Решение #2857249 Экономические

****-санлы экономикалық ис судья **** Өзбекстан Республикасы атынан ШЕШИӮШИ ҚАРАР Беруний районы ****-жыл 30-октябрь Беруний районлар аралық экономикалық судының судьясы **** басшылығында, судья жәрдемшиси **** хаткерлигинде,даўагер ўәкили Қ.Садуллаев (****-жыл 22 январь күнги ЖЕ-****-санлы исеним хат тийкарында) қатнасында,даўагер “**** электр **** кәрханасы” акционерлик жәмийетиниң жуўапкер“QIZILQUM QORAKO'L HILIGI”фермер хожалығынан ****,89сӯм тийкарғы қарыз,****,98сӯм пеня өндириўди сораған даўа арзасысудтың өз имәратында ашық суд мәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди АНЫҚЛАДЫ: “**** электр **** кәрханасы” акционерлик жәмийети (кейинги орынларда даўагер) судқа даўа арза менен мүрәжат етип,“QIZILQUM QORAKO'L HILIGI”фермер хожалығынан(кейинги орынларда жуўапкер)пайдаланылған электр энергиясы ушын****,89сӯм тийкарғы қарыз, ****,98сӯм пеняөндириўди сораған. Суд мәжилисинде даўагер ўәкилижуўапкердиң ****,89сӯм тийкарғы қарызы төленбегенлигин билдирип,****,89сӯм тийкарғы қарыз, ****,98сӯм пеняөндириўди сорады. Жуўапкер ўәкили суд мәжилисине келмеди ҳәм ѳзиниң жазба пикирин усынбады. Суд истеги ҳүжжетлерде жуўапкердиң суд мәжилиси **** тийисли тәртипте хабардар қылынғанлығын тастыйықлаўшы ҳүжжет бар екенлигин есапқа алып, исти Ѳзбекстан Республикасының Экономикалық процессуал кодекси (кейинги орынларда ЭПК) **** ҳәм ****-статьяларына муўапық жуўапкер ўәкилиниң қатнасыўысыз көрип шығыўды лазым тапты. Суд даўагер ўәкилиниң түсиндирмелерин тыңлап, истеги ҳүжжетлерге ҳуқықый баҳа берип, төмендеги жағдайларға тийкарланып даўа арзанытолыққанаатландырыўды **** тапты. Өзбекстан Республикасы Конституцияси 55-статьясының биринши-үшинши бөлимлерине көре, ҳәр ким өз ҳуқық ҳәм еркинликлерин нызамда қадаған етилмеген барлық усыллар менен қорғаўға ****. Ҳәр кимге өзиниң ҳуқық ҳәм еркинликлерин суд арқалы қорғаў, мәмлекетлик уйымлардың ҳәм басқа да шөлкемлердиң, олардың лаўазымлы шахсларының нызамға қайшы шешимлери, ҳәрекетлери ҳәм ҳәрекетсизлиги үстинен судқа шағым етиў ҳуқықына кепиллик бериледи. Өзбекстан Республикасының Пуқаралық кодекси (кейинги орынларда ПК) 8 ҳәм ****-статьяларына тийкарланып, миннетлемелер шәртнамадан, зыян жеткизиў нәтийжесинде ҳәмде усы Кодексте көрсетилген басқа тийкарлардан келип шығады. ПКниң ****-статьясына муўапық, миннетлемелер миннетлеме шәртлерине ҳәм нызам ҳүжжетлери талапларына муўапық лазым дәрежеде орынланыўы шәрт. ПК ****-статьясының биринши бөлимине муўапық қарыздар айыбы болған жағдайда миннетлемени орынламаған яки лазым дәрежеде орынламағанлығы ушын, егер нызам ҳүжжетлеринде яки шәртнамада басқаша тәртип белгиленген болмаса, жуўап береди деп көрсетилген. Бул жағдайда тәреплердиң миннетлемелери электр энергиясы тәмийнаты шәртнамасынан келип шыққан. ПКниң ****-статьясына муўапық энергия тәмийнаты шәртнамасына тийкар энергия менен тәмийинлеўши шөлкем тутастырылған **** арқалы абонентке энергия берип турыў миннетлемесин алады, абонент болса қабыл қылынған энергия **** төлеў, сондай-**** шәртнамада нәзерде тутылған энергия пайдаланыў тәртибине әмел қылыў, пайдаланыўындағы энергетика **** пайдаланыў қәўипсизлигин ҳәмде өзи пайдаланатуғын энергиядан пайдаланыў әсбап ҳәм үскенелериниң сазлығын