Решение #2859946 Экономические

****508/****-сонли иқтисодий иш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил28 октябрь Боғот туманлараро иқтисодий судининг судьяси****нинграислигида,****котиблигида,даъвогар вакили****(28.10.****5йилдаги №97-сонли ишончномага асосан) иштирокида, **** Савдо-саноат палатаси *** бошқармасининг “***” акциядорлик жамияти манфаатида жавобгар “***” масъулияти чекланган жамиятидан****сўм асосий қарз ва****сўм пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Боғот туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси *** бошқармаси (матнда палата деб юритилади) “***” акциядорлик жамияти манфаатида Боғот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“***” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан****сўм асосий қарз ва****сўм пеня ундиришни сўраган. Палата даъво аризасида ишни вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосанжавобгар вапалата вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъвоталабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд,даъвогар вакилининг ****тинглаб ҳамда иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўра, даъвоталаблариниқисманқаноатлантиришнилозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** олди-сотди шартномасидан келиб чиққан. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра,олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф (сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида 5 йил муддатга бўлиб-бўлиб тўлаш шарти билан **** йил 4 августда 52-сонли “Кўчмас мулкни сотиш”шартномаси тузилган. **** йил 7 сентябрда04.08.**** йилдаги52-сонлишартномага ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида келишув тузилиб, тарафлар ўртасидаги шартномаларнинг1.1-бандидаги тўлов графиклари ўзгартириган. Тарафлар ўртасида тузилган 1-сонли келишувга кўра, 04.08.**** йилдаги 52-сонлишартнома бўйича ****йилнингиюль ойидаги тўлов ****сўмни ташкил этган. Шартномаларга асосан жавобгар сотиб олган кўчар ва кўчмас мулкларнинг баҳосиникелишувга асосан тасдиқланганграфикбўйичатўлаб бериши лозим бўлган. Бироқ, жавобгар томонидан****йилнинг июльойи учун тўлов жадваллари бўйича тўланиши лозим бўлганжами****сўмасосий қарздорлик тўланмасдан қолган. Ушбу қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган талабномаси жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Мазкур қарздорлик тарафлар ўртасида имзоланган шартномалар, келишувлар ва ишда тўпланган ҳужжатлар билан ўз исботини топади. Бундай ҳолатда суд,даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб хисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни ва жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарзни ундиришни лозим деб топади. Даъвогар асосий қарздан ташқари тўлов ўз **** амалга оширилмаганлиги учун тарафлар ўртасидаги шартномаларга асосан ****сўм пеня ундириш талабини ҳам қўйган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 6.2-бандида, “сотиб олувчи” шартнома **** **** ёки лозим **** **** ****рда “сотувчи”га кечиктирилган ҳар бир кун учун **** **** қисмининг 0,4 фоизи миқдорида пеня тўлаши, аммо пенянинг миқдори **** **** суммасининг 50 фоизидан ошиб кетмаслиги кўрсатилган бўлиб, даъвогар шартноманинг мазкур бандига асосан, тўлов ўз **** амалга оширилмаганлиги учун****х 0,4% х50кун =****сўм пеня ундириш талабини ҳам қўйган. ФК ****-моддасинининг биринчи қисмига асосан қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур кодекснинг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд даъво аризани қисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз,****сўм пеня ва****сўм почта **** ундиришни, жавобгар ҳисобидан Республика бюджети фойдасига****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. “***” масъулияти чекланган жамиятидан “***” акциядорлик жамияти фойдасига ****сўм асосий қарз, ****сўм пеня ва****сўмпочта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад қилинсин. “***” масъулияти чекланган жамиятидан республика бюджети фойдасига****сўмдавлат божиундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****