Решение #2860191 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Судья:**** **** **** йил ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида, даъвогар вакили****(****5йил 5 сентябрдаги ишончномага асосан)нингиштирокида,даъвогар **** масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар****масъулияти чекланган жамиятидан****.****сўмасосий қарз, 11.****.**** сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида видеоконференцалоқа режимида(T -D skt иловаси орқали)бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: **** масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, ****масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан23.****.**** сўм асосий қарз, .****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисидажавобгарқонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, унинг вакили иштирок этмади. Ўтган суд **** жавобгар вакили **** иштирок қилиб, даъво талабига эътироз билдириб, даъвони тан олмаслигини, даъвогар билан шартнома тузмаганлиги, хизматларни **** бўйича буюртма бермаганлиги билдириб, даъво аризани рад этишни сўраган. Бундай ҳолда, суд ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда – ИПК деб юритилади)****, ****, ****-моддаларига асосанжавобгарвакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогарнинг вакили билдирилган талабларни қўллабқувватлаб, ўз тушунтиришини бериб,жавобгарнинг буюртмасига асосан хизматлар ****, шартнома ва **** ишлар бўйича тузилган ****-фактура электрон шаклда жавобгарга юборилганлиги, лекин жавобгар шартнома ва ****-фактурани тасдиқламасдан, кўрсатилган хизматлар **** тўламасдан келаётганлигини билдириб,суддандаъвонитўлиққаноатлантиришнисўради. Суд, ишда иштирок этувчишахсларвакилинитушунтиришларинитинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвонирад қилишнилозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра,ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлаторганларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, даъвогар**** масъулияти чекланган жамияти 2024йил 30 январда****-сонли сертификатлаштириш ҳизматларикўрсатишбўйича шартномани электрон шаклда имзолаб, тасдиқлаш учун****масъулияти чекланган жамиятига **** йил 1 февралда электрон шаклда юборган. Лекин, жавобгар томонидан ушбу шартнома белгиланган тартибда тасдиқланмаган ёки рад қилинмаган. Шунингдек, мазкур шартномага асосан23.****.**** сўм сўмлик хизматлар кўрсатилганлиги тўғрисида2024йил15 марткуни23-сонли****фактурадаъвогар томонидантасдиқланиб,жавобгаргатасдиқлаш учун электрон шаклдаюборилганбўлса-да, жавобгар томонидан тасдиқланмаган ва тўловга қабул қилинмаган. Даъвогар жавобгарга талабнома юбориб, юқоридаги шартнома бўйича юзага келган23.****.****сўм қарздорликни тўлаб беришни сўраган.Аммо жавобгар даъвогарнинг ушбу талабномасиниижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Шундан кейин даъвогар юқоридаги талаблар билан судга мурожаат қилган. Суд қуйидагиларга асосан даъвогарнинг даъвосини асоссиз дебҳисоблайди. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ушбу Кодекс ****-моддасининг учинчи қисмига мувофиқ, шартнома тарафлардан бирининг оферта (шартнома тузиш **** таклиф) йўллаши ва иккинчи тараф уни акцептлаши (таклифни қабул қилиши) йўли билан тузилади. Кодекс ****-моддасининг биринчи қисми ва ****-моддасига мувофиқ, оферта йўллаган шахс унинг акцептини олган пайтда шартнома тузилган ҳисобланади. Оферта юборилган шахснинг уни қабул қилганлиги **** жавоби акцепт ҳисобланади. Акцепт тўлиқ ва писандасиз бўлиши керак. Агар қонундан, иш муомаласи одатидан ёки тарафларнинг иш бўйича аввалги муносабатларидан бошқача маъно келиб чиқмаса, сукут **** акцепт бўлмайди. Офертани акцептлаш учун белгиланган муддатда олган шахснинг унда кўрсатилган шартнома шартларини **** юзасидан қилган ҳаракатлари (товарларни жўнатиш, хизматлар кўрсатиш, ишлар ****, тегишли суммани тўлаш ва ҳ.к.), агар қонунчиликда ёки офертада бошқача тартиб назарда тутилмаган ёки кўрсатилмаган бўлса, акцепт ҳисобланади. Мазкур ҳолатда даъвогар жавобгарга шартнома лойиҳаси(оферта)ни юборгани ҳолда, жавобгар ушбу офертани акцетпламаган ҳамда шартнома шартларини **** юзасидан муайян ҳаракатларни (товарларни жўнатиш, хизматлар кўрсатиш, ишлар ****, тегишли суммани тўлаш ва ҳ.к.)амалга оширмаган. Юқорида қайд этилганларнинг таҳлили шуни кўрсатади-ки, тарафлар ўртасида ҳуқуқ ва мужбуриятларни вужудга келтирувчи фуқаролик-ҳуқуқий муносабати юзага келмаган. Гарчи, даъвогар ўз талаб ва эътирозларини жавобгарга 23.****.**** сўм сўмлик хизматлар кўрсатилганлиги тўғрисида **** йил 15 март куни 23-сонли ****-фактура юборгани ҳолда, ушбу ****-фактура жавобгар томонидан тасдиқланмаган ёки рад қилинмаган бўлса-да, ушбу ҳолат даъвони қаноатлантириш учун асос ҳисобланмайди. Чунки, юқорида қайд этилганидек, тарафлар ўртасида ҳуқуқ ва мужбариятларни вужудга келтирувчи фуқаролик-ҳуқуқий муносабати юзага келмаган. ИПК 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК 74-моддасига кўра, суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаи назаридан, далилларнинг йиғиндиси эса, етарлилиги нуқтаи назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади.Ҳеч қандай далил суд учун олдиндан белгилаб қўйилган кучга эга эмас. Бундай ҳолатда, суд даъвогар даъво талабларини исботлаб бермаганлиги сабабли даъвони асоссиз деб ҳисоблайди вадаъвони қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. ИПК****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқоридагиларгакўра, суд даъвониасоссизлиги учунрад қилишни, ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ суд **** даъвогар зиммасига юклашни, даъвогар судга мурожаат қилганда****.**** сўм давлат божи ва 41.2**** почта **** тўлаганлигини инобатга олиб, ўзининг зиммасида қолдиришнива ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ****.00**** суд ****даъвогарданЎзбекистон Республикаси Олий судининг ҳисобига ундиришнилозим топади. Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****,****, ****-моддаларини қўллаб,суд қ а р о р қ и л д и: Даъвогар**** масъулияти чекланган жамиятинингжавобгар****масъулияти чекланганжамиятидан .****.**** сўм асосий қарз, .****.**** сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар томонидан тўланган ****.**** сўм давлат божи ва .**** сўм почта **** ўзининг зиммасида қолдирилсин. **** масъулияти чекланган жамиятидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди ҳисобига ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ****.*** суд **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****сиберилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****