Решение #2857226 Экономические

****501/3954-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қарши шаҳри ****5 йил 30 октябрь Ғузор туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Қашқадарё вилоят ҳудудий бошқарамси даъвогар “Шуртан газ кимё ****” масъулияти чекланган жамияти манфаатида, жавобгар “Барака профит”****дан11.****.****,90сўм закалат суммаси,12.****сўм зарар ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни даъвогар вакили****(ишончнома асосида) иштирокида, Ғузор туманлараро иқтисодий суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қла д и: Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси Қашқадарё вилоят бошқармаси“Шуртангазкимё ****”масъулияти чекланган жамияти манфаатида(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)Ғузор туманлараро иқтисодий судига мурожаат қилиб,“Барака профит” ****дан(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)11.****.****,90сўм закалат суммаси,12.**** сўм зарарундиришни сўраган. Палатадаъво аризасида ишни палатавакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Суднинг даъво аризани иш юритишга қабул қилиш ва суд муҳокамасига тайинлаш тўғрисидаги ****почта хизмати орқалижавобгарнинг судга маълум бўлган охирги манзилига юборилган бўлиб,почта хизмати қабул қилувчи кўрсатилган манзилда яшамаслиги тўғрисида маълумот берган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****-моддаси, иккинчи қисми, 2-бандидасуд томонидан юридик шахснинг судга маълум бўлган охирги жойлашган ери (почта манзили), фуқаронинг яшаш жойи бўйича юборилган **** кўчирма нусхаси олувчи кўрсатилган манзилда йўқлиги сабабли топширилмаган ва бу **** алоқа муассасаси судни хабардор қилган бўлсаиқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси суд томонидан тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланадидеб кўрсатилган. Суд, ИПКнинг ****, ****,****-моддаларига асосан ишни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили ўз кўрсатмасида, тарафлар ўртасида маҳсулот етказиб бериш бўйича шартнома имзоланганлигини, шартномага мувофиқ даъвогар харид қилинаётган маҳсулот учун тўловни олдиндан оператор Республика товар хом ашё биржадаги ўзининг ҳисоб **** ўтказиб берганлигини, лекин жавобгар шартнома бўйича маҳсулотни етказиб бермаганлигини,шу сабаблидаъво аризасини қаноатлантириб беришни сўради. Суд,ишда иштирок этган шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб,иш ҳужжатлари ва мавжуд далилларни ўрганиб чиқиб,уларни баҳолаб,қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабларини тўлиқ қаноатлантирини лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддаси биринчи, иккинчи қисмларига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон 2 Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади.Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддаси иккинчи қисмига асосан ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Иш ҳужжатларига кўра,тарафлар ўртасидаэлектрон тизимда ўтказилган электрон давлат харидлари натижаси бўйича04.09.****йилда****-сонлитовар етказиб бериш тўғрисида шартнома тузилган. Даъвогар шартноманинг 2.1-бандига мувофиқ шартнома бўйича тўловларни тўлиқ **** амалга ошириш учун шартнома давлат харидларининг электрон тизимида рўйхатга олинган пайтдан бошлаб ўн иш куни мобайнида ўзларининг ҳисоб-китоб клиринг палатасидаги (ҲККП) ҳисобварағига маблағларни ўтказадилар, бунда закалат шартнома бўйича тўлов суммасига қўшиб ҳисобланиши мумкин.Шартноманинг 2.2-бандига кўра ҲККП шартнома бўйича тушган тўлов суммасини банд қилиб қуяди ва маблағлар тушган кундан кейинги иш кунидан кечиктирмасдан бу **** ижрочига хабарнома юборади.Хабарнома ижрочига товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб бериш учун асос бўлиб хизмат қилади.Ижрочи тўлов амалга оширилганлиги тўғрисида ҲККПдан хабарнома олганидан бошлаб22иш куни ичида товарни етказиб бериши шарт. Шартноманинг 2.5 бандида, ижрочи томонидан товарни етказиб берилганлиги ва буюртмачи томонидан текшириб олинганлиги ижрочи расмийлаштирган ҳасоб-фактурани тарафлар томонидан имзоланиши билан тасдиқланишига келишилган. Бироқ, жавобгар шартнома бўйича ўз **** ****шартномада келишилганмаҳсулотларниетказиб бермаган. Даъвогарнинг жавобгар томонга юборган талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Тарафларнинг **** шартномасидан келиб чиққан. