Решение #2856542 Экономические

4-1302-2****/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанцияда судида ишни кўрган судья – ****марасулов Кассация инстанциясида маърузачи судья – **** ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Жиззах шаҳар ****5йил30 октябрь Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари С.Қувватов ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогарҒаллаорол туман ҳокимлигивакили ****қулов (ишончномага асосан), жавобгар“SERQUYOSH YURT FAYZI” фермер хўжалигираҳбари ****қулов иштирокида,даъвогар Ғаллаорол туман ҳокимлигининг, жавобгар “SERQUYOSH YURT FAYZI” фермер хўжалиги билан **** йил 23 майда тузилган ****2-сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш шартномасини**** эмас деб топиштўғрисидаги даъво аризаси бўйича қабул қилинган Фориш туман иқтисодий судининг **** йил 1 августдаги ҳал қилув қарори устидан Ғаллаорол туман ҳокимлиги томонидан берилган кассация шикоятинисуд биносида очиқ суд **** кўрибчиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ғаллаорол туман ҳокимининг **** йил 20 майдаги ****-сонли қарори билан Ғаллаорол тумани, Маданият қишлоқ фуқаролар йиғини ҳудудидаги ****ч-контурдаги 2,2 гектар боғзор ер майдони фуқаро Эшонқулов Исомиддинга боғдорчиликка ихтисослаштирилган фермер хўжалиги ташкил этиш учун ****. Ғаллаорол туман ҳокимлиги (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) ва “SERQUYOSH YURT FAYZI” фермер хўжалиги (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ўртасида **** йил 23 майда ****сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага бериш шартномаси тузилган. Кадастр агентлиги Жиззах вилояти бошқармаси Ғаллаорол туман бўлимининг **** йил 17 апрелдаги ****-сонли хатида тарафлар ўртасида тузилган **** йил 23 майдаги ****-сонли шартнома Ғаллаорол туман ер ресурслари ва давлат кадастри бўлими томонидан рўйхатга олинмаганлиги ва UZКAD тизимида кадастр паспорти шакллантирилмаганлиги маълум қилинган. Натижада, даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар билан **** йил 23 майда тузилган ****2-сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш шартномасини **** эмас деб топишни сўраган. Фориш туман иқтисодий судининг **** йил 25 июлдаги **** билан ишга Давлат кадастрлар палатаси Жиззах вилоят бошқармаси Ғаллаорол туман бўлими низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб этилган. Фориш туман иқтисодий судининг **** йил 1 августдаги ҳал қилув қарори билан даъвогарнинг даъво аризасини қаноатлантириш рад этилган. Кассация шикоятида Фориш туман иқтисодий судининг **** йил 1 августдаги ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъво талабини қаноатлантириш тўғрисида янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсадаДавлат кадастрлар палатаси Жиззах вилоят бошқармаси Ғаллаорол туман бўлимисуд **** иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасига асосан, судлов ҳайъати мазкур кассация шикоятини уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили тарафлар ўртасида тузилган ер ижара шартномаси Ғаллаорол туман ер ресурслари ва давлат кадастр бўлими томонидан рўйхатга олинмаганлиги ҳамда UZКAD тизимида кадастр паспорти шакллантирилмаганлиги, шунингдек, жиноят иши бўйича фуқаро ****, Абдуқулов Имомқул Бахромович, Эшонқулов Умматқул ва бошқа шахсларни жиноий жавобгарликка тортиш муддати ўтиб кетганлиги сабабли ҳаракатдан тугатилганлигини билдириб, даъво талабидаги **** йил 23 майдаги ер ижара шартномасининг **** ****-сонли деб хато кўрсатилганлигини, шу боис **** йил 23 майдаги ****-сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш шартномаси эканлигини инобатга олишни, кассация шикоятини қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар раҳбари ер ижара шартномаси кадастрдан рўйхатдан ўтганлигини, Жиззах вилоят ички ишлар бошқармасининг **** йил 18 октябрдаги жиноят ишини қўзғатишни рад этиш қарори бекор қилинганлигини, қўшимча тергов ўтказиш учун қайтарилганлигини билдириб, кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Судлов ҳайъати даъвогар ва жавобгар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, кассация шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, кассацияшикоятиниқаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Иш ҳужжатлари ва суд муҳокамасида аниқланган ҳолатларга кўра,Ғаллаорол туман ҳокимининг **** йил 20 майдаги ****-сонли қарори билан Ғаллаорол тумани, “Маданият” қишлоқ фуқаролар йиғини ҳудудидаги ****ч-контурдаги 2,2 гектар боғзор ер майдони фуқаро Эшонқулов Исомиддинга боғдорчиликка ихтисослаштирилган фермер хўжалиги ташкил этиш учун **** берилган. Даъвогар ҳамда жавобгар ўртасида **** йил 23 майда ****-сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага бериш шартномаси тузилган ҳамдаҒаллаорол туман ер ресурслари ва давлат кадастри бўлими томонидан рўйхатдан ўтказилган. Ўзбекистон Республикаси Еркодекси31-моддасига кўра, юридик ва жисмоний шахсларнинг ер участкасига бўлган ҳуқуқи жойнинг ўзида чегаралар белгиланганидан, ер участкаларининг планлари (чизмалари) ва тавсифлари тузилиб, ер участкаларига бўлган ҳуқуқ давлат рўйхатига олинганидан кейин вужудга келади. Ғаллаорол туман ҳокимининг **** йил 1 ноябрдаги ****-сонли қарори билан туман ҳокимининг **** йил 20 майдаги ****-сонли қарори бекор қилинган. Жиззах вилоят ҳокимининг **** йил 18 февралдаги ****-Q/22-сонли қарори билан Ғаллаорол туман ҳокимининг **** йил 1 ноябрдаги ****сонли қарори бекор қилиниб, ўз кучини йўқотган деб ҳисобланган. Жиззах вилоят ҳокимининг **** йил 22 февралдаги ****-Q/22-сонли қарори билан вилоят ҳокимининг **** йил 18 февралдаги ****-Q/22-сонли қарорига иловага асосан ўзгартириш ва қўшимчалар киритилган. Жиззах туманлараро маъмурий судининг **** йил 6 майдаги ҳал қилув қарори билан Жиззах вилоят ҳокимининг **** йил 22 февралдаги ****-Q/22-сонли қарори қарорининг “Ғаллаорол туман ҳокимининг **** йил 1 ноябрдаги ****-сонли (туман ҳокимининг **** йил 20 майдаги ****сонли қарорини бекор қилиш тўғрисидаги) қарорини бекор қилиш масаласида суд тартибида ҳал этилиши манфаатдор шахсларга тушунтирилсин” деб белгиланган қисми **** эмас деб топилган. Шунингдек, Жиззах вилоят ҳокимининг **** йил 29 октябрдаги ****-Q/24-сонли қарорининг 1-бандида, Ғаллаорол тумани, Дўстлик маҳалла фуқаролар йиғини, **** кўчаси, 11а-уйда яшовчи Эшанқулов Жасур Абдурашид ўғлининг вилоят ҳокимига йўллаган мурожаатини ўрганиш юзасидан ишчи гуруҳ таркиби тузилганлиги, 2-бандига асосан ишчи гуруҳ аъзоларининг хулоса ва хатлари инобатга олиниб, қарорнинг 3бандига кўра, вилоят ҳокимининг **** йил 18 февралдаги ****-Q/22-сонли қарори бекор қилиниб, ўз кучини йўқотган деб ҳисобланган.(Мазкур қарор билан вилоят ҳокимлиги томонидан ер муносабатлари тартибга солиниб, бунинг натижасида низоли ер майдони заҳирага олинишига сабаб бўлган) Ғаллаорол туман ҳокимининг **** йил 31 июлдаги ****-сонли қарорига асосан Эшонқулов Жасурга икки қаватли умумий овқатланиш ва автомобилларга техник хизмат кўрсатиш шахобчаси биноси қурилиши учун тасдиқланган бош режага асосан жами 1,10 гектар ер майдони **** берилган. Жиззах туманлараро маъмурий судининг **** йил 14 апрелдаги ҳал қилув қарори билан туман ҳокимининг **** йил 31 июлдаги ****-сонли қарори **** эмас деб топилган. Жиззах вилоят маъмурий суди апелляция инстанциясининг **** йил 23 январдаги қарори билан биринчи инстанция судининг **** йил 14 апрелдаги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилган. Сирдарё вилоят маъмурий суди тафтиш инстанциясининг **** йил 4 сентябрдаги қарорига кўра, Жиззах туманлараро маъмурий судининг **** йил 14 апрелдаги ҳал қилув қарори ва Жиззах вилоят маъмурий суди апелляция инстанциясининг **** йил 23 январдаги қарори ўзгаришсиз қолдирилган. Жиззах туманлараро маъмурий судининг **** йил 5 декабрдаги ҳал қилув қарори билан Жиззах вилоят ҳокимининг **** йил 29 октябрдаги ****-Q/24-сонли қарори Ўзбекистон Республикаси Ер кодексига, “Маҳаллий давлат ҳокимияти тўғрисида”ги ва “Маъмурий тартибтаомиллар тўғрисида”ги қонунларга, Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 8 июндаги ****-сонли ва **** йил 24 августдаги ПФ-****-сонли Фармонларига зид равишда қабул қилинганлиги ҳамда учинчи шахс ****қуловнинг низоли ер майдонига нисбатан ҳуқуқи мавжуд эмаслиги инобатга олиниб, **** эмас деб топилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси****-моддасининг биринчи қисмига асосан, битим ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда белгилаб қўйилган асосларга кўра, суд **** эмас деб топганлиги сабабли (низоли битим) ёки бундай деб топилишидан қатъи назар, **** эмас деб ҳисобланади (ўз-ўзидан **** бўлмаган битим). Аниқланишича, тарафлар ўртасида тузилган **** йил 23 майдаги ****-сонли шартнома Ғаллаорол туман ер ресурслари ва давлат кадастри бўлими томонидан муҳрланиб, кадастр ходими **** томонидан имзоланган ҳолда рўйхатга олинган. Биринчи инстанция суди даъво аризасини қаноатлантиришни рад этишдамоддий ва процессуал қонун нормаларини тўғри қўллаган ҳолда асослантирилган қарор қилинган бўлиб, хулосалар эса иш ҳолатларига мувофиқлиги сабабли суд ҳужжатини бекор қилиш ёки ўзгартиришга асослар мавжуд эмас.Шу боис,кассацияшикоятида келтирилган **** билан келишиб бўлмайди ва уни қаноатлантиришни рад этиш лозим бўлади. Шунингдек, судлов ҳайъати даъвогар вакилининг суд ****тарафлар ўртасида тузилган ер ижара шартномаси рўйхатга олинмаганлиги ҳамда жиноят иши бўйича жиноий жавобгарликка тортиш муддати ўтиб кетганлиги сабабли ҳаракатдан тугатилганлиги **** **** билан келишиб бўлмайди. Чунки, тарафлар ўртасида тузилган ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш шартномаси **** йил 23 майда ****-сон тартиб **** билан Ғаллаорол туман ер ресурслари ва давлат кадастри бўлимида рўйхатдан ўтказилган, шунингдек, Жиззах вилоят ички ишлар бошқармасининг **** йил 18 октябрдаги жиноят ишини қўзғатишни рад этиш қарори бекор қилиниб, қўшимча тергов ўтказиш учун қайтарилган.Шу сабабли суд, даъвонинг ушбу **** билан келишиб бўлмайди деб ҳисоблайди. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК ****-моддаси биринчи қисми1-бандига кўра, кассация инстанцияси суд кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Баён этилганларга кўра, ҳал қилув қарорини қабул қилишда моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларига риоя қилинганлигини, ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёҳуд бекор қилиш учун асосларнинг мавжуд эмаслигини инобатга олиб, судлов ҳайъатиФориштуман иқтисодий судининг ****5йил1 августдаги ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, кассация шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни,даъвогарданишни кассация инстанция судида кўриш билан боғлиқ1.****.00**** давлат божиниреспублика бюджетигаҳамдаишни видеоконференцалоқа режимида ўтказиш билан боғлиқ ****.**** сўм суд ****Ўзбекистон Республикаси Олий суд депозитигаундиришни лозим топади. Юқоридагиларга кўра ҳамда ИПК****,****, ****, ****, ****,****моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қ а р о р қ и л а д и: Фориш туман иқтисодий судининг**** йил 1 августдагиҳал қилув қарориўзгаришсиз,Ғаллаорол туман ҳокимлигинингкассация шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. ДаъвогарҒаллаорол туман ҳокимлигиданреспублика бюджетига1.****.000сўм давлат божи ундирилсин. ДаъвогарҒаллаорол туман ҳокимлигиданЎзбекистон Республикаси Олий суд депозитига ****.**** сўм суд **** ундирилсин. Ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган кундан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят (протест) берилиши мумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат аъзолари С.Қувватов ****