Решение #2860426 Экономические

****1-2503/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанцияда ишни кўрган судья –**** Кассацияинстанция судида маърузачи судья – **** Тафтиш инстанция судида маърузачи судья – **** **** РЕСПУБЛИКАСИ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ ТАФТИШИНСТАНЦИЯСИНИНГ Қ А РОРИ Нукусшаҳри ****5 йил 28 октябрь **** Республикаси судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатитафтиш инстанцияси **** раислигида, ҳайъат аъзолари **** ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, жавобгар вакили – жамият ҳуқуқшуноси ****ҳирхонов (**** йил 24 март кунги ишончнома асосида)нинг иштирокида, даъвогар **** хусусий ****сининг, жавобгар **** масъулияти чекланган жамиятидан ****,**** қарз, ****,**** пеня ундиришни сўраган даъво аризаси бўйича юритилган иқтисодий иш юзасидан қабул қилинганНукустуманлараро иқтисодий судининг **** йил 3 июнь кунги ҳал қилув қарори ва **** Республикаси судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатикассация инстанциясининг**** йил 11 сентябрь кунги қарори устидан жавобгар **** масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган тафтиш шикояти ва қўшимча **** қилинган ҳужжатларини **** Республикаси суди биносида, очиқ суд **** видеоконференцалоқа режимида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а ниқ л а ди: Даъвогар **** хусусий ****(бундан буён матнда даъвогардеб юритилади)си иқтисодий судга даъвоаризабилан мурожаат қилиб, жавобгар **** масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгардеб юритилади)дан ****,**** қарз, ****,**** пеняундиришни сўраган. Биринчи инстанция судининг****5 йил3 июнькунги ҳал қилув қарори билан даъво ариза қисман қаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига****,**** қарз, ****сўм пеня,**** сўмдавлат божи ва37.5**** почта ****ни ундириш белгиланган. Жавобгармазкурҳал қилув қарорига норози булибкассацияшикоятини берган. **** РеспубликасиИқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатининг****5йил 11 сентябрь кунги қарори билан Нукус туманлараро иқтисодий судининг ****5 йил 3 июнь кунги ҳал қилув қарори ўзгартилиб, ҳал қилув қарорнинг жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм пеня ундириш 2 қисми **** сўм деб ўзгартирилиб ҳал қилув қарорнинг қолган қисми ўзгаришсиз қолдирилган. Мазкур суд қарорлариустиданжавобгартафтиш тартибида шикоят бериб, тафтишшикоятида, даъвогар олдида ****2.****.**** сўм қарздорлиги борлигини, бу ҳолатлар тасдиқланган юк хатлари билан тасдиқланишини, ҳисоб-фактура ва **** хизматлар далолатномаси даъвогар томонидан техник хатолик туфайлитасдиқланганлигини, **** ишларни тасдиқловчи бошқаҳужжатлар илова қилинмаганлиги, пеня миқдорида **** сўм пеня ҳисобланиши лозимлигинибилдириб,биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорива апелляция инстанция қароринибекор қилиб, даъво аризани қаноатлантиришни рад қилиш **** янги қарор қабул қилишни сўраган. Суд **** иштирок этган жавобгар вакилитафтиш шикоятида келтирилган **** такрорлаб, тафтишшикоятини қўллаб-қувватлаб, даъвогар ўз талабини тасдиқлаши лозимлигинибилдириб, шикоятини қаноатлантиришни сўради. Судлов ҳайъати жавобгарвакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосанапелляция инстанцияси судининг қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, шикоятни қаноатлантиришни рад этишни лозимтопди. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига мувофиқ м**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК****-моддасинингбиринчи қисмига мувофиқ ҳ**** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади ФК ****-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. Ишдаги ҳужжатларга қараганда, даъвогар ва жавобгар ўрталарида **** йил 15 январь куни 3-сонли махсус-техникалар **** **** автотранспорт воситаси орқали (водовоз) хизмат кўрсатиш тўғрисида шартнома (бундан кейин матнда -шартнома деб юритилади) тузилган. Ушбу шартномага асосан, даъвогар томонидан ўзига тегишли бўлган махсус-техника автотранспортвоситасибилан (1 куб метр **** сўм бўлиб белгиланган) сув етказиб бериш хизматларини кўрсатиш, жавобгар кўрсатилган хизматлар учун хизмат **** тўлаш **** олган. Шартноманинг 2.3-бандида **** ишлар ҳисоб-фактуралар билан **** ишларни тасдиқловчи далолатнома асосида тасдиқлаш белгилаб қўйилган. 3 Шартномага кўра, даъвогар томонидан жами баҳоси ****,****лик хизматлар кўрсатилган, булар ишгақўшилган**** йил 24 январь кунги 2-сонли, **** йил 1 февраль кунги 4-сонли ҳисоб-фактуралар ва **** ишларни тасдиқловчи акт билан тасдиқланади. Жавобгар томонидан **** сўм хизмат **** даъвогарга тўлаб берилган бўлиб, қолган ****,**** тўланмасдан қолган ва шу миқдорда қарздорлик юзага келган. Шунга асосан, судлов ҳайъатисудлартомонидан даъвонинг ****,**** қарзундиришни сўраган талабини қаноатлантириш **** тўғри хулосага келган деб ҳисоблайди. Шартноманинг 5.1.-бандига мувофиқ тўловларни кечиктирган ҳар бир кун учун 0,4% миқдорида қарз суммасининг 50 фоизидан ошмаган ҳолда пеня ҳисобланиши белгиланган. Қарздорликни ихтиёрий равишда тўлаш бўйича жавобгарга юборилган **** йил 4 апрель кунги 60-сонли талабнома жавобсиз қолдирилган. Шунга асосан апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг******** сўм пеня ундириш талабини ўзгартириш тўғрисидаасослихулосага келган деб ҳисоблайди. Сабаби, шартноманинг 2.4-бандига асосан, ҳисоб-китобларни амалга ошириш учунижрочи (даъвогар) ҳар ойда, ҳисоб-китоб қилинган ойдан кейинги ойнинг 15-санасидан кечиктирмай, ўтган ой учун кўрсатилган хизматлар бўйича (иккала томон томонидан имзоланган кўрсатилган хизматлар тўғрисидаги актга асос) ҳисоб-фактура ёзиб беради. Даъвогар томонидан январь ойида **** хизматлар учун **** йил 1 февраль куни 4-сонли **** ишлар **** акт ва ҳисоб-фактура электрон тарзда юборилган ва жавобгар томонидан қабул қилиб олинган. Шу сабабли,кассация инстацияси судипеняни **** йил 16 февраль кунидан бошлаб, яъни даъвогарнинг кечиктирилган 68 кун учун (кечиктирилган қарздорлик****,71*0.4%=****,*****68 кун=) 3**** **** сўм пеня ҳисоблаб туғри хулосага келган ФК ****-моддасинингбиринчи қисмига мувофиқ, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасида агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак. Лекин, Ўзбекистон Республикаси Олий Хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим ******** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қароринингбундан буён матндаПленум қароридеб юритилади) 3-бандида, агар шартномада айнан битта **** бузилиши учун неустойкани ҳам жарима, ҳам пеня кўринишида тўлаш назарда 4 тутилган бўлса, судлар шуни эътиборга олишлари лозимки, қонунчиликда бошқача ҳоллар назарда тутилмаган бўлса, даъвогар **** бир шаклдаги неустойка қўллашни талаб қилишга **** эканлигига эътибор қаратиш кераклиги **** тушинтириш берилган. Пленум қарорининг 4-бандида ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги **** тушунтириш берилган. Шу сабабли, судлов ҳайъатикассацияинстанция суди пенянинг тўлиқ ундирилиши жавобгарнинг иқтисодий аҳволига салбий таъсир кўрсатишини эътиборга олиб, 3******** сўм пеняни 15 фоизга, яъни****сўмга қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини ундиришнирад этиштўғрисида тўғри хулосага келган дебҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси****7моддаси биринчи қисмининг 1-бандига кўра, ишни тафтиш тартибида кўрадиган суд тафтