Решение #2857137 Экономические

4-****-****/****-санлы экономикалық ис Биринши инстанцияда исти көрген судья–**** Апелляцияинстанциясында баянатшы судья- **** **** РЕСПУБЛИКАСЫ СУДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИСЛЕРИ БОЙЫНША СУДЛАЎ КОЛЛЕГИЯСЫ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСЫНЫҢ ҚАРАРЫ Нөкис қаласы 30-октябрь****5-жыл **** Республикасы судының экономикалық ислери бойынша судлаўколлегиясы****ңбасшылығында, коллегия ағзалары****ҳәм****ибарат қурамда,судья аға жәрдемшиси****ңхаткерлигинде,даўагер жәмийет баслығы ****, жуўапкер ўәкили **** (****-жыл 30-октябрь күнги ****-санлы исеним хат тийкарында)лардың қатнасыўында,даўагер “****”жуўапкершилиги шекленген жәмийетиниң жуўапкер“****”бирлеспесинен ******** сом пул қаржысын өндириў **** даўа арзасыбойынша қабыл етилген Нөкисрайонлар аралық экономикалық судының ****5-жыл16-сентябрькүнгишешиўши қарарынадаўагер “****”жуўапкершилиги шекленген жәмийетиниңнаразы болып берген апелляциялық шағымытийкарында исти суд имаратында,ашық суд мәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди а н ы қ л а д ы: “****”жуўапкершилиги шекленген жәмийети (кейинги орынларда – даўагержүргизиледи)судқа даўа арза менен мүрәжат етип,“ ****”бирлеспесинен(кейинги орынларда – жуўапкер деп жүргизиледи)******** сом пул қаржысын өндириўди сораған. Нөкис районлар аралық экономикалық судының****-жыл16-сентябрь шешиўши қарары менендаўа арзасы қысман қанаатландырылып, жуўапкерден даўагер пайдасына**** сом пул қаржысы өндирилген, даўаның қалған бөлеги қанаатландырыўсыз қалдырылған, жуўапкерден республика бюджетине ****,25 сом мәмлекетлик ****, даўагерденреспублика бюджетине ****,75 сом мәмлекетлик **** өндирилген. Даўагербиринши инстанция судыныңшешиўши қарарынанаразы болып апелляциялық шағымын бергенҳәм шағымдадаўагер тәрепинен көлди ижараға бериў шәртнамасы бийкар етилемен дегенге шекемги дәўирде бул көлден пайдаланылмағанлығын,****-жылдың 1-ярым жыллығы ушын ижара **** ****-жылдың 1-май күни төлеп берилген болыўына қарамастан, жуўапкер тәрепинен ****-жылдың 1-ярым жыллығы **** бурын, яғный ****-жылдың 7-май күни ижара шәртнамасы бийкар етилгенлиги суд тәрепинен итибарға алынбағанлығынбилдирип, шешиўши қарарын бийкар етип, жаңадан қарарқабыл етиўди сораған. Даўагер жәмийет баслығысуд мәжилисиндеапелляциялық шағымын қоллап-қуўатлап,биринши инстанция судының шешиўши қарарын бийкаретип, даўа арзасын толық қанаатландырыў **** жаңа қарар қабыл етиўди,апелляциялықшағымдықанаатландырыўды сорады. 2 Жуўапкер ўәкили суд мәжилисинде биринши инстанция судының шешиўши қарарын өзгериссиз, апелляциялық шағымын қанаатландырыўсыз қалдырыўды сорады. Судлаў коллегиясытәреплерўәкиллериниӊтүсиндирмелерин, баянатшы судьяның баянатын тыңлап, апелляциялықшағымдабилдирилген ўәжлерди ис ҳүжжетлери менен бирге үйренип шығып, төмендегилерге тийкар биринши инстанция судының шешиўши қарарын өзгериссиз, апелляциялықшағымды қанаатландырыўсыз қалдырыўдылазым тапты. Өзбекстан Республикасы Пуқаралық кодекси (кейинги орынларда– ПКдеп жүргизиледи)ниң 