Решение #2859530 Экономические

4-1001-2503/****-сонли иш Биринчи инстанциясудида ишни кўргансудья ****.**** Кассация инстанциясисудида маърузачи судья**** СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТСУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ КАССАЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ ****5йилоктябрь ойининг28 куниСурхондарё вилоятсудининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати: раислик қилувчи судья****, ҳайъат аъзолари судьялар ****.****ва ****дан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси ****нинг котиблигида, даъвогар **** **** вакили адвокат **** (**** йил26 февралдаги ишончномава **** йил 28 октябрдаги ****-сонли ордерасосида), жавобгар ****” масъулияти чекланган жамиятивакили **** (****4йил20ноябрдаги 21сонли ишончнома асосида)нинг иштирокидажавобгар **** масъулияти чекланган жамиятитомониданкелтирилган кассация шикоятига асосанҚумқўрғон туманларароиқтисодий судининг****5йил13 майдақабул қилинганҳал қилув қароринингқонунийлиги ва асослилигини иш ҳужжатлари билан биргаСурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати биносида,очиқ суд ****, видеоконференцалоқа режимидатекширибчиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: **** **** (кейинги ўринларда матнда даъвогар, ****деб юритилади) ва “****масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринларда матнда жавобгар, Сотиб олувчи деб юритилади)ўртасида **** йил 20 апрелда “Озуқага қўшимчалар, ветеринария маҳсулотлари, вакциналар,ҳайвонлар ва паррандалар учун озуқалар етказиб бериш” тўғрисидаги20-сонлишартнома тузилган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 1.1-бандида “Сотувчи” “Сотиб олувчи”га озуқага қўшимчалар, ветеринария маҳсулотлари, вакциналар,ҳайвонлар ва паррандалар учун озуқалар етказиб бериш,“Сотиб олувчи” эса шартнома шартларидан келиб чиқиб, келишилган муддатларда ва шартларда маҳсулотни қабул қилиб олиш ва унинг **** тўлаш **** олган. Шартнома шартларига асосандаъвогар томонидан жавобгарга**** йил 30 апрелдаги 48-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 10 майдаги 49-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 15 майдаги 50-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 15 майдаги 52-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 9 августдаги 73-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 30 августдаги 76-сонли **** орқали **** сўмлик, **** йил 28 ноябрдаги ****-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик,жами 1************ сўмлик маҳсулотларетказиб берилганва жавобгар томонидан қабул қилиниб, юқоридаги****-фактуралар электрон тасдиқланганбўлишига қарамасдан, жавобгар томонидан ушбу маҳсулотлар учун************ сўм қарздорликтўлаб берилмаганлиги вадаъвогарнинг мавжудқарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш **** **** йил 10 февралдаги ****-сонли эътироз хати жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилганлиги сабабли даъвогар судгадаъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан************ сўмасосийқарздорлик ва **** сўм адвокат **** ундиришнисўраган. ****туманлараро иқтисодий судининг ****5йил13 майдагиҳал қилув қарорига асосан даъво аризаситўлиққаноатлантирилган. Мазкурҳал қилув қароридан норози бўлибжавобгартомониданберилганкассация шикоятида ҳал қилув қарорида жавобгардан **** сўм адвокат **** ҳам ундирилиши келтириб ўтилганлиги,суд томонидан ушбу зарарнинг ундирилиши лозимлиги Фуқаролик кодексининг ****-моддаси билан асосланганлиги,жавобгар томонидан даъвогарга зарар етказилишига сабаб бўладиган ҳеч қандай ғайриқонуний ҳаракатлар амалга оширилмаганлиги, **** АТБ Жарқўрғон **** хизматлари маркази томонидан берилган маълумотга кўра жавобгар охирги 12 ойда 12 маротаба картотекага тушганлиги, **** йил 12 сентябрь ҳолатига жавобгарнинг **** ****,**** миқдорида картотека-2 қарздорлиги мавжудлиги, ушбу ҳолатлар жавобгар шартнмада белгиланган **** **** ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолда тўлиқ таъминлай олмаганлигидан далолат бериши, жавобгарнинг молиявий ҳолати суд томонидан инобатга олинмасдан, бир томонлама ёндашган ҳолда қарор қабул қилинганлигибаён қилиниб,биринчи инстанциясудинингҳал қилув қарорини бекор қилиб,даъвогарнинг адвокат **** ундириш бўйича талабини рад этиш **** янги қарор қабул қилишсўралган. Шунингдек, жавобгар вакили томонидан судлов ҳайъатига кассация шикоятига қўшимча **** қилиниб, унда Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 13 майдаги ҳал қилув қарорини қисман бекор қилиб, даъвогарнинг адвокат **** ундириш бўйича талабини рад этиш **** янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этганжавобгарвакили ўзининг суддаги кўрсатувида кассация шикоятини тўлиқ қўллаб-қувватлаб, ундаги **** бирма-бир тўхталиб,кассация шикоятига қўшимчани иш юритишга қабул қилишни,даъво аризасидаги асосий қарздорликни ундириш талабига нисбатан жавобгарнинг эътирози йўқлиги, жавобгар **** сўм адвокат **** ундириш қисмидан норози эканлигини билдириб,Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг **** йил 13 майдаги ҳал қилув қарорини қисман бекор қилиб, даъвогарнинг адвокат **** ундириш бўйича талабини рад этиш **** янги қарор қабул қилишнисўради. Суд **** иштирок этгандаъвогар вакилиўзининг суддаги кўрсатувида кассация шикоятига нисбатан эътироз билдириб, унда келтирилган **** асоссиз деб ҳисоблаб, кассация шикоятинингқаноатлантирилишинирад этишни,биринчи инстанция судининг**** йил 13 майдаги ҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришнисўради. 2 Судлов ҳайъати маърузачи судьяни,ишда иштирок этгантарафларвакилларинингтушунтиришларини тинглаб,кассация шикоятини иш ҳужжатлариҳамда судлов ҳайъатига **** қилинган ҳужжатларбилан бирга муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосанжавобгар вакилинингкассация шикоятига қўшимчасини иш юритишга қабул қилишни,кассация шикоятини қаноатлантиришни рад этишни, биринчи инстанция судинингҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,тарафлар ўртасида**** йил 20 апрелдатузилган “Озуқага қўшимчалар, ветеринария маҳсулотлари, вакциналар,ҳайвонлар ва паррандалар учун озуқалар етказиб бериш” тўғрисидаги20-сонлишартномага асосан“Сотувчи” “Сотиб олувчи”га озуқага қўшимчалар, ветеринария маҳсулотлари, вакциналар,ҳайвонлар ва паррандалар учун озуқалар етказиб бериш,“Сотиб олувчи” эса келишилган муддатларда ва шартларда маҳсулотни қабул қилиб олиш ва унинг **** тўлаш **** олганбўлиб,даъвогар томонидан жавобгарга **** йил 30 апрелдаги 48-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 10 майдаги 49-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 15 майдаги 50-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 15 майдаги 52-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 9 августдаги 73-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик, **** йил 30 августдаги 76-сонли **** орқали ************ сўмлик, **** йил 28 ноябрдаги ****-сонли ****-фактура орқали **** сўмлик,жами 1************ сўмлик маҳсулотларетказиб берилганва жавобгар томонидан қабул қилиниб, юқоридаги****-фактуралар электрон тасдиқланганбўлишига қарамасдан, жавобгар томонидан ушбу маҳсулотлар учун************ сўм қарздорликтўлаб берилмаганлиги вадаъвогарнинг мавжудқарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш **** **** йил 10 февралдаги ****-сонли эътироз хати жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилганлиги сабабли даъвогар судгадаъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан************ сўмасосийқарздорлик ва **** сўм адвокат **** ундиришнисўраган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасининг иккинчи қисмига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 14-моддасига кўра,зарар деганда, ҳуқуқи бузилган шахснинг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган ****, унинг мол-мулки йўқолиши ёки