарнинг **** йил 12-февралдаги ****-сонли жавоб хатида “ВВВВ”**** томонидан **** йил январь-август ойлари учун табиий газ **** бўйича талабнома берилмаганлиги сабабли, **** йил июль ойида истеъмол қилинган ****.**** м3ва август ойида истеъмол қилинган ****.****м3жами ****.**** м3табиий газ учун икки баравар нархларда, яъни **** сўмдан ҳисобланганлиги маълум қилинган. Аслида эса **** йил учун табиий газ **** бўйича талабнома берилмаган бўлсада “ВВВВ”**** томонидан **** йил январь ойида истеъмол қилинган ****.**** м3, февраль ойида истеъмол қилинган ****.**** м3, март ойида истеъмол қилинган ****.**** м3, апрель ойида истеъмол қилинган ****.**** м3, май ойида истеъмол қилинган ****.**** м3, июнь ойида истеъмол қилинган ****.**** м3табиий газ учун 1 куб метрига белгиланган **** минг сўмлик тариф бўйича тўлов амалга оширилиши лозимлиги бўйича электрон ҳисоб-фактуралар юборилган ва “ВВВВ” **** томонидан барча электрон ҳисоб-фактуралар тасдиқланган. Қўшимча жавобгармасъул ходими **** томонидан **** йил 5 сетябрь куни 53-сонлигазни ўлчаш ҳолатини текшириш, газ ўлчаш станцияларида **** тамғалаш керак бўлган жойда“GOS 8.****.****”гамувофиқ бир марталик **** тамғаларни ечиш ва ўрнатиш бўйича далолатномага асосан “ВВВВ” **** тегишли бўлган газ ҳисоблаш ускунасини қопқоғи ечилган ва “Жиз ****”-сонли тамға ўрнига “Жиз ****”-сонли тамға ўрнатилган ҳамда шу билан бирга ЭГҲУ турган жойнинг темир қулфига “Жиз ****”-сонли, деразаларга “Жиз ****”сонли ва эшикка “Жиз ****”-сонли тамғалар ўрнатилган.Мазкур далолатнома расмийлаштирилгандан сўнг ЭГҲУ турган хонага **** йил 16 декабрь кунига қадар “ВВВВ” **** ходимлари кира олмаган ва ЭГҲУ холатини текшириш имкони бўлмаган. 5 Аризадақўшимча жавобгартомонидан “ВВВВ” **** масофадан туриб ЭГҲУ ишчанлик ҳолатини кузатиб бориш **** борлиги тушунтирилмаганлиги, эшик-деразалари муҳрланган хонанинг ичига кириши имкони бўлмаганлиги, лекинқўшимча жавобгартомонидан ****.****.**** м3газ **** учун тўловга **** қилинган ****.****.**** сўм тўлов хужжатларини “ВВВВ” **** фойдасига **** истеъмол қилинган ****.****.51 м3газ **** қайта ҳисоб-китоб қилиш йўли билан ****.****.51 м3газ учун ****.****.**** сўмга алмаштириб тўловга **** қилинганлиги сабабли, ушбу икки ҳолатда 1.****.****.**** сўм маблағни қайта ҳисоб-китоб қилиш **** жавобгарга юклаш сўралган. Биринчи инстанция суди амалдаги қонунчиликдадаъвогарнинг бошқа шахслар манфаатида судга мурожаат қилиш ваколати белгиланмагандеб ҳисоблабаризанингжавобгарга “ВВВВ” **** ҚК фойдасига нарх қўлланилиши тартиби бузилганлиги натижасида олинган 1.****.****.**** сўмни қайта ҳисобкитоб қилиш **** юклатиш талабини қаноатлантиришни рад этишни лозим топган. Жавобгарга Ўзбекистон Республикаси “**** тўғрисида”ги Қонуни 18моддаси биринчи қисмининг 10-хатбошисида белгиланган талабларни бузиш билан боғлиқ қонунбузарликни содир этганлиги учун Ўзбекистон Республикаси “**** тўғрисида”ги Қонунининг 42-моддаси биринчи қисмининг 2-бандига асосан товар ёки молия бозоридаги устун мавқени ҳамда устун музокара кучини суиистеъмол қилганлик, ижтимоий ва стратегик аҳамиятгаэга бўлган маҳсулотлар нархларини асоссиз равишда оширганлик учун ҳуқуқбузарлик содир этилган даврда товарни реализация қилишдан олинган тушум суммасининг 5 фоизи миқдорида жарима қўллашни сўраган. “Сссс” газ таъминот филиали томонидан **** йил июль ойида қонунбузилиш содир этилган ҳудуддаги истеъмолчиларга жами 3 11.****.****.**** сўмлик 6.****.**** м , август ойида қонунбузилиш содир этилган ҳудуддаги истеъмолчиларга жами 12.****.****.**** сўмлик 6.****.**** м3ва **** йил декабрь ойида қонунбузилиш содир этилган ҳудуддаги истеъмолчиларга жами 19.****.****.**** сўмлик 11.****.