8 ҳәм ****-статьяларына тийкар миннетлемелер шәртнамадан, зыян жеткизиў нәтийжесинде ҳәмде усы Кодексте көрсетилген басқа тийкарлардан келип шығады. Бул жағдайда тәреплердиң миннетлемелери ижара шәртнамасынан келип шыққан. ПКниң ****-статьясына муўапық, мүлк ижарасы шәртнамасы бойынша ижараға бериўши ижараға алыўшыға **** есесине мал-мүлкти ****ытшаийелик етиў ҳәм пайдаланыў яки пайдаланыў ушын тапсырыў миннетлемесин алады. ПКниң****-статьясының биринши ҳәм екинши бөлимлерине муўапық, ижараға алыўшы мал-мүлктен пайдаланғанлық ушын **** өз **** төлеп турыўы шәрт. Мал-мүлктен пайдаланғанлық ушын **** төлеў тәртиби, шәртлери ҳәм мүддетлери мүлк ижарасы шәртнамасы менен белгиленеди. ПКниң ****-статьясына муўапық миннетлемелер миннетлеме шәртлерине ҳәм нызам ҳүжжетлери талапларына муўапық лазым дәрежеде орынланыўы керек. Истеги ҳүжжетлергеқарағанда,даўагер ҳәм жуўапкерортасында ****-жылдың7-май күни ****-санлы көлди ижараға бериў шәртнамасы (кейинги орынларда - шәртнама деп жүргизиледи) дүзилген, усы шәртнамаға тийкар жуўапкер даўагерге көлди ижараға бериў, ал даўагер болса ижара **** төлеў миннетлемесин алған. Усы шәртнаманың **** бөлеги есапланған тәреплер орталарында ****жыл 20-январь күни ****/ҚК-****-санлы қосымша келисимидүзилген. Қосымша келисимге тийкар өзгерис киритилген тийкарғы шәртнаманың 3.3-бәнтинемуўапықижараға алыўшы ижара **** ****-жылдың1-ярым жыллығы ушын **** сомды ****-жыл 15-февраль күнине шекем төлеўи лазымлығы белгиленген. Даўагер тәрепинен ****-жыл 1-май күни жуўапкерге **** сом ижара ****сытөлеп берилген. Жуўапкердиң ****-жыл 7-май күнги 19-Б-санлы буйрығы менен тәреплер ортасында дүзилгенижара шәртнамасы бийкар етилген. Сонлықтан, даўагер жуўапкерден төленген **** сом пул қаржысын қайтарып өндириўди сорап судқа даўа арза берген. 3 ПКниң ****-статьясы екинши бөлимине муўапық, шәртнама бийкар етилгенинде тәреплердиң миннетлемелери бийкар болады. Тәреплерортасындағышәртнама ****-жылдың7-майкүниненбаслап бийкар етилгенлиги ҳәм тәреплердиң де миннетлемелери сол күннен бийкарболғанлығысебепли даўагердиң даўасы қысман тийкарлыесапланады. Сонлықтан,судлаў коллегиясыбиринши инстанция судыбул жағдайда, жуўапкерден даўагерге (**** сом 01.01.****ж-30.06.****ж дәўир ушын **** күнге төлеўи лазым болған сумма, 01.01.****ж-06.05.****ж аралығында **** күн көл даўагердиң ықтыярында болған,яғный ижара****төлеўилазым болған дәўир ****- **** ***** = **** сом, төленген ижара ******** – **** = **** сом) **** сом пул қаржысын өндириў**** дурыс шешимге келгендеп есаплайды. ЭПК****-статьясыныӊ биринши бөлимине муўапық, суд қәрежетлери исте қатнасыўшы шахслардың қанаатландырылған даўа талаплары муғдарына сәйкес түрде олардың мойнына жүклетиледи. Өзбекстан Республикасыныӊ “Мәмлекетлик **** ****”ғы Нызамыныӊ қосымшасы болған “Мәмлекетлик **** ставкалары”ныӊ 2-бәнтинемуўапық, киши исбилерменлик субъектлери әмелге асыратуғын исбилерменлик искерлиги шеӊберинде судларға мүрәжат етиў **** усы бәнттиӊ «а» - «г» ҳәм «е» киши бәнтлеринде көрсетилген белгиленген ставканыӊ 50 пайызы