Решение #2857678 Экономические

4-****/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья**** Кассация инстанцияси судида маърузачи судьяО.Қўлдошов БУХОРО ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ **** **** йил29 октябрь Бухоро вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати судьяси****нинг раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар****в ваО.Қўлдошовлардан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси****нинг котиблигида Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси ТИФ“****”манфаатидажавобгар “ R GRESS BUXARA G LD”масъулияти чекланган жамиятига нисбатан**** этган даъвоси бўйича қабул қилинганРомитантуманлараро иқтисодий судининг ****5йил25 апрелдаги ҳал қилув қарорига нисбатанжавобгар “ R GRESS BUXARA G LD”масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган кассация шикоятини иқтисодий иш ҳужжатлари билан бирга Бухоро вилоят суди биносида ўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйид гил рни аниқлади: Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда палата деб юритилади)ТИФ“****” (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)манфаатида иқтисодий судга даъво ариза билан мурожаат қилиб,“ R GRESS BUXARA G LD”масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матндажавобгардеб юритилади)га нисбатан тарафлар ўртасида **** йил 19 декабрда тузилган 1-сонли олди-сотди шартномасини бекор қилишни сўраган. Ромитантуманлараро иқтисодий судининг ****5йил25 апрелдаги ҳал қилув қарори биландаъво талаби тўлиқ қаноатлантириб, тарафлар ўртасида **** йил 19 декабрда тузилган 1-сонли олди-сотди шартномаси бекор қилинган. Жавобгармазкур суд ҳужжатидан норози бўлиб кассация тартибида шикоят берган.Шикоятда биринчи инстанция суди иш ҳолатларига тўғри баҳо бермаганлигини,жавобгартомонидантўланиши лозим бўлган қарздорликни тўлаб келганлиги, аммо **** томонидан тўловларни йўналиши нотўғри йўналтирилганлиги боис камаймаганлиги, тўловлар амалга оширилганлигини исботловчи хужжатларни судга **** этилганида, биринчи инстанция суди инобатга олмасдан даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантиришга **** хулосага келганлигини баён қилиб,кассация шикоятини қаноатлантиришнибиринчи инстанция судинингҳал қилув қарорини бекор қилиш сўралган. 1 Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилингандаъвогар ва жавобгарвакилисуд ****иштирокини таъминламади. Судлов ҳайъати Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буёнматнда ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига кўра, ишни уларнинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Судлов ҳайъати иш бўйича маърузачи судьянинг маърузасини тинглаб, кассация шикоятидаги **** ва иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйида келтирилган асосларга кўра,жавобгарнинг кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. ИПК 299-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ, суд ишни кассация тартибида кўриш чоғида биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг қонунийлиги ва асослилигини текширади.Суд янги далилларни текшириши ва янги фактларни аниқлаши мумкин. Кассация инстанцияси суди биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини тўлиқ **** текшириши шарт. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,тарафларўртасида **** йил 19 декабрда 1-сонли кўчмас мулк олди-сотди шартномаси тузилган. Мазкур шартнома шартига кўрадаъвогарўзига тегишли бўлган, Бухоро вилояти Ромитан тумани Қаҳрамон МФЙ Қаҳрамон қишлоғи ****/А уй манзилида жойлашган, умумий ер майдони **** кв.м., умумий фойдаланиш майдони **** кв.м., қурилиш ости майдони **** кв.м.бўлган “Пластмасса ва ёғоч яшиклар ишлаб чиқариш цехи” биносинижавобгарга сотиш,жавобгарэса уни қабул қилиб олиш ва ушбу мулк учун тўлов жадвали асосида (**** йил 05 январдан **** йил 05 декабрига қадар) тўловларни (асосий қарз ва унга ҳисобланган фоизларни) амалга ошириб бориш **** олишган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ лозим **** **** керак. ФК****-моддаси биринчи қисмига кўра, олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф (сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. ФК****-моддаси биринчи қисмида олди-сотди шартномасида товар **** у сотувчига топширилганидан сўнг маълум **** ўтгач тўлаш (товарни насияга сотиш) назарда тутилган ҳолларда сотиб олувчи товар **** шартномада кўрсатилган муддатда, агар шартномада бундай муддат назарда тутилган бўлмаса, ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ белгиланган муддатда тўлаши лозимлиги, ушбу модданинг бешинчи қисмида олди-сотди шартномасида сотиб олувчининг сотувчи томонидан товар топширилган кундан бошлаб товар баҳосига тенг бўлган сумма учун фоизлар тўлаш **** назарда тутилиши мумкинлиги белгиланган. Даъвогар шартнома шартларидан келиб чиқиб, ўз **** лозим **** **** бўлсада, бироқ жавобгар шартномада белгиланган муддатларда тўловарни 2 амалга оширмаслиги натижасида **** йил май ойидан **** йилнинг 10 мартига қадар муддати ўтган қарздорлик 9 **** **** **** сўм, муддати ўтган фоиз қарздорлиги **** **** **** сўм, жами 1 **** **** **** сўм қарздорликка йўл қўйган. Шу боис,даъвогарсудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, тарафлар ўртасидаги**** йил 19 декабрда тузилган 1-сонли олди-сотди шартномасини бекор қилишни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси ****-моддаси биринчи қисмига кўра, агар ушбу Кодексда, бошқа қонунларда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, шартнома тарафларнинг келишувига мувофиқ ўзгартирилиши ва бекор қилиниши мумкин.