шикастланиши (**** зарар), шунингдек бу шахс ўз ҳуқуқларибузилмаганида одатдаги фуқаролик муомаласи шароитида олиши мумкин бўлган, лекин ололмай қолган даромадлари (бой берилган фойда) тушунилади. Мазкур кодекс****-моддасида маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб 3 берувчисотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади деб белгиланган. Судлов ҳайъати биринчи инстанция суди томонидан иш ҳолатлари атрофлича ўрганилиб, ишдаги тўпланган ҳужжатлар ва далилларга ҳар томонлама баҳо берилиб,шартномада келишилган маҳсулотлар жавобгарга етказиб берилганлиги ва бу **** ****-фактуралар расмийлаш-тирилиб, жавобгар томонидан қабул қилинганлигига асосланган ҳолда асосий қарздорликни ундириш талабини қаноатлантириш тўғрисида, шунингдек даъвогар ўзининг бузилган ҳуқуқларини ҳимоя қилиш **** адвокат учун қилинган **** ундириш талабини ҳам қаноатлантириш ****қонуний ва асослантирилган хулосага келган деб ҳисоблайди. Судлов ҳайъатижавобгар томонидан киритилганкассация шикоятида келтирилган **** биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиши учун асос бўлмайди деб ҳисоблайди. Чунки, даъвогар томонидан ўзининг бузилган ҳуқуқларини ҳимоя қилиш **** “**** **** ****” адвокатлик фирмасига **** йил 7 февралдаги 71-сонли электрон тўлов топшириқномаси иш ҳужжатларида мавжуд. Бинобарин, жавобгарнинг **** картотека-2 қарздорлигининг мавжудлиги уни ўз **** лозим **** **** учун даъвогарга етказилган зарарни қоплашдан озод қилмайди. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, иш учун аҳамиятли ҳолатларнинг тўлиқ аниқланмаганлиги, суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятли бўлган ҳолатларнинг исботланмаганлиги, ҳал қилув қарорида баён қилинган хулосаларнинг иш ҳолатларига мувофиқ эмаслиги, моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёхуд нотўғри қўлланилганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлиб ҳисобланади. Юқоридагиларга асосан, судлов ҳайъатиҚумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг****5йил13 майдагиҳал қилув қарорини ўзгаришсизважавобгартомонидан киритилганкассация шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни, ИПКнинг ****-моддасига асосан суд **** муҳокама қилиб,олдиндан тўланган412**** почта **** жавобгарнингзиммасида қолдиришни,жавобгар ўзининг кассация шикоятида ҳал қилув қарорининг **** **** сўм адвокат **** ундириш қисмидан норози бўлганлигини, бу **** кассация шикоятига қўшимчасида ҳам баён қилганлигини инобатга олиб, кассация инстанцияси учун **** сўм адвокат **** ундириш талабининг 1 фоизи миқдорида, яъни **** сўм давлат божини жавобгар ҳисобидан Республика бюджетива суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси фойдасигаундиришни, шунингдек ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** 4 сўм суд **** ҳам жавобгар ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозитига ундиришнилозим топади. Юқоридагиларгаасосан ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ****-моддасибиринчи қисмининг 1-бандига асосланиб, судлов ҳайъати қа р о р қи л д и: Жавобгар **** масъулияти чекланган жамиятининг кассация шикоятига қўшимчаси иш юритишга қабул қилинсин. Жавобгар **** масъулияти чекланган жамиятинингкассация шикоятини қаноатлантириш рад этилсин. Қумқўрғонтуманлараро иқтисодий судининг ****5йил13 майдагиҳал қилув қарориўзгаришсиз қолдирилсин. Жавобгар **** масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан: -Республикабюджетива Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси фойдасига********сўм давлат божи; -Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозитига **** сўм суд **** ундирилсин. Ижро ****си берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради ваунингустиданбелгиланган муддатларда ва тартибда Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатигатафтишшикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик қилувчи **** ҳайъат аъзолари ****.**** **** 5