Решение #2860160 Экономические

****-****/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Денов тумани **** йил28 октябрь Денов туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиҚ.****нинг котиблигида, даъвогар вакили****(****йил дагиишончнома) иштирокида,даъвогар ХХХнинг жавобгар ХХХ даъвогар фойдасига **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ва олдиндан тўланган давлат божи ҳамда почта ****ларини ундириш тўғрисидагидаъво аризасига асосан қўзғатилган иқтисодий иш Денов туманлараро иқтисодий судининг биносида видеоконференцалоқа режимидабўлиб ўтган очиқ суд ****кўрибчиқилганда, қуйидагилар аниқланди: Даъвогар ХХХ(кейинги ўринларда - даъвогар) Денов туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар ХХХ ****(кейинги ўринларда - жавобгар)дан даъвогарга **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ва олдиндан тўланган давлат божи ҳамда почта ****ларини ундиришни сўраган. Суд муҳокамасига иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини қўллаб-қувватлаб, даъво талабини қаноатлантиришни сўради. Берилган саволга жавобан даъвогар вакили шартнома тарафлар ўртасида имзоланмаганлигини, тарафлар ўртасида имзоланган шартнома мавжуд эмаслигини маълум қилди. Суд муҳокамасининг **** ва жойи **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар суд муҳокамасига келмади. Суд, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантириш лозим деб ҳисоблайди. Аниқланишича,даъвогар жавобгарга****йил ****-сонли шартномага асосан ****сонли ҳисоб фактура билан****сўмлик хизматлар кўрсатилганлигиишдаги электрон Счёт-фактура билан ўз тасдиғини топган, бироқ тарафлар шартноматарафлартомонидан имзоланмаган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (келгуси ўринларда– ИПК)нинг68-моддасига кўра ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Жавобгарнинг даъвогар олдидаги асосий қарзи****сўмни ташкил этишлиги ва буни қопламасдан келганлиги даъвогарнинг тушунтиришлари,**** йил ҳисоб фактура, жавобгарнинг суд муҳокамаисга келмасдан даъво талабига эътироз билдирмаганлиги билан ўз тасдиғини топди. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасибиринчиқисмига кўра ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Одил судловни амалга оширишда Ўзбекистон Республикаси Конституцияси нормаларини тўғридан-тўғри қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 23 июндаги 16-сонли қарорининг 1-бандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси (келгуси ўринларда -Конституция) 15-моддасининг иккинчи қисмига кўра, Конституция мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади.Шунга кўра, судлар кўриб чиқилаётган ҳуқуқий муносабатларни тартибга солувчи қонун ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг мазмунини баҳолаши ва Конституция нормаларини тўғридан-тўғри амал қилувчи олий юридик кучга эга норматив-ҳуқуқий асос сифатида қўллаши лозим деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринларда – ФК)нинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомиласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК талабларига асосан жавобгардан даъвогарга****сўм асосий қарз ундирилиши лозим. Бундан ташқари, даъвогар жавобгардан****сўм пеня ундиришни ҳам даъво қилган бўлсада,тарафлар ўртасида шартнома мавжуд эмаслиги, қарздорликнитўлаш муддати белгиланмаганлиги сабабли, жавобгар тўловни кечиктирган деб бўлмайди.Тўлов кечиктирилмаган бўлса пеня ҳисобланмайди. Ўзбекистон Республикаси ФК ****-моддасига кўра, агар **** **** муддати кўрсатилмаган ёки талаб қилиб олиш пайти билан белгилаб қўйилган бўлса, кредитор ҳар қачон ижрони талаб қилишга, қарздор эса — ижрони ҳар қачон амалга оширишга **** бўлади.**** дарҳол **** вазифаси қонун, шартнома ёки **** моҳиятидан англашилмаса, қарздор бундай **** кредитор талаб қилган кундан бошлаб етти кунлик муддат ичида **** шарт. ФК талабларига мувофиқ, даъвонинг пеня ундириш талабини қаноатлантириш рад этилиши лозим. ИПКнинг ****-моддасига асосан суд ****ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Даъво талаби қисман қаноатлантирилаётганлиги сабабли,суд **** жавобгарзиммасигаюкланади. Юқоридагиларга мувофиқ,Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қа р о р қ и лад и : Даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. ХХХ **** ХХХга**** сўмасосий қарз,олдиндан тўланган **** сўм давлат божи ва **** сўм почта ****,жами****сўм ундирилсин. Даъвонинг қолган талабини қаноатлантириш рад этилсин. ХХХ **** Олий суднингдепозитҳисоб **** ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ****сўмсуд****лари ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози тарафлар ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида ушбу суд орқали Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибда шикоят бериши (прокурор эса протест келтириши), ушбу муддатда апелляция тартибида шикоят (протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация тартибида шикоят берилиши (прокурор эса протест келтирилиши) мумкин. Судья ****