Решение #2857407 Экономические

4-****-сонлииш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Жиззахшаҳри **** йил 30 октябрь Жиззахтуманлараро иқтисодий суди,судья ****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотибалигида, даъвогар“R Q LI R NSF R SIY RK ZI” ****нинг жавобгар“V DIY L N IN ” ****га нисбатанбергандаъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни тарафлардан даъвогарвакиллари**** ва **** (ишончномага асосан), жавобгар вакили**** (ишончномага асосан) иштирокида, Жиззахтуманлараро иқтисодий судибиносида,очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: “R Q LI R NSF R SIY RK ZI” **** (бундан буён матндадаъвогар деб юритилади) Тошкенттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“V DIY L N IN ” **** (бундан буён матндажавобгар деб юритилади)дан ****сўм асосий қарз ва ўзганинг пул маблағларидан фойланганлик учун ҳисобланган ****,**** фоизундиришни сўраган. Тошкент туманлараро иқтисодий судитомонидан даъво аризаси иш юритишга қабул қилиниб,****-сонлииқтисодийишқўзғатилган. Тошкент туманлараро иқтисодий судининг **** йил 16 сентябрдаги **** билан иш судловга тегишлилиги бўйичаЖиззах туманлараро иқтисодий судига ўтказилиб, иш юритишга қабул қилинган. Даъвогар**** йил 27 октябрда судга даъво талаблари миқдорини кўпайтириш тўғрисида ариза (қўшимча даъво аризаси) **** қилиб, ҳисобланган фоизларни ****,****га оширган.Қўшимча даъво аризаси суднинг **** йил 30 октябрдаги **** билан иш юритишга қабул қилинган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакиллари даъвогарэлектрон кооперация портали – электрон савдо ярмаркалари ва харидларни ўтказишнитаъминлайдиганэлектрон платформа ҳисобаниб,n w. r ti n.uz давлат харидлариэлектрон тизимиоператори вазифасини ҳамдамаҳаллий ишлаб чиқарувчилар ва харидорлар ўртасида битишувларниамалга ошириш учун воситачилик вазифасини ****, уларга электрон платформа орқали битишувларни амалга оширишга кўмаклашишини, жумладан жавобгар ва учинчи шахс “Навоий кон-металлургия комбинати” **** ўртасида **** йил 13 ноябрда тузилган шартномага асосанжавобгар томонидан киритилган **** сўм гаров пули ўзига қайтарилганлигини, лекин шартнома “****” статусга ўтказилгандан сўнг, **** йил 3 июнда яна**** сўм гаров пулитехник хатолик сабабли тўлаб берилганлигини,бу **** кейинроқ билиб қолганлигини, шундан сўнг асоссиз ўтказиб берилган пул маблағларини қайтариш учун **** йил 18 июль ва 30 июль кунлари жавобгарга пул маблағларини қайтариш тўғрисида талабнома йўлланганлигини, лекин жавобгаручинчи шахс “Навоий кон-металлургия комбинати” ****дан прокуратура орқали ундириб берилган жарима деб, қайтаришдан бош тортиб келаётганлигини маълум қилишиб, даъво аризасини тўлиққаноатлантиришнисўрашди.Даъвогар вакиллари судгажавобгар ва учинчи шахс томонидан электрон кооперация порталида очилган шахсий **** айланмаларини ҳам **** қилишди. Суд****иштирок этган жавобгар вакилиучинчи шахс “Навоий кон-металлургия комбинати” ****билан**** йил 13 ноябрда тузилган шартномага асосан учинчи шахсга компьютерлар етказиб бериши, учинчи шахс эса етказиб бериладиган товарларнинг 30 фоизи миқдорида аванс тўлаши лозим бўлганлигини, **** йил декабрь ойининг охирида компьютерлар тўлиқ етказиб берилган бўлсада, аванс тўловни амалга оширмаганлигини,компьютерларни **** йил январь ойи охири билан қабул қилиб олганлигини, даъвогар **** вазирлигининг махфий хати бор деган **** биланучинчи