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг4.1-бандигакўра,буюртмачи ва **** ушбу шартноманинг шартларини **** ва бузганлиги учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлиши келишилган. Даъвогар жавобгар томон шартномани **** сабабли жавобгардан 11.****.****,90 сўм миқдорида закалатпулиундиришни сўраган. Даъво аризасига илова қилинган ҳужжатлар ва даъвогар вакилининг келтирган **** кўра,жавобгар томонидан махсус ахборот портали орқали маҳсулот етказиб бериш тўғрисидаги шартномага асосан ҲККПдаги ҳисоб **** 11.****.****,90 сўм миқдорида закалат суммаси ўтказиб берилган. ФКнинг****-моддасигакўра,шартнома тузаётган тарафлардан бири шартнома тузилганлигини исботлаш ва унинг ижросини таъминлаш юзасидан берадиганпулсуммаси закалат ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги 3 томонидан****йил21майда****-сонбилан рўйхатдан ўтказилган“Махсус ахборот портали операторининг давлат харидларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш борасидаги фаолияти тўғрисидаги”низомнинг34-бандидабуюртмачи ва иштирокчиэлектрондавлат харидларида иштирок этиш учун ўзларининг ҲККПдаги ҳисоб **** закалат тўловларини ўтказадилар деб кўрсатилган.Ушбубандга асосан савдода иштирок этиш учун шартнома миқдоридан келиб чиқиб жавобгар 11.****.****,90 сўм закалат пулини ўзининг ҲККПдаги ҳисоб **** ўтказиб берган. Ушбушартнома шартлари тарафларнинг бири томонидан бузилганда ҳуқуқи бузилган тарафнинг ҲККПдаги ҳисоб **** қўйилган закалат суммаси ўзига қайтарилади,шартномани бузган тарафнинг закалат пуллари эсасудқарори асосида ҳуқуқи бузилган тарафга ундириб берилади. Шусабабдансуддаъвогарнинг 11.****.****,90 сўм закалат суммаси ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Шунингдек,даъвогар жавобгардан 12.**** сўм зарар ундиришни сўраган.“Махсус ахборот портали операторининг давлат харидларини ташкил этиш ҳамда ўтказиш борасидаги фаолияти тўғрисидаги”Низомнинг351бандидабуюртмачиларэлектрондавлат харидларида иштирок этиш учун ўзларининг ҲККПдаги ҳисоб **** операторнинг воситачилик йиғимини ўтказадилар деб кўрсатилган. Даъвогарэлектрондавлат харидларида иштирок этиш учун 12.**** сўм комиссион йиғим тўлаган. Жавобгар шартнома **** **** сабабли даъвогар 12.**** сўм зарар кўрган. ФКнинг14-моддасииккинчи қисмига кўра,зарар деганда,ҳуқуқи бузилган шахснинг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган ****,унингмол-мулки йўқолиши ёки шикастланиши(**** зарар),шунингдек бу шахс ўз ҳуқуқлари бузилмаганида одатдаги фуқаролик муомаласи шароитида олиши мумкин бўлган,лекин ололмай қолган даромадлари(бойберилган фойда)тушунилади. Шусабаблисуддаъвогарнинг12.**** сўм зарар ундиришталабиниқаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқорида баён этилганларга кўра суд, даъвогарнинг даъвосинитўлиққаноатлантиришни,жавобгар ҳисобидандаъвогар фойдасига11.****.****,90сўм закалат суммаси, 12.****сўм зарар,41.****сўм почта ****, республикабюджетига****.****сўм давлатбожи ундиришни лозим топади. Бинобарин,Ўзбекистон Республикаси ИПКнинг****, ****, ****, ****моддалариниқўллаб, суд қа р о р қ и л а д и: Даъво талаблари тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар “Барака профит” ****дан: -даъвогар “Шуртан газ кимё ****”масъулияти чекланган жамияти фойдасига 11.****.****,90сўм закалат суммаси, 12.****сўм зарар ва 41.**** сўм почта ****; 4 - республикабюджетига ****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидануқабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ичидашу судорқали вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатигаапелляциятартибида ёки қонуний кучга кирган ваапелляциятартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидануқонуний кучга кирган кундан эътиборан белгиланган тартибдакассациятартибида шикоят бериш(протесткелтириш)мумкин. Судья ****