Ушбу модданинг иккинчи қисми 1-бандига кўра, иккинчи тараф шартномани жиддий равишда бузса, шартнома суд томонидан ўзгартирилиши ёки бекор қилиниши мумкин. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 10.2-банди иккинчи хатбошисида томонлардан бири ўз **** кетма-кет равишда икки марта **** шартнома бекор қилиниши белгиланган. Жавобгар томонидан **** мунтазам равишда **** келинган, хусусан, **** йил май ойидан **** йилнинг 10 мартига қадар тўлов жадвалида белгиланган тўловлар амалга оширилмаган, ушбу ҳолатлар **** айланмаси маълумотлари билан ўз тасдиғини топган. Даъвогарнинг **** йил 07 январдаги ва 11 мартдаги жавобгарга шартномани бекор қилиш тўғрисидаги юборган таклифлари жавобгар томонидан эътиборсиз қолдирилган. Бундан кўринадики,биринчи инстанция судидаъвогарнинг шартномани бекор қилиш талаби асосли ва уни қаноатлантириш**** тўғри хулосага келган. Биринчи инстанция суди, жавобгар вакилининг иш юритишни тугатиш тўғрисидаги эътирозлари биланкелишмасдан асосли тўхтамга келган. Чунки - биринчидан,ИПК****-моддаси 2-бандида фуқаролик ишлари бўйича суднинг, иқтисодий суднинг ёки чет давлат ваколатли судининг айни бир шахслар ўртасидаги, айни бир предмет тўғрисидаги ва айни бир асослар бўйича низо юзасидан қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори мавжуд бўлса, ушбу модданинг 7-бандида келишув битими тузилиб, у суд томонидан тасдиқланган бўлса, суд иш юритишни тугатиш белгиланган бўлиб, даъвогарнинг юқорида кўрсатилган шартнома бўйича **** йил 10 ноябр ҳолатида муддати ўтган **** **** **** сўм қарздорликка йўл қўйилганлиги оқибатида шартномани бекор қилиш ва кадастр **** бекор қилиш талаби бўйича тарафлар ўртасида **** йил 28 декабрда тузилган келишув битими жавобгар қарздорликни **** йил декабр ойида қисман қоплаганлиги ва қолган қисмини **** йил март ойига қадар тўлаб бериш ва суд **** ўз зиммасига олиши, даъвогар – “****” эса шартномани бекор қилишва кадастр **** бекор қилиш талабидан воз кечиши шартида суд томонидан тасдиқланган ва **** 3 йил 04 январда иш юритишни тугатиш тўғрисида (ИПК****-моддаси 7бандига асосан) **** қабул қилинган; -иккинчидан, даъвогарнинг **** йил 10 ноябр ҳолатида муддати ўтган **** **** **** сўм қарздорликка йўл қўйилганлиги оқибатида шартномани бекор қилиш ва кадастр **** бекор қилиш талаби бўйича такрорий даъво аризаси юзасидан суднинг **** йил 15 апрелдаги **** асосан (ИПК****-моддаси 2-банди) иш юритиш тугатилган; -учинчидан, даъвогарнинг шартномани бекор қилиш талабидан воз кечиши жавобгарнинг **** йил 10 ноябр ҳолатидаги муддати ўтган қарздорликни **** йил март ойига қадар тўлаши шартида келишув битими тузилган бўлиб, жавобгар **** йил май ойидан бошлаб, яна шартнома **** **** келган. Демак, мазкур ҳолатда низо айни бир асослар бўйича келиб чиқмаган. Биринчи инстанция суди юқорида қайд этилганларга асосан, даъвони қаноатлантиришни рад этишучун асос йўқ деб ҳисоблабвадаъвони қаноатлантириш**** тўғри хулосага келган. Судлов ҳайъатижавобгарнинг кассация шикоятида келтирган **** суд ҳужжатини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун асос бўла олмайди деб ҳисоблайди. Судлов ҳайъати мазкур ҳолатда биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини бекор қилиш ёки ўзгартириш учун ИПКнинг ****-моддасида кўрсатилган асослар мавжуд эмас деб ҳисоблайди. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига мувофиқ, кассация инстанцияси суди кассация шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга ****. Қайд этилганларга асосан судлов ҳайъати ишда аниқланган ҳолатлар ва қонун талабидан келиб чиқиб,даъвогарнингкассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра,суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ушбу модданинг тўққизинчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи шахсларнинг апелляция, кассация ёки тафтиш тартибидаги шикояти бериш билан боғлиқ ҳолда қилган суд **** ушбу моддада баён этилган қоидаларга мувофиқ ****. Судлов ҳайъати, суд **** ундириш масаласини муҳокама қилиб,жавобгарнингкассация шикоятини қаноатлантириш рад этилганлиги боис,жавобгар ҳисобидан республика бюджетига **** сўм давлат божи жавобгардан кассация инстанция суди учун ****сўмдавлат божи ва ****сўм почта ****тўланганлигини инобатга олиб, унинг зиммасида қолдиришни лозим топди. 4 Юқоридаги баён этилганларга асосланиб,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарорқилади: Жавобгар “ R GRESS BUXARA G LD”масъулияти чекланган жамияти томониданберилган кассацияшикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Ромитантуманлараро иқтисодий судининг ****5йил25 апрелдаги ҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар “ R GRESS BUXARA G LD”масъулияти чекланган жамиятидан кассация инстанцияси суди учунреспублика бюджетига ****сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар “ R GRESS BUXARA G LD”масъулияти чекланган жамиятидан кассация инстанция суди учун **** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** тўланганлигини инобатгаолиниб, унинг зиммасида қолдирилсин. Қарор юзасидан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарор устидан ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан бир йил муддат ичида биринчи инстанция суди орқали Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари **** О.Қўлдошов 5