шахстомонидан аванс тўланишини таъминламаганлигини, учинчи шахс томонидан шартнома шартларига риоя қилинишини назорат қилмаганлигини,товар етказиб берилгандан кейин ҳам узоқ **** унинг **** тўланмагандан кейин прокуратурага хабар қилганлигини, шундан сўнг даъвогар **** йил 28 мартда дастлаб тўланган **** сўм гаров пулини қайтарганлигини, прокуратура учинчи шахсдан етказиб берилган товар **** жаримаси билан ундириб беришини айтганлигини, ниҳоят **** йил 3 июнда товарнинг тўлиқ баҳоси – **** **** сўм тўлаб берилганлигини ва тўлов кечиктирилганлиги сабабли, жарима тариқасида учинчи шахс томонидан киритилган **** сўм гаров пули унга тўлаб берилганлигини маълум қилиб, даъво талаблари асоссиз бўлганлиги учун, уларни қаноатлантиришни рад этишни сўради. Ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган“Навоий кон-металлургия комбинати” ****суд **** вакил иштирокини таъминламади.Учинчи шахс судга ёзма фикр **** қилиб, фикрномада жавобгар билан тузилган шартномага асосан **** йил 28 январда умумий қиймати **** **** сўм бўлган 45 та компьютер қабул қилиб олганлигини, қабул қилинган товарлар қиймати **** йил 3 июнда тўлиқ тўлаб берилганлигини, шартномага асосан унга нисбатан ҳечқандай жарима қўлланилмаганлигини билдирган. Ишдагимавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб,тарафлар вакилларининг тушунтиришлари, **** ва эътирозларини тинглаб,суд қуйидаги асосларга кўра даъво талаблариниқисманқаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд ****тарафлар ўртасида ****лашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига кўра,**** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафлар ўртасидаги ****ўзганинг пул маблағидан фойдаланиш натижасидакелиб чиққан. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,учинчи шахс“Навоий кон-металлургия комбинати” ****важавобгар“V DIY L N IN ” **** даъвогар“R Q LI R NSF R SIY RK ZI” **** томониданюритиладиган электрон кооперация порталида рўйхатдан ўтиб, шахсий **** очишган ва ушбу тизиморқали **** йил 13 ноябрда маҳсулот етказиб бериш тўғрисида К****сонлишартнома(бундан буён матндашартномадеб юритилади)тузилган.Шартномага кўра, жавобгар учинчи шахсга умумий қиймати **** **** сўм бўлган 45 дона шахсий компьютер етказиб бериш, учинчи шахс эса етказиббериладиган товарлар учун 30 фоиз аванс тўловини амалга ошириш, товар етказиб берилгандан кейин тўлиқ тўловни қилиш **** олишган.Жавобгар томонидан шахсий ҳисобварағи орқали даъвогар ҳисоб **** **** сўм гаров пули тўлаб берилган.Ишда иштирок этувчи шахслар учинчи шахс томонидан гаров пули тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжат **** қилишмади. Иш ҳолатларидан маълум бўлишича, аванс тўловлари амалга оширилмасада, жавобгар учинчи шахсга **** йил 28 январда 8-сонли ҳисоб фактурага асосан товарларни тўлиқ етказиб берган.Жавобгар даъвогарга **** йил 28 мартда хат билан мурожаат қилиб, учинчи шахсга товарлар тўлиқ етказиб берилганлиги сабабли олдиндан тўланган **** сўм гаров пулини қайтаришни сўраган.**** йил 7 апрелда уинчи шахс даъвогарга хат йўллаб, жавобгар товарларни тўлиқ етказиб берганлиги сабабли гаров пули ечилишига этирози йўқлигини билдирган.Даъвогар вакили томонидан **** қилинган жавобгар шахсий ҳисобварағи айланмаларининг кўчирмасига кўра **** йил 2 апрелдашартномага асосан банд қилинган**** сўмзакалат суммаси эркин маблағга ўтказилган ва кейинчалик жавобгар томонидан ечиб олинган.**** йил 3 июнда учинчи шахс етказиб берилган маҳсулотлар учун **** сўм ва яна **** **** сўм, жами **** **** сўмни жавобгарнинг шахсий ҳисоб варағига ўтказиб берган.Шартнома “****” **** ўтказилгач, автоматик равишда даъвогарнинг ҳисобидан жавобгарнинг шахсий ҳисобварағига яна798******** сўмгаров пули ечилиб кетган. Даъвогар иккинчи марта техник хатолик сабабли ечилган гаров пулини бир оз **** ўтиб, **** йил июль ойидабилиб қолган.Шундан сўнг, **** йил 21 июлда жавобгар манзилига асоссиз ўтказиб берилган**** сўм гаров пулини қайтаришни сўраб, талабнома жўнатган.Мазкур мазмундаги талабнома **** йил 31 июлда ҳам жўнатилган.Жавобгар томонидан талабномаларга ёзма эътироз билдирилмаган бўлсада, оғзаки равишда ўтказиб берилган сумма учинчи шахс томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли прокуратура томонидан ундириб берилган жарима сифатида қабул қилинганлигини билдириб, қайтаришни рад этиб келган. Даъвогарнинг фаолиятиЎзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 30 сентябрдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган«**** трансформация маркази» масъулияти чекланган жамиятининг электрон кооперация порталида ахборотни жойлаштириш ва харидларни амалга ошириш тартиби тўғрисидагиНизом (кейнги ўринларда Низом деб юритилади) билан тартибга солиниб, ушбуНизомга мувофиқ **** трансформация маркази **** технологиялар вазирлиги билан биргаликда мунтазам равишда буюртмачи ва ишлаб чиқарувчилар ўртасида эркин **** ва нарх шаффофлиги тамойиллари асосида масофадан туриб шартнома тузиш имкониятига эга электрон тижорат платформасини такомиллаштириш чораларини кўради ва доимий ишлашини таъминлайди. Низомга мувофиқ даъвогарэлектрон кооперация порталидапортал орқали хизмат кўрсатиш бўйича оммавий оферта (кейинги ўринларда оммавий шартнома деб юритилади) жойлаштирган бўлиб, оммавий оферта жавобгар ва учинчи шахс томонидан акцептланган.Оммавий шартнома бўйича оператор (ушбу ишда даъвогар) давлат ва кооператив харидларни ташкил этиш бўйича (бюджет ва кооператив буюртмачиларга) хизматлар кўрсатиш, буюртмачи ва иштирокчи эса қонун ҳужжатларида назарда тутилган шартларни ўз **** ва тўлиқ **** **** **** олишган.Томонларнинг ҳуқуқ ва **** ҳамданизоларни ҳал қилиш усуллариЎзбекистон Республикасининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари, қонунчилиги билан белгиланиши кўрсатилган. Низомнинг 10-бандида операторнинг қуйидаги **** белгилаб қўйилган:  Порталнингузлуксиз ишлашини таъминлаш;  ўз фаолиятини қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга ошириш;  қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ Порталда мавжуд бўлган ахборотдан жисмоний ва юридик шахсларнинг бепул эркин фойдаланишини таъминлаш;  интеграция масалалари ҳамда давлат ахборот тизимлари ва давлат электрон ахборот ресурслари хавфсизлигини таъминлаш бўйича махсус ваколатли орган билан ҳамкорликни амалга ошириш;  харидлар натижалари бўйича товарлар, ишлар, хизматлар нархлари маълумотлар базасини ташкил этиш ва янгилаб бориш;  Порталда тузилган шартномалар реестрларини шакллантириш ва юритиш;  Порталда жойлаштирилган ахборотнинг яхлитлигини таъминлаш;  давлат бошқаруви органлари ва хўжалик бирлашмалари учун ушбу Низомда назарда тутилган тартибда ахборотдан фойдаланиш имкониятини яратиш;  Портални босқичма-босқич такомиллаштириш, логистика, маркетинг ва бошқа ахборот тизимларига улаш каби хизматлар **** кенгайтириш;  маълумотлар базасида ахборотни Порталга жойлаштирилган даврдан бошлаб беш йил мобайнида ****;  давлат буюртмачиларининг Портал орқали тузилган шартномалари давлат харидлари махсус ахборот порталига автоматик режимда юборилишини таъминлаш;  буюртмачилар ва етказиб берувчилар учун ҲККПда алоҳида шахсий **** очиш;  буюртмачилар ва иштирокчиларга шахсий кабинетлар ташкил этиш;  маълумотлари етарли бўлмаган оферта таклифларини жойлаштириш мониторингини олиб бориш;  одоб-ахлоқ қоидаларига риоя этиш. ЯъниНизомдапорталорқали битим тузган тарафлар томонидан битим бўйича ўз **** ****оператортомонидан кафолатланмаган. Низомнинг 2-бандига кўра,аванс— харид қилиш жараёнида буюртмачи ва етказиб берувчи томонидан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда киритиладиган, жумладан, томонларнинг закалатлари (бюджет буюртмачилари бундан мустасно) ва операторнинг воситачилик йиғимини ўз ичига олган молиявий маблағлар суммасиҳисобланиб, 21-бандига мувофиқ,буюртмачилар, бюджет буюртмачилардан ташқари, ва етказиб берувчилар харидларда иштирок этишдан олдин ҲККПдаги шахсий ҳисобварағига товар (иш ва хизматлар) бошланғич қийматининг 1,1 фоизи миқдорида авансни жойлаштиради. Аванс шартнома суммасининг 1 фоизи миқдоридаги закалат ҳамда шартнома суммасининг 0,1 фоизи миқдоридаги операторнинг воситачилик йиғимини ўз ичига олади. Бунда мунтазам ўтказиладиган саноат ярмаркалари доирасида хусусий тадбиркорлик субъектлари ўртасида тузиладиган миқдори базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма беш минг бараваригача бўлган шартномалар бўйича иштирокчилардан аванс талаб этилмайди ҳамда улардан воситачилик йиғими олинмайди. Корпоратив буюртмачилар ва етказиб берувчилар ўзларининг ҲККПдаги **** аванс тўловинингмиқдори етарли бўлган ҳолларда Порталда ташкил этиладиган электрон харидларда иштирок этиш ҳуқуқига эга бўладилар. Низомнинг 25-бандига асосан,порталдатузилган битим электрон рўйхатга олинади, буюртмачи ва етказиб берувчининг шахсий ҳисобварағидан операторнинг воситачилик тўлови ечиб олинади.Битимни рўйхатга олиш ушбу порталда шартномани шакллантириш ва унга ўзига хос **** бериш билан амалга оширилади. Буюртмачи ва етказиб берувчи ўртасида ЭРИдан фойдаланган ҳолда Электрон кооперация порталида тузилган шартнома тегишли шаклда тузилган ҳисобланади. Низомнинг 27-бандига асосан,буюртмачилар(бюджет буюртмачилари бундан мустасно) ҳамда электрон харидларни амалга ошириш жараёнида энг **** нарх таклиф этган етказиб берувчилар томонидан киритилган закалатлар тарафлар ўртасида тузилган шартномалар ижросини таъминлаш **** **** тўлиқ **** ёки белгиланган тартибда бекор қилингунга қадар банд қилиб қўйилади. Шунингдек, иштирокчиларнинг киритган аванс тўловлари электрон харидларда ғолиб аниқлангунга қадар банд қилиб қўйилади. 28-бандининг иккинчи хатбошисигаасосан, порталорқали электрон харидларни амалга ошириш жараёнида иштирокчилар ўртасида олдиндан тўлов шартлари билан шартномалар тузилган ҳолларда, буюртмачилар шартнома тузилганкундан бошлаб ўн **** иш куни мобайнида ўзларининг ҲККПдаги шахсий ҳисобварағига шартномада белгиланган олдиндан тўлов миқдоридаги сумма ўтказилишини таъминлаш **** олади; учинчи хатбошисига асосан эса,буюртмачиларушбу банднингбиринчи-иккинчи хатбошиларидакелтирилган **** белгиланган муддатларда **** ****, **** **** муддати тугаган кундан бошлаб уч **** иш куни мобайнида электрон