**** м3табиий газ сотилган. Мазкур ҳолатлар юзасидан Ўзбекистон Республикасининг “**** тўғрисида”ги Қонуни ҳамда Ўзбекистон ****ҳкамасининг ****-сонли ҳамда ****-сонли қарорлари талабларига риоя қилинмаганлиги (таърифларнинг нотўғри қўлланилиши) аломатлари билан **** йил 4 март куни****-сонли иш қўзғатилган важавобгар ҳамда қўшимча жавобгарга электрон тизим орқали етказилган. Даъвогарнинг“****, истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва реклама тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари бузилиши юзасидан ишларни кўриб чиқиш бўйича махсус комиссияси” томонидан **** йил 19 мартда қабул қилинган****-сонли қарорига асосанжавобгарҳаракатларида Ўзбекистон Республикаси “**** тўғрисида”ги Қонуни 18-моддаси биринчи қисмининг 10хатбошиси талабларини бузиш билан боғлиқ қонунбузарликни содир этган деб топилган. 6 Жавобгар ва қўшимча жавобгарга юқоридаги қонунбузарликлар каби ҳолатларга йўл қўймаслик чораларини кўриш тўғрисида кўрсатма берилган. Жавобгарга содир этилган қонунбузилиш учун Ўзбекистон Республикаси “**** тўғрисида”ги Қонунининг 42-моддаси биринчи қисмининг 2-бандига асосан 2.****.****.**** (икки милиард бир юз қирқ бир миллион беш юз ўттиз беш минг тўрт юзэллик уч) сўм молиявий жаримани Иқтисодиёт ва молия вазирлиги Ягона ғазна ҳисобварағига ихтиёрий равишда тўлаш тавсия қилинган. Жавобгарга мазкур қарордан норози бўлган **** Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасига ёки тегишли маъмурий судга шикоят қилиши мумкинлиги тушунтирилган. Мазкур қарор устидан жавобгар томонидан шикоят қилинмаган.Даъвогартомонидан берилган **** **** бўлган кўрсатмалар жавобгар томонидан ****. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 24 декабрдаги ****-сонлиҚарори билан тасдиқланган“Табиий монополиялар субъектлари томонидан **** хизмат кўрсатилиши керак бўлган истеъмолчиларга товарлар сотиш, ишларни **** ва хизматлар кўрсатиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 7-бандига кўра, табиий монополиялар субъектлари томонидан **** хизмат кўрсатилиши керак бўлган истеъмолчиларга товарларни сотиш қонунчилик ва ушбу Низом талабларига мувофиқ улар ўртасида тузиладиган шартномаларда қайд этиладиган **** ва сифат бўйича белгиланган тарифлар бўйича амалга оширилади.Низомнинг 12-бандига асосан, **** хизмат кўрсатилиши керак бўлган истеъмолчиларга товарларни сотиш тартибига табиий монополиялар субъектлари томонидан риоя қилинишини назорат қилиш қонунчиликда белгиланган тартибда давлат монополияга қарши органи томонидан амалга оширилади.Ушбу Низом талаблари бузилиши ҳолатлари аниқланганда давлат монополияга қарши органи томонидан айбдорларга нисбатан қонунчиликка мувофиқ чора-тадбирлар кўрилади. Ўзбекистон Республикаси “**** тўғрисида”ги Қонуни 18-моддасининг биринчи қисми 10-хатбошисига кўра,устун мавқега ёки устун музокара кучига эга бўлган хўжалик юритувчи субъектнинг ёки бир гуруҳ шахсларнинг пировард натижада **** чеклашга ва (ёки) истеъмолчиларнинг, бошқа хўжалик юритувчи субъектларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини камситишга олиб келадиган ҳаракатлари, шу жумладан нархларни давлат томонидантартибга солиш қўлланиладиган товарлар учун белгиланган нархдан ортиқ **** олиш ёки нархларни давлат томонидан тартибга солиш тартибини бузиш, шунингдек кўрсатилмаган хизматлар ёки бепул кўрсатилиши керак бўлган хизматлар учун **** олиш устун мавқени ёки устун музокара кучини суиистеъмол қилиш деб эътироф этилади ҳамда ****. Ушбу Қонун 42-моддаси биринчи қисмининг 2-бандига кўра, товар ёки молия бозоридаги устун мавқени ҳамда устун музокара кучини суиистеъмол қилганлик, ижтимоий ва стратегик аҳамиятга эга бўлган маҳсулотлар нархларини асоссиз равишда оширганлик учун-хўжалик юритувчи субъектларгатовар ёки молия бозорида **** тўғрисидаги қонунчилик бузилган даврда, бироқ охирги уч йилдан ортиқ бўлмаган даврда товарни реализация 7 қилишдан олинган тушум суммасининг 5 фоизи миқдорида жарима солишга сабаб бўлади. Суд **** ва шикоятда жавобгар вакили табиий газ-товар эмаслиги, ижтимоий ва стратегик махсулот эмаслиги**** келтириб ўтган. Қонуннинг 4-моддасиўн