тәмийинлеў миннетлемесин алады. Өзбекстан ****ң ****-жыл 31-май күнги ****-санли қарары менен тастыйықланған “Электр энергиясынан пайдаланыў” Қағыйдаларының 76-бәнти 1-хатбасына көре, тиккелей “Өзбекстан миллий электр ****” ****, “Ыссылық электр станциялары” ****, “**** электр ****” ****, “Ўзбекгидроэнерго” **** ҳәм електр энергиясын өндириўши басқа кәрханалардың электр **** ҳәм де қарыйдарлар ямаса субтутыныўшылар электр **** арқалы узатылатуғын электр енергиясы ушын қарыйдарлар менен есап-китаплар белгиленген тәртипте тастыйықланған тийисли тарифлар бойынша электр тәмийнаты шәртнамасына муўапық әмелге асырылады. Истеги ҳүжжетлерден анықланыўынша, тәреплер ортасында ****-жыл 14-июнь күни дүзилген шәртнаманың I бөлимине муўапық «кәрхана» «тутыныўшы»ға жалғанған электр **** арқалы электр-энергиясын жеткизип бериў миннетлемесин, «тутыныўшы» болса пайдаланған электр энергиясы **** ѳз **** төлеў миннетлемесин алған. Жуўапкер****,89 сӯмтийкарғы қарызы төленбегенлиги даўагермағлыўматнамасы ҳәм басқа да ҳүжжетлер, даўагер ўәкилиниң суд мәжлисиндеги көрсетпелери менен тастыйықланады. Сонлықтан суд даўагердиң пайдасына жуўапкерден****,89 сӯмтийкарғы қарызынөндириўди лазым тапты. Жуўапкер қарызын ****-жыл 22-сентябрь күнине шекем кешиктирилгенлиги ушын****,98сўм пеня өндириўди сораған. Ѳзбекстан Республикасы Жоқарғы хожалық суды Пленумының ****-жыл 15-июнь күнги «Миннетлемелерди орынламағанлық яки лазым дәрежеде орынламағанлық ушын мүлкий жуўапкершилик туўрысындағы пуқаралық нызам ҳүжжетлерин қоллаўдың айырым мәселелери ****»ғы ****санлы қарарының 4-бәнди бойынша ПКниң ****-статьясына муўапық суд қарыздар тәрепинен миннетлемелердиң орынланыў дәрежесин, миннетлемеде қатнасыўшы тәреплердиң мүлкий аўҳалын, сондай-**** кредитордың мәпин итибарға алып, неустойка муғдарын кемейтиўге **** екенлиги көрсетилген. Пеня муғдарын кемейтиў ушын тийкарлар жоқ. ЭПК 68-статьясының биринши бөлимине муўапық, исте қатнасыўшы ҳәр бир шахс өз талаплары ҳәм ўәжлерине тийкар етип келтирип атырған жағдайларды дәлийллеўи керек. Сол себепли, суд даӯа арзаны толық қанаатландырыўды, жуўапкерден даўагер пайдасына****,89 сӯм тийкарғықарыз, ****,98сўм пеня, **** сўм почта қәрежети, республика бюджетине****сўм мәмлекетлик **** ѳндириўди лазым тапты. Жоқарыдағыларға тийкар ҳәм Өзбекстан Республикасының Экономикалық процессуал кодекси ****, ****-статьяларын басшылыққа алып, суд ҚАРАРЕТТИ: Даӯа арза толыққанаатландырылсын. Жуўапкер“QIZILQUM QORAKO'L HILIGI” фермер хожалығынандаўагер “**** электр **** кәрханасы” акционерлик жәмийети пайдасына****,89сӯмтийкарғы қарыз,****,98сўм пеня, **** сўм почта қәрежети өндирилсин. Жуўапкер“QIZILQUM QORAKO'L HILIGI” фермер хожалығынанреспублика бюджетине****сўм мәмлекетлик б**** өндирилсин. Шешиўши қарар қабыл етилгеннен кейин бир айлық мүддет ѳткеннен соң нызамлы күшине киреди. Шешиўши қарар нызамлы күшине киргеннен соң орынлаў хатлар берилсин. Шешиӯши қарар қабыл етилген күннен баслап бир ай ишинде усы суд арқалы **** Республикасы судына апелляциялық тәртибинде яки нызамлы күшине кирген ҳәм апелляция тәртибинде көрилмеген шешиӯши қарары үстинен ол нызамлы күшине кирген күннен баслап алты ай ишинде кассация тәртибинде шағым (прокурор протест) келтириўге ****. Судья Б.С.Убайдуллаев