шаклда **** лозим **** **** бўйича буюртмачига хабарнома юборади ва хабарнома юборилгандан кейинги беш **** иш кунидан сўнг буюртмачиларнинг закалат суммаси маҳсулот етказиб берувчиларнинг ҲККПсидаги **** ўтказиб берилади.29бандига асосан,ҲККП буюртмачидан электрон тижорат платформаси орқали тузилган шартнома бўйича тушган тўлов суммасини банд қилиб қўяди ва пул маблағлари тушган куннинг эртасидан бир иш кунидан кечикмаган муддатда электрон шаклда тўловни амалга ошириш бўйича етказиб берувчига хабарнома юборади. Мазкур хабарнома етказиб берувчига товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб бериш учун асос бўлиб хизмат қилади. Етказиб берувчи томонидан товарлар (ишлар, хизматлар) ҲККП томонидан тўлов амалга оширилиши тўғрисидаги хабарномасиз етказиб берилган ****, буюртмачи томонидан товарлар учун тўловни амалга оширмаслик хавфи етказиб берувчининг зиммасида бўлади. Корпоратив буюртмачилар шартнома бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) қабул қилгандан кейин уч **** иши куни мобайнида ўзининг шахсий кабинети орқали товарларни (ишларни, хизматларни) тўлиқ **** қабул қилганлигини тасдиқлайди. 33-бандига асосан, порталтомонидан амалга оширилган харид қилиш тартибтаомилларининг бошқа турлари бўйича амалга оширилган харидлар юзасидан ҲККП суднинг қонуний кучга кирган қарори ёки давлат харидлари соҳасидаги шикоятларни кўриб чиқиш бўйича комиссия қарори асосида закалатни банддан ечишни ва/ёки тегишли **** ўтказишни амалга оширади. Бунда ҲККП етказиб берувчининг закалати жарима сифатида бюджет буюртмачисига ўтказилиши тўғрисида суднинг қонуний кучга кирган қарори ёки давлат харидлари соҳасидаги шикоятларни кўриб чиқиш бўйича комиссия қарори асосида закалатнибюджет буюртмачисининг бюджетдан ташқари тегишли ҳисобварағига ўтказишни амалга оширади. ФКнинг****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК 244-моддасининг биринчи қисмига кўра,агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиббўлиб **** йўл қўйилмайди. ФК****-моддасининг учинчи қисмига кўра,******** учун, башарти қонунчилик ёки шартномада учинчи шахснинг жавобгар бўлиши назарда тутилган бўлмаса, шартномадаги тараф жавобгар бўлади. Аниқланган иш ҳолатлари ва қайд қилинган қонунчилик нормаларидан келиб чиқиб, даъвогарнинг жавобгар олдида учинчи шахс томонидан шартнома **** ундан жавобгар фойдасига жарима ундириб бериш **** юзага келмаганлиги сабабли,суднизолашилаётган**** сўм учинчи шахсданжавобгар фойдасигаундириб берилган жарима эмас, балки **** йил 3 июнда даъвогар ҳисобидан жавобгарнинг шахсий ҳисобварағига техник хатолик сабаблииккинчи мартаўтиб кетгангаров пулидеб ҳисоблайди, шунга кўра, суд даъво талабларининг**** сўмундириш қисмини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Бундан ташқари, даъво аризасида даъвогар томонидан жавобгар**** сўмни қайтариб беришдан бош тортганлиги сабабли, қайтариш кечиктирилган кунлар (**** кун) учун ****,**** фоиз ҳисобланиб, ундириб бериш сўралган. ФК****-моддасининг биринчи қисмига кўра,бошқашахсларнинг пул маблағларини ғайриқонуний ушлаб қолиш, уларни қайтариб беришдан бош тортиш, уларни тўлашни бошқача тарзда кечиктириш ёхуд бошқа шахс ҳисобидан асоссиз олиш ёки жамғариш натижасида улардан фойдаланганлик учун ушбу маблағлар суммасига фоиз тўланиши керак.