Решение #2857235 Экономические

****2/****-сонли иқтисодий иш Ҳал қилув қарори Ўзбекистон Республикаси номидан Жиззах шахри 2025йил30 октябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнинг котиблигида,даъвогар«Ҳудудгазтаъминот» ****жавобгар“ЖиззахЁғ Мой” ****ҳисобидан****.****.****сўм асосий қарзундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни, даъвогар«Ҳудудгазтаъминот» ****вакилиР.Тугалов(ишончномага асосан) иштирокида,жавобгарвакили иштирокисиз, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида,очиқсуд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни-, АНИҚЛАДИ: «Ҳудудгазтаъминот» **** (кейинги ўринларда-даъвогар деб юритилади ва“Жиззах Ёғ Мой” ****(кейинги ўринларда-жавобгар деб юритилади)ўртасида **** йил20 сентябрда “Бевосита хўжалик алоқалари асосида улгуржи истеъмолчиларга табиий газ етказиб бериш ва қабул қилиш юзасидан” №********-сонли шартнома тузилган. «Ҳудудгазтаъминот» ****томонидан“Жиззах шаҳар мактабгача ва мактаб таълим бўлими”га табиий газ етказиб берилган, бироқ “Жиззах Ёғ Мой” ****томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли **** йилоктябрга ****.****.**** сўм асосий қарздорликниундириш сўралган. Суд **** қатнашган даъвогар вакили даъво аризадаги **** қувватлаб,жавобгар вакили суд **** **** қадар, қарздорликни сўндириш чоралари қўрилмаганлиги сабабли,даъво талабини қаноатлантиришни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда **** орқали хабардор қилинган жавобгар суд **** вакилни иштирокини таъминламади. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд, даъвогар вакилининг кўрсатмаларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабларинитўлиққаноатлантиришни лозим деб топди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,«Ҳудудгазтаъминот» ****(сотувчи) ва“Жиззах Ёғ Мой” ****(Истеъмолчи) ўртасида**** йил20 сентябрдаги“Бевосита хўжалик алоқалари асосида улгуржи истеъмолчиларга табиий газ етказиб бериш ва қабул қилиш юзасидан”№********сонли шартноматузилган. Шартноманинг 1.1-бандига кўра, Сотувчи ўз зиммасига “Ўзтрансгаз” **** газ тармоқлари орқали Истеъмолчининг келишилган буюртманомаси бўйича табиий газни мазкур шартноманинг 1.4-бандида кўрсатилган **** етказиб бериш **** олган.Истеъмолчи эса ўз зиммасига ушбу **** кўрсатилган газни қабул қилиш ҳамда тўловларни белгиланган нарх бўйича ўз муддатларида амалга ошириш **** олган. Шартноманинг 4.4-бандига мувофиқ, Истеъмолчи ҳисоб-китоб қилиш даври бошланишидан камида 5 кун олдин етказиб берувчи ҳисоб **** ушбу шартноманинг 1.4 ва 1.5-бандларида кўрсатилганойлик газ **** қийматининг ****фоиз суммасини олдиндан тўлаш **** олган. Даъвогар«Ҳудудгазтаъминот» ****томонидан шартнома шартлари **** ҳолда жавобгарга табиий газ етказиб берилган бўлса-да, жавобгар“Жиззах Ёғ Мой” **** томонидан шартнома шартлари лозим **** **** тўловлар ўз **** амалга оширилмаган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда – ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. ФКнинг ****-моддасига кўра, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга энергия таъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишган энергия бериш тартибига амал қилган ҳолда энергия бериши лозим.Энергия билан таъминловчи ташкилот берган ва абонент қабул қилган энергия миқдори ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади, бу миқдор ушбу Кодекснинг****-моддасигамувофиқ аниқланади. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Аниқланишича, шартнома бўйича истеъмол қилинган электр энергияси ҳисобкитоби қилинган ва **** йилоктябрҳолатида жавобгар“Жиззах Ёғ Мой” **** нинг истеъмол қилган табиий газдан муддати ўтган қарздорлиги****.****.**** сўмни ташкил этган.“Жиззах Ёғ Мой” ****«Ҳудудгазтаъминот» ****томонидан етказиб берилган табиий газ **** тўламасдан, ушбу қонун нормаси ва шартнома талабларини бузган. Даъвогар томонидан **** йил30 октябрдаги №31-17/****-сонли маълумотнома **** қилган.Унда маълум бўлишича,қарздорликамалга оширилмаган. Бундан кўринадики, жавобгар“Жиззах Ёғ Мой” ****нинг **** йилоктябрьҳолатига ҳисобланган****.****.**** сўмқарздорлигимавжудлиги сабабли даъво аризанитўлиқ қаноатлантиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддаси олтинчи қисмига кўра, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабинитўлиққаноатлантиришни, жавобгар“Жиззах Ёғ Мой” ****дан даъвогар«Ҳудудгазтаъминот» ****фойдасига****.****.**** сўмасосий қарзниундиришни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгардан Республика бюджетига****6сўм давлат божи, даъвогар«Ҳудудгазтаъминот» ****фойдасига олдиндан тўланган41.****сўм почта **** ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларини кўллаб, суд-, ҚА Р О РҚИ Л Д И : Даъвогарнинг даъво талабитўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар“Жиззах Ёғ Мой” ****дан даъвогар«Ҳудудгазтаъминот» ****фойдасига****.****.**** сўмасосий қарзниҳамда олдиндан тўлаб чиқилган41.2**** почта **** ундирилсин. Жавобгар“Жиззах Ёғ Мой” ****дан Республика бюджетига****6сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Раислик қилувчи, судья ****