Решение #2859501 Экономические

****-сонлииқтисодий иш судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил28 октябрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида,судья ёрдамчиси****нинг котиблигида, даъвогар вакили **** (**** йил 27 мартдаги ****-сонлиишончнома асосида)нинг иштирокида, даъвогар *** ҳудудий бошқармасинингжавобгар «**** *** ****» масъулияти чекланган жамиятидан****,31 сўм асосий қарзва **** сўм пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: *** ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Боғоттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «**** *** ****»масъулияти чекланган жамиятидан(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан****,31 сўм асосий қарзва **** сўм пеня ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосан жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакилидаъво талабларини қўллаб-қувватлаб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогарвакилини тинглаб ҳамдаишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқароликкодексининг 8 ва ****моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг ****олди-сотди шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддаси асосан,олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф (сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,****4йил3 июнда ўтказилган электрон онлайн аукцион натижалари тўғрисидаги 2024йил 07 июнькуни имзоланганYU-****-сонли баённомага асосан,Давлатактивларини бошқариш агентлиги Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси (Сотувчи)ва«**** *** ****» масъулияти чекланган жамияти (Сотиб олувчи) ўртасида ****4йил12 июнда40-сонли олди-сотди шартномаситузилган. Шартноманинг 1.1-бандигакўра, харидорУрганчтуман,Оқ ариқлармаҳалласи, №****лотда жойлашган (кўп қаватли уй жой қуриш учун) умумий майдони 0,****га бўлган ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг қийматини тўлаш **** олган. Шартноманинг3.1-3.2-бандларигакўра, ер участкасини сотиб олиш баҳоси****,30сўмни ташкил этиб, электрон онлайн аукцион ўтказиш олдидантўланганпул суммалари чегирилган ҳолда қолган тўланиши лозим бўлган****,31сўм харидор томонидан тўловни амалга ошириш жадвалига асосан амалга оширилиши белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида****,31 сўм кредиторлик қарздорлиги вужудга келган. Мазкур қарздорликларни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хати жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****керак Бундай ҳолатдасуддаъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабиниасосли деб ҳисоблаб, униқаноатлантиришни ваушбу қисм юзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартноманинг 6.3-бандига асосан**** сўм пеня ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг6.3-бандида,мазкур шартноманинг 3.2-бандига мувофиқ харидор сотиб олиш тўловларини ўз **** тўламаган **** харидор ҳар бир кечиктирилган кун учун ўз **** тўланмаган тўловларнинг 0,4 фоизи миқдорида, лекин тўланиши лозим бўлган қийматнинг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда сотувчига пеня тўлаши белгиланган. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учунмулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур Кодексининг ****-моддасигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баёнэтилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****,31 сўм асосий қарз,****сўм пеня ва****сўм почта **** ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига****,7сўм давлат божиундиришнилозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. «**** *** ****»масъулияти чекланган жамиятидан*** ҳудудий бошқармаси фойдасига****,31 сўм асосий қарз, ****сўм пеня ва****сўмсўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «**** *** ****»масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига17****,7сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****