Ушбу модданинг иккинчи қисмига кўра,фоизлармиқдори кредитор яшайдиган жойда, кредитор юридик шахс бўлганида эса, унинг жойлашган ерида пул **** ёки унинг тегишли қисми **** кунда мавжуд бўлган **** фоизининг ҳисоб ставкаси билан белгиланади.Қарз суд тартибида ундириб олинганида суд кредиторнинг талабини даъво қўзғатилган кундаги ёки қарор чиқарилган кундаги **** фоизининг ҳисоб ставкасига қараб қондириши мумкин.Ушбу қоидалар қонунда ёки шартномада бошқа фоиз миқдори белгиланган бўлмаса қўлланилади. ФКнинг242-моддасига кўра,агар **** **** муддати кўрсатилмаган ёки талаб қилиб олиш пайти билан белгилаб қўйилган бўлса, кредитор ҳар қачон ижрони талаб қилишга, қарздор эса — ижрони ҳар қачон амалга оширишга **** бўлади.**** дарҳол **** вазифаси қонун, шартнома ёки **** моҳиятидан англашилмаса, қарздор бундай **** кредитор талаб қилган кундан бошлаб етти кунлик муддат ичида **** шарт. Даъвогар қарздорликни тўлашни талаб қилиш ҳуқуқи вужудга келиш****ини нотўғри ҳисоблаган.Жавобгарга биринчи талабнома **** йил 21 июлда юборилган бўлса, етти кунлик муддат ўтгандан кейин,яъни**** йил 29 июлдан бошлаб фоиз ҳисобланиши лозим эди.Бунда, жами кечиктирилган кундар 91 кунбўлиб,****,****(**** сўм х 14 %=**** сўм : **** кун= ****,96 сўм х 91 кун= ****,****) фоизҳисобланиши лозим эди. Шунга кўра, суд даъво талабларининг****,**** фоиз ундириш қисминиасослидеб ҳисоблайди. Бироқ, судЎзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги****-сонли******** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари **** Қарорининг 11-бандида,агарпул **** **** ёки унинг **** кечиктирганлик учун ФКнинг****-моддасигамувофиқ белгиланган фоизлар миқдори (ставкаси) пул **** **** кечиктириш оқибатларига очиқдан-очиқ номутаносиб бўлса, суд фоизларнинг қоплаш табиатини ҳисобга олиб, ФКнинг****-моддасигамос ҳолда, ФКнинг ****моддасига асосан фоизлар миқдорини (ставкасини) камайтиришга ёки кредиторга уни ундиришни бутунлай рад этишга ****эканлиги тўғрисида берилган тушунтиришларга таяниб, ҳамда иш ҳолатлари ва тарафларнинг молиявий ҳолатини эътиборга олиб, асосли ҳисобланган фоизлар миқдорини **** сўмга камайтиришни ва шу суммага қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Даъвогар иштирокидаги олдинги суд **** видеоконференцалоқа режмида ўтказилган.Даъвогар судга даъво **** қилишда жами **** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** тўлаб чиққан. Шунга асосан,судишни кўриш билан боғлиқ суд ****тарафлар ўртасида ****ни,жумладан,даъвогар томонидан олдиндан тўлаб чиқилган **** сўм суд **** ва **** сўм почта ****жавобгардан даъвогар фойдасигаундириб беришни,даъво талабларининг асоссиз қисмига нисбатан ҳисобланиб тўлаб чиқилган **** сўм суд **** даъвогарнинг зиммасида қолдиришни,жавобгарданЎзбекистонРеспубликаси Олий суди депозит ҳисоб **** ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд ****ундиришни лозимдебтопади. Қайд этилганларга кўра, ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддалари, ФКнинг****,****,****, ****,****,****, ****-моддаларини қўллаб,суд қарорқилади: Даъвоаризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“V DIY L N IN ” **** ҳисобидандаъвогар“R Q LI R NSF R SIY RK ZI” **** фойдасига**** сўм асосий қарз, **** сўм фоиз,**** сўм суд **** ва****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвоталабларининг асоссиз қисмига нисбатан ҳисобланиб тўлаб чиқилган **** сўм суд **** даъвогар “R Q LI R NSF R SIY RK ZI” **** зиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустидан бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья Н.