Решение #2857377 Экономические

****1-****/****-сонли иқтисодий иш кўрган судья –**** Биринчи инстанцияда ишни Кассация инстанцияси судида маърузачисудья –**** БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** йил30октябрь **** Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судья **** раислигида, судьялар**** ҳамда****лардан иборат таркибда,судья катта ёрдамчиси **** котиблигида,Бухоро туман 13- ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаб интернати тугатиш бошқарувчиси ****иштирокида,кредитор Бухоро туман солиқ инспекциясининг қарздор Бухоро туман 13- ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаб интернати давлат муассасасини соддалаштирилган тартибда тўловга қобилиятсиз (****) деб топиш тўғрисидаги аризаси юзасидан Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 18 мартдаги ҳал қилув қарорига нисбатан Бухоро туман 13ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаб интернати тугатиш бошқарувчиси **** томонидан берилган кассация шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносидаўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйид гил рни аниқлади: Бухоро туман солиқ инспекцияси (бундан буён матндаматнда кредитор деб юритилади) судга ариза билан мурожаат қилиб, Бухоро туман 13- ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаб интернатидавлат муассасаси(бундан буёнматнда қарздор деб юритилади)ни соддалаштирилган тартибда тўловга қобилиятсиз (****) деб топишни сўраган. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 18 мартдаги ҳал қилув қарори билан қарздор **** деб топилган ва унга нисбатан тугатишга доир иш юритиш бошланган.Қарздорнинг тугатиш бошқарувчиси этиб НутфуллоевУмиджон Ҳамроевич тайинланган. Мазкур ҳал қилув қарорига нисбатан қарздор тугатиш бошқарувчиси томонидан кассация шикояти берилган.Шикоятдақарздорнинг фаолият давридаги ҳужжатлари таҳлил қилинганлиги, Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни 1-моддаси 2-бандига асосан тўловга қобилиятсизлик ишлари давлат муассасаси ва бошқа нотижоратташкилотларга нисбатан татбиқ этилмаслиги қайд қилиниб,ҳал қилув қарорини бекор қилиш сўралган. Суд **** иштирок этганқарздор тугатиш бошқарувчисикассацияшикоятда қайд этилган **** такрорлаб,қарздор суд томониданасоссиз равишда тўловга қобилиятсиз деб топилганлигини, унинг ташкилий-ҳуқуқий шакли давлат муассасаси эканлигини, тўловга қобилиятсизлик ишлари давлат муассасаси ва бошқа нотижоратташкилотларга нисбатан татбиқ этилмаслигини билдириб, кассация шикоятини қаноатлантиришни, ҳал қилув қарорини бекор қилиб, аризани рад қилиш тўғрисида янги қарор қабул қилишни сўради. Суд **** **** ва жойи тўғрисидатегишли тартибда хабардор қилинган кредитор ва қарздор, вакили иштирокини таъминлашмади. Судлов ҳайъати, уларнинг суд муҳокамасида иштирок этмаслиги ишни кўришга тўсқинлик қилмаслигини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига асосан ишни улар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Судлов ҳайъати маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, иш ҳужжатларини вакассация шикоятда қайд этилган **** ўрганиб чиқиб, қарздор тугатиш бошқарувчисининг**** эшитиб,қуйида келтирилган асосларга кўратугатиш бошқарувчисининг кассация шикоятини қаноатлантиришни,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишниваиш бўйичааризаниқаноатлантиришни рад этиш **** янги қарор қабул қилишнилозим топди. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,қарздор **** йил 3 январда давлат рўйхатидан ўтказилган. Қарздорнинг **** йил 30 октябрь ҳолатида бюджет ва бюджетдан ташқари давлат **** жамғармалар олдидаги солиқ қарзи жами ****,****ни ташкил қилган. Қарздордан мазкур солиқ қарзини ундириш бўйича унинг **** **** инкассо ва тўлов топшириқномалари қўйилган,бироқ пул маблағлари мавжуд эмаслиги сабабли картотека (К-2)га олинган. Кредитор томонидан қарздордан солиқ қарзини унинг мол-мулки ҳисобидан ундириш юзасидан солиқ органининг қарорлари чиқарилган ва ижро қилиш учун**** ижро бюросигаюборилган.**** ижро бюроситомонидан ижро ҳужжатларига асосан ижро иши юритилган ва ижро ҳаракатлари олиб борилиб, қарздорнинг ундирув қаратиш мумкин бўлган молмулклари аниқланмаганлиги сабабли ижро ҳужжатлари “Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар хужжатларини ижро қилиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 40-моддаси биринчи қисмининг 3-бандига асосан солиқ органига қайтарилган. Шундан сўнг, кредитор қарздорни соддалаштирилган тартибда тўловга қобилиятсиз деб топишни сўраб судга ариза билан мурожаат қилган. Судлов ҳайъати қуйидагиларга кўра биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилишни вааризаниқаноатлантиришни рад этиш тўғрисида янги қарор қабул қилишни лозим топади. