Решение #2860035 Экономические

****-****/****-сонли иқтисодий иш Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** тумани **** йил ** октябрь **** туманлараро иқтисодий суди, судья****нинг раислигида, **** нинг котиблигида, даъвогар ****нинг жавобгар ****га нисбатан берган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни,****туман прокурорининг ёрдамичи ****қулов, **** вакили****қов (**** йил 2 октябрдаги****-сонли ишончнома асосида), **** вакили Х.Қурбонов (**** йил 5 январдаги ишончномага асосан) иштирокида,****туманлараро иқтисодий суди биносидаги очиқ суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, суд қуйидагиларни а н и қ л а д и: **** туманлараро иқтисодий судига даъвогар **** **** (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) жавобгар**** (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)га нисбатан даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар томонидан туман ҳокимлиги захирасига қарашли бўлган жами 0.02 гектар ер майдони ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб, ҳеч бир ҳуқуқий ҳужжатларсиз, ноқонуний равишда **** кв.метр уй-жой ва **** кв.метр **** бўлган молхона биносини жавобгар ҳисобидан бузиш ҳамда ўзбошимчалик билан эгаллаб олган 0.02 гектар лалми ер майдонини асл ҳолига келтириш ва ер майдонидан **** тартибда чиқариш тўғрисида қарор қабул қилишни сўраган. Суднинг **** йил 22 октябрдаги **** билан ишга **** туман ҳокимлиги низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида хабардор қилинган учинчи шахс суд **** узрсиз сабаблар билан вакил иштирокини таъминламади. Бундай ҳолатда суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****-моддасининг учинчи қисмига асосланиб, ишниучинчи шахсвакили иштирокисиз, ишдаги ҳужжатлар асосида кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили судга кўрсатма бериб,даъво талабини қувватлаб,жавобгар томонидан туман ҳокимлиги захирасига қарашли бўлган 41қ-дала контурида ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб, ноқонуний равишда қўрган уй-жой ва молхона биносини жавобгар ҳисобидан бузиш ҳамда ўзбошимчалик билан эгаллаб олган лалми ер майдонини аслҳолига келтириш ва ер майдонидан **** тартибда чиқариштўғрисида қарор қабул қилишни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили судга берган ўз кўрсатмасида, фермер хўжалиги раҳбарининг яшаш жойи узоқ бўлганлиги сабабли мазкур жойдан дала шепони ва молхона биносини қўрганлиги, ушбу биноларга нисбатан ҳужжатларни расмийлаштириш чоралари кўрилаётганлигини маълум қилиб, суддан амалий ёрдам беришни сўради. Суд **** иштирок этган прокурор ёрдамчиси ўз фикрида даъво аризасини қаноатлантиришни сўради. Суд, прокурорнинг фикрини эшитиб, тарафлар вакилларининг кўрсатмаларини тинглаб, ишдаги ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабини қаноатлантиришни, суд **** эса жавобгар зиммасига юклашни лозим деб ҳисоблайди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд **** муҳокамасидан аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, **** тумани ҳокими ва жавобгар ўртасида **** йил 14 майда ****-сонли ер участкасини узоқ муддатли ижарага олиш шартномаси тузилган ва ушбу шартнома давлат рўйхатидан ўтказилган. Мазкур шартномага асосан жавобгарга **** тумани ****массивида жойлашган 38, 39-дала контурларидан жами 6,3 гектар ер майдони боғдорчиликни ривожлантириш учун 31 йил муддатга ижарага берилган. Даъвогар ходимлари томонидан ўтказилган мониторинг жараёнида, жавобгар томонидан туман ҳокимлиги захирасига қарашли бўлган жами 0.02 гектар ер майдони ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб, ҳеч бир ҳуқуқий ҳужжатларсиз, **** кв.метр **** уй-жой ва **** кв.метр **** бўлган молхона бинолари ноқонуний равишда қурилганлиги аниқланиб, бу ******** йил8 майкуни далолатнома расмийлаштирилган. Жавобгар раҳбари****ўминовга нисбатан**** йил10 май куни SD ****-сонли маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома расмийлаштирилиб, бўлим бошлиғининг **** йил10 майдаги QSUR ****-сонли қарорига асосан унга ******** **** сўм маъмурий жарима жазоси тайинланган. Даъвогарнинг **** туман бўлими томонидан ўзбошимчалик билан қурилган**** кв.