Р.Турсункулов 4-****-сонлииш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ (хулоса қисми) Жиззахшаҳри **** йил 30 октябрь Жиззахтуманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котибалигида, даъвогар“R Q LI R NSF R SIY RK ZI” ****нинг жавобгар“V DIY L N IN ” ****га нисбатанбергандаъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишнитарафлардан даъвогар вакиллари **** ва **** (ишончномага асосан), жавобгар вакили **** (ишончномага асосан) иштирокида, Жиззахтуманлараро иқтисодий суди биносида,очиқ суд **** кўрибчиқиб, ИПКнинг ****, ****, ****, ****-моддалари, ФКнинг ****, ****,****, ****, ****,****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилади: Даъвоаризасиқисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“V DIY L N IN ” **** ҳисобидандаъвогар“R Q LI R NSF R SIY RK ZI” **** фойдасига **** сўм асосий қарз, **** сўм фоиз, **** сўм суд **** ва **** сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Даъво талабларининг асоссиз қисмига нисбатан ҳисобланиб тўлаб чиқилган **** сўм суд **** даъвогар “R Q LI R NSF R SIY RK ZI” **** зиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустидан бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья **** СУДМАЖЛИСИБАЁННОМАСИ Жиззахшаҳри **** йил 30 октябрь 4-****-сонли иш Жиззахтуманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котибалигида, даъвогар“R Q LI R NSF R SIY RK ZI” ****нинг жавобгар“V DIY L N IN ” ****га нисбатанбергандаъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишнитарафлардан даъвогар вакиллари **** ва **** (ишончномага асосан), жавобгар вакили **** (ишончномага асосан) иштирокида, Жиззахтуманлараро иқтисодий суди биносида,очиқ суд **** кўрибчиқмоқда. Раислик қилувчи суд****ни очиб, қандай иш кўрилаётганини эълон қилди ҳамда тарафлар вакилларининг суд****га келган-келмаганликларини, уларнинг ваколатларини, суд****га келмаган тарафлар тегишли равишда хабардор қилинганликларини, шунингдек улар келмаганлигининг сабабларитўғрисида қандай маълумотлар борлигини текширди. Ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган“Навоий кон-металлургия комбинати” **** суд**** вакил иштирокини таъминламади. Раислик қилувчитарафлар вакилларига ИПКда кўрсатилган процессуал ҳуқуқ ва **** тушунтирди. Раислик қилувчи суд таркибини ва суд **** котибини эълон қилди ҳамдатарафлар вакилларига уларни рад қилиш ҳуқуқини тушунтирди. Тарафлар вакилларисуд таркиби ҳамда суд **** котибига раддиялари йўқлигини, суд муҳокамасини олиб боришда судга ишонишлигини маълум қилди. Раислик қилувчи бугунги очиқ суд муҳокамасинитарафлар вакилларининг розилигига биноан ўзбек тилида олиб борди. Раислик қилувчитарафлар вакилларига суд муҳокамасини олиб бориш тартибини тушунтирди. Раислик қилувчи ишни мазмунан кўриб чиқишдан олдин,тарафлар вакилларидан иш юзасидан ариза ва илтимосномалари бор-йўқлигини сўради. Даъвогар **** йил 27 октябрда судга даъво талаблари миқдорини кўпайтириш тўғрисида ариза (қўшимча даъво аризаси) **** қилган. Бугунги суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво талаблари миқдорини кўпайтириш тўғрисида аризасини иш юритишга қабул қилишни сўради. Бугунги суд **** иштирок этган жавобгар вакили даъвогарнинг даъво талаблари миқдорини кўпайтириш тўғрисида аризасини иш юритишга қабул қилишни рад этишни сўради. Суд жойида маслаҳат қилиб,даъвоталаблари