тўртинчи хатбошисидатоварга қуйидагича таъриф берилган: “товар-фаолиятнинг олиш ва реализация қилиш учун мўлжалланган маҳсули, шу жумладан ишлар ва хизматлар”. Ушбу норма билан табиий газ товар ҳисобланиши маълум бўлади. Мазкур ҳолатда,судлов ҳайъати жавобгарнингюқорида келтирилганважлари билан келиша олмайди. Биринчи инстанция судижавобгарнинг товар ёки молия бозоридаги устун мавқеини ҳамда устун музокара кучини суистеъмол қилганлиги, ижтимоий ва стратегик аҳамиятга эга бўлган газ нархларини (тарифини) асоссиз равишда оширганлигиучун даъвогарнинг даъвосиниқаноатлантириб, жавобгарга нисбатан 2.****.****.**** сўм молиявий жарима қўллабва қўлланилган молиявий жариманидаъвогарфойдасига ундириш**** қонуний қарор қабул қилган. Шунингдек,даъво аризасида “HАААА” **** “Сссс” газ таъминотифилиали қўшимча жавобгар сифатида кўрсатилган. “Сссс” газ таъминоти филиали юридик шахс бўлмай,жавобгарнинг таркибий бўлинмаси ҳисобланганлиги боис,судЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринлардаИПКдеб юритилади) ****моддасининг 1-бандига кўра,қўшимча жавобгарга нисбатаниш юритишни тугатиш**** асосли тўхтамга келган. Шунингдек, судлов ҳайъати даъвогарнинг биринчи инстанция судижавобгарга 1.****.****.**** сўмни қайта ҳисоб-китоб қилиш **** юклатиш талабини қаноатлантиришни рад этиш **** нотўғри қарор қабул қилди деган **** билан келишмайди. Гарчи,Ўзбекистон ****ҳкамасининг**** йил 15 майдаги ****-сонли Қарори21-бандида,хўжалик юритувчи субъектларданолиб қўйиш ва (ёки) истеъмолчиларгақайтариш тўғрисидаги қарор қабул қилинганидан сўнгбир ой муддатда ихтиёрий тўлов амалга оширилмаган ****Монополияга қарши курашиш қўмитаси судга истеъмолчиларга қайтариш ва (ёки) асоссиз равишда олинган даромадни(фойда)ни ****ундириш юзасидан судга даъво аризаси билан мурожаат қилиши белгиланган бўлсададаъвогар Қарорда белгиланган талаб ўрнигаолинган даромад(фойда)ни қайта ҳисоб-китоб қилиш **** юклаш талабибилан судга мурожаат қилган.Шу боис суд даъвони қаноатлантиришни рад этиб тўғри қарор қабул қилган. Бундан ташқари, судлов ҳайъатижавобгарнинг қўшма **** алоҳида судга мурожаат қилмаганлиги**** биланҳамкелишмайди. Мазкур ҳолатда судлов ҳайъати, биринчи инстанция суди томонидан моддий ва процессуал қонун нормалари тўғри қўлланган ҳолда асослантирилган ва қонуний қарор қабул қилинганлигисабабли, суд ҳужжатини бекор қилиш ёки ўзгартиришга асослар мавжуд эмасдеб ҳисоблайди. 8 ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисми 1-бандига кўра, кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Баён этилганларга асосланиб,судлов ҳайъати Жиззахтуманлараро иқтисодийсудининг****5йил 17 июлдагиҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, кассация шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни, ишни кассация инстанция судида кўриш билан боғлиқ21.****.****сўм давлат божинижавобгардан Республика бюджетига, ****.**** сўм ВКА ****ни Олий суд депозитига ундиришни, олдиндан тўланган 41.**** почта ****жавобгарнингўз зиммасида қолдиришнилозим деб топади. Юқоридагиларга кўра ҳамдаЎзбекистон РеспубликасиИқтисодийпроцессуал кодексининг ****,****, ****, ****,****ва****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қ а р о р қ и л а д и: Жиззах туманлараро иқтисодий судининг****5йил 17 июлдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз,“Ҳудудгаз таъминот”****томонидан берилган кассация шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. “Ҳудудгаз таъминот” ****дан республика бюджетига21.****.****сўм давлат божи ундирилсин. “Ҳудудгаз таъминот” ****Олий суд депозтига ****.**** сўм ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ ҳ**** ундирилсинва ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида ҳал қилув қарори қабул қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш шикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик этувчи ****ов ҳайъат аъзолари ****в С.Қувватов 9