муғдарында мәмлекетлик **** төлейди. Өзбекстан Республикасыныӊ Жоқарғы суды Пленумыныӊ ****-жыл 19-декабрь күнги “Экономикалық ислер бойынша суд қәрежетлерин өндириў әмелияты ****”ғы 36-санлы қарарыныӊ 6.3-бәнтине көре, экономикалық судқа мүрәжат етиўде киши исбилерменлик субъекти тәрепинен белгиленген ставканыӊ 50 пайызы муғдарында мәмлекетлик **** төленген болып, даўа талаплары қанаатландырылғанда, егер жуўапкер мәмлекетлик **** төлеўден азат етилмеген болса, исти көриў нәтийжеси бойынша оннан өндирилетуғын мәмлекетлик **** муғдары даўагер тәрепинен төлеп шығылған сумма менен шегараланады. Мәмлекетлик **** төлеўден азат етилген мәмлекетлик органлар ҳәмде басқа шахслар тәрепинен киши исбилерменлик субъектлериниӊ мәплерин гөзлеп усынылған даўа талаплары қанаатландырылған яки қанаатландырыўсыз қалдырылған жағдайда мәмлекетлик **** тәреплерден улыўма тийкарларда өндириледи. Егер экономикалық судқа мүрәжат етиўде киши исбилерменлик субъектине мәмлекетлик **** төлеўди кешиктириў яки бөлип-бөлип төлеў ҳуқықы берилген болса, мәмлекетлик **** исти көриў нәтийжеси бойынша тийисли тәрептен нызамда белгиленген ставкада өндириледи. Ис ҳүжжетлерине қарағанда, даўагер киши исбилерменлик субъекти болып, судқа даўа арза бериўде мәмлекетлик **** төлеў кешиктирилген, сонлықтан бул жағдайда тәреплерден нызамда белгиленген ставкада яғный даўагердиӊ киши исбилерменлик субъекти екенлигинен келип шығып, белгиленген ставканыӊ 50 пайызы муғдарында мәмлекетлик **** өндирилиўи 4 лазым. Сонлықтан,биринши инстанция судыреспубликабюджетине жуўапкерден ****,25 сом, даўагерден ****,75 сом мәмлекетлик ****дурыс өндирилген. ЭПКниң ****-статьясы 1-бǝнтине муўапық, апелляция инстанциясы суды апелляциялықшағымды(протестти) көриў нәтийжелери бойынша шешиўши қарарын өзгериссиз қалдырыўға ****. Баян етилгенлерден келип шығып, апелляциялық судлаў коллегиясы биринши инстанция судының шешиўши қарарын өзгериссиз, апелляциялықшағымдықанаатландырыўсыз қалдырыўды, даўагерден республика бюджетине****,9 сом мәмлекетлик **** өндириўди, даўагер тәрепиненалдыннан төленген****сом почта қәрежетиноныңмойнында қалдырыўды лазым тапты. Жоқарыдағыларға тийкарланып ҳәмде Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллықкодексиниң****,****,****-статьяларын қолланып, апелляция инстанция суды ҚАРАРЕТТИ: Нөкисрайонлар аралық экономикалық судының ****5-жыл 16-сентябрь күнги шешиўши қарары өзгериссизқалдырылсын. Апелляциялықшағымқанаатландырыўсыз қалдырылсын. Даўагер“****”жуўапкершилиги шекленген жәмийети тәрепиненистиң апелляция инстанциясында көрилиўи ушын алдыннан төленген ****сом почта қәрежетиноныңмойнында қалдырылсын. Даўагер“****”жуўапкершилиги шекленген жәмийетинен республика бюджетине ****,9 сом мәмлекетлик ****өндирилсин. Қарарға тийкар орынлаў хаты берилсин. Қарар қабыл етилген күннен баслап нызамлы күшине киреди. Қарарға наразы тәреп қарар үстинен**** Республикасы судының экономикалық ислери бойынша судлаў коллегиясынаревизиятәртибинде шағым етиўге (протест келтириўге) ****. Басшылық етиўши: ағзалары: **** **** ****