метр **** уй-жой ва **** кв.метр **** молхона биноларни ўз ҳисобидан бузиб ташлаш тўғрисида **** йил 7 сентябрь куни жавобгарга ёзма кўрсатма (огоҳлантириш хати)юборилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, қонунчиликда белгиланган тартибда қурилиш **** учун **** ер участкаларида, шунингдек иморат қуриш учун зарур рухсатнома олмасдан ёки архитектура ва қурилиш нормалари ҳамда қоидаларини жиддий бузган ҳолда қурилган уй-жой, бошқа бино, иншоот ёки ўзга кўчмас мулк ўзбошимчалик билан қурилган иморат ҳисобланади. Ўзбошимчалик билан иморат қурган шахс унга мулк ҳуқуқини ололмайди. Бу шахс қурган иморатини тасарруф этишга — сотишга, ҳадяэтишга, ижарага беришга, иморатга нисбатан бошқа битимлар тузишга **** эмас. Ўзбошимчалик билан иморат қуриш натижасида ҳуқуқлари бузилган шахснинг ёки тегишли давлат органининг даъвоси билан бундай иморат суднинг қарорига биноан иморатни қурган шахс томонидан ёки унинг ҳисобидан бузиб ташланиши лозим, ушбу модданин гтўртинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно. Даъвогарнинг ёзма кўрсатмаси (огоҳлантириш хати)жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Натижада даъвогар иқтисодий судга даъво ариза билан мурожаат қилиб,жавобгар томонидан туман ҳокимлиги захирасига қарашли бўлган жами 0.02 гектар ер майдони ўзбошимчалик билан эгаллаб олиб, ҳеч бир ҳуқуқий ҳужжатларсиз, ноқонуний равишда **** кв.метр уй-жой ва **** кв.метр **** бўлган молхона биносини жавобгар ҳисобидан бузиш ҳамда ўзбошимчалик билан эгаллаб олган 0.02 гектар лалми ер майдонини асл ҳолига келтириш ва ер майдонидан **** тартибда чиқариш тўғрисида қарор қабул қилишни сўраган. Суд томонидан низога аниқлик киритиш **** жойига чиқиб кўздан кечирилганда **** ҳам жавобгар томонидан ер майдони ўзбошимчалик билан эгаллаб олганлиги ва ноқонуний равишдауй-жой ва молхона бинолари қурганлиги маълум бўлди. Ўзбекистон Республикаси Ер кодекси 40-моддасининг биринчи қисми 11-бандига асосан ер эгаси, ердан фойдаланувчи, ижарачи ва ер участкаси мулкдори ерларни ўзбошимчалик билан эгаллашга ва (ёки) ўзбошимчалик билан қилинган қурилишга йўл қўймаслик, шунингдек ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкасидаги қонунга хилоф қурилишни тўхтатиб туриш бўйича чоралар кўришишарт. Шунингдек, Ер кодексининг 91-моддасига асосан ўзбошимчаликбилан эгаллаб олинган ер участкалари уларга ғайриқонуний равишда эгалик қилинган ва фойдаланилган **** қилинган сарф-**** қопланмаган тарзда тегишлилигига кўра қайтарилади. Шу модданинг иккинчи қисмига кўра, еручасткаларини фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтириш, шу жумладан ундаги иморатларни бузиш ер участкаларини ўзбошимчалик билан эгаллаб олган шахслар ҳисобидан амалга оширилади. Мазкур ҳолатда, суд, даъвогарнинг даъво талабларини асосили деб ҳисоблаб, уни қаноатлантиришни лозим деб топади. Шу билан бирга суд, давлат божи ва почта **** масаласини муҳокама қилиб, ИПКнинг ****, ****-моддасига мувофиқ, давлат божи ва почта **** тўлиқ **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Юқоридагиларга асосан, ИПКнинг ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогар****нинг даъво аризаси қаноатлантирилсин. Жавобгар****томонидан**** тумани “Толтўғай” маҳалласи ҳудудида ўзбошимчалик билан қурилган **** кв.метр **** уй-жой ва **** кв.метр **** молхона биноларини ўзининг ҳисобидан буздирилсин ва 0.02 гектар лалми ер майдонини асл ҳолига келтирилсин ҳамда ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер майдонидан **** тартибда чиқарилсин. Жавобгар****дан Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар****дан****фойдасига олдиндан тўланган ******** почта **** ундирилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар ўн кун муддатичида**** туманлараро иқтисодий суди орқали **** вилояти судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляцияшикояти (протест) бериши, ўн кун муддат ўтгач кассация шикояти (протест) беришимумкин. Судья ****