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 3-моддасига кўра, тўловга қобилиятсизлик - суд томонидан эътироф этилган, қарздорнинг пул**** бўйича кредиторлар талабларини тўла **** қаноатлантиришга ва 2 (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз **** тўла **** **** қодир эмаслиги **** тушунча берилган. Қонун ****-моддасига кўра, ўз фаолиятини тугатган қарздор якка тартибдаги тадбиркор ёки тугатилаётган юридик шахснинг раҳбари ҳозир бўлмаган ва уларнинг жойлашган ерини (яшаш жойини) аниқлашнинг имкони бўлмаган ****, ҳозир бўлмаган қарздорни тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисидаги ариза, кредиторлик қарзи миқдоридан қатъи назар, кредитор, ваколатли давлат органи, давлат солиқ хизмати органи ёки бошқа ваколатли орган томонидан берилиши мумкин. Бироқ, Қонуннинг 1-моддасига асосан ушбу Қонуннинг **** юридик ва жисмоний шахсларнинг, шунингдек якка тартибдаги тадбиркорларнинг тўловга қобилиятсизлиги соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат. Ушбу Қонуннинг амал қилиши давлат муассасаларига ва бошқа нотижорат ташкилотларига нисбатан татбиқ этилмайди, бундан матлубот кооперативи ёки ижтимоий фонд шаклидаги фаолиятни амалга ошираётган юридик шахслар мустасно. Зеро, биринчи инстанция судиқарздорнинг ташкилий-ҳуқуқий шакли давлат муассасаси эканлигини, унга нисбатан“Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунитатбиқ этилмаслигиниинобатга олмасдан, иш ҳолатларини тўлиқ ўрганмасдан,аризаниқаноатлантириш вақарздорни тўловга қобилиятсиз деб топиштўғрисида **** хулосага келган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён мартда ИПК деб юритилади) 72-моддасига кўра қонунчиликка мувофиқ муайян далиллар билан тасдиқланиши керак бўлган иш ҳолатлари бошқа далиллар билан тасдиқланиши мумкин эмас. ИПКнинг74-моддаси биринчи ва иккинчи қисмларига кўра, суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим.. ИПКнинг 68-моддаси биринчи қисмига кўра ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига кўра моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёхуд нотўғри қўлланилганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлади. ИПК ****-моддасининг 2-бандига асосан кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини тўлиқ ёки қисман бекор қилишга ва янги қарор қабул қилишга ****. Юқоридагилардан келиб чиқиб, судлов ҳайъати,Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 18 мартдаги ҳал қилув қароринибекор 3 қилишни,аризаниқаноатлантиришни рад этиш тўғрисида янги қарор қабул қилишни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Мазкур модданинг тўққизинчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ва тафтиш тартибидаги шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Қарздорнинг тугатиш бошқарувчиси суд **** илтимоснома билан мурожаат қилиб, кассация инстанцияси учун олдиндан тўланган **** сўм почта **** зиммасида қолдиришнисўраган. Судлов ҳайъати суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб,қарздор тугатиш бошқарувчисининг кассация шикояти қаноатлантирилганлигиниинобатга олиб, кредитор томонидан биринчи инстанция суди учун олдиндан тўланган **** сўм почта **** зиммасида қолдиришни, солиқ органи давлат божи тўловидан озод эканлиги сабабли биринчи ва кассация инстанциялари учун давлат божи ундирмасликни, кассация инстанцияси учун қарздор томонидан олдиндан тўланган **** сўм почта **** унинг зиммасида қолдиришнилозим топади. Юқоридаги баён этилганларга асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****,****-****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қ а р о р қ и л д и: ҚарздорБухоро туман 13- ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаб интернати тугатиш бошқарувчиси ****томонидан берилганкассацияшикояти қаноатлантирилсин. Бухоро туманлараро иқтисодий судининг **** йил 18 мартдаги ҳал қилув қарори бекор қилинсин. Иш бўйича янги қарор қабул қилинсин. КредиторБухоро туман солиқ инспекциясининг қарздорБухоро туман 13- ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаб интернати давлат муассасасини соддалаштирилган тартибда тўловга қобилиятсиз деб топиштўғрисидаги аризасини қаноатлантириш рад этилсин. КредиторБухоро туман солиқ инспекцияси томонидан биринчи инстанция суди учун ихтиёрий тўланган 37**** сўм почта ****иунинг зиммасида қолдирилсин. Иш бўйича кредитор давлат божи тўлови тўловидан озод эканлиги инобатга олинсин. ҚарздорБухоро туман 13- ихтисослаштирилган давлат умумтаълим мактаб интернати давлат муассасаси томонидан кассация инстанция суди учунихтиёрий тўланган **** сўм почта **** унинг зиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори юзасидан **** йил18 мартдагиберилган ижро **** бўйича ундирувлар бекор қилинсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. 4 Мазкур қарор устидан бир йил муддат ичидаБухоротуманлараро иқтисодий суди орқали вилоят судига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик этувчи М.Болтаев ҳайъат аъзолари **** **** 5