миқдорини кўпайтириш тўғрисидаги аризанинг нусхаси жавобгарга юборилганлиги, қўшимча давлат божи тўланганлигини ҳисобга олиб,даъво талаблари миқдорини кўпайтириш тўғрисидаги аризани иш юритишга қабул қилиштўғрисида **** қилди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакиллари даъвогар электрон кооперация портали – электрон савдо ярмаркалари ва харидларни ўтказишни таъминлайдиганэлектрон платформа ҳисобаниб, n w. r ti n.uz давлат харидлари электрон тизими оператори вазифасини ҳамда маҳаллий ишлабчиқарувчилар ва харидорлар ўртасида битишувларни амалга ошириш учун воситачилик вазифасини ****, уларга электрон платформа орқали битишувларни амалга оширишга кўмаклашишини, жумладан жавобгар ва учинчишахс “Навоий кон-металлургия комбинати” **** ўртасида **** йил 13 ноябрда тузилган шартномага асосан жавобгар томонидан киритилган **** сўм гаров пули ўзига қайтарилганлигини, лекин шартнома “****” статусга ўтказилгандан сўнг, **** йил 3 июнда яна **** сўм гаров пули техник хатолик сабабли тўлаб берилганлигини, бу **** кейинроқ билиб қолганлигини, шундан сўнг асоссиз ўтказиб берилган пул маблағларини қайтариш учун **** йил 18 июль ва 30 июль кунлари жавобгарга пул маблағларини қайтариш тўғрисида талабнома йўлланганлигини, лекин жавобгар учинчи шахс “Навоий кон-металлургия комбинати” **** прокуратура орқали ундириб берилган жарима деб, қайтаришдан бош тортиб келаётганлигини маълум қилишиб, даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни сўрашди.Даъвогар вакиллари судга жавобгар ва учинчи шахс томонидан электрон кооперация порталида очилган шахсий **** айланмаларини ҳам **** қилишди. Суд **** иштирок этганжавобгар вакилиучинчи шахс “Навоий конметаллургия комбинати” **** билан **** йил 13 ноябрда тузилган шартномага асосан учинчи шахсга компьютерлар етказиб бериши, учинчи шахс эса етказиб бериладиган товарларнинг 30 фоизи миқдорида аванс тўлаши лозим бўлганлигини, **** йил декабрь ойининг охирида компьютерлар тўлиқ етказиб берилган бўлсада, аванс тўловни амалга оширмаганлигини, компьютерларни **** йил январь ойи охири билан қабул қилиб олганлигини, даъвогар **** вазирлигининг махфий хати бор деган **** билан учинчи шахс томонидан аванс тўланишини таъминламаганлигини, учинчи шахс томонидан шартнома шартларига риоя қилинишини назорат қилмаганлигини, товар етказиб берилгандан кейин ҳам узоқ **** унинг **** тўланмагандан кейин прокуратурага хабар қилганлигини, шундан сўнг даъвогар **** йил 28 мартда дастлаб тўланган **** сўм гаров пулини қайтарганлигини, прокуратура учинчи шахсдан етказиб берилган товар **** жаримаси билан ундириб беришини айтганлигини, ниҳоят **** йил 3 июнда товарнинг тўлиқ баҳоси – **** **** сўм тўлаб берилганлигини ва тўлов кечиктирилганлиги сабабли, жарима тариқасида учинчи шахс томонидан киритилган **** сўм гаров пули унга тўлаб берилганлигини маълум қилиб, даъво талаблари асоссиз бўлганлиги учун, уларни қаноатлантиришни рад этишни сўради. Раислик қилувчи иш ҳужжатларини ўрганиб,тарафлар вакилларининг кўрсатувларини эшитиб,қарор қабул қилиш учун алоҳида хонада (маслаҳатда) қолди. Бироздан сўнг раислик қилувчи алоҳида хонадан чиқиб,қабул қилинган суд ҳужжатининг хулоса қисмини эълон қилдиҳамдабаённома билан танишиш **** ва тартибини тушунтирди. Раислик қилувчи суд мажлисини ёпиқ деб эълон қилди. Баённома ЎзР ИПКнинг ****-моддаси талаблари асосида ёзилди. Раислик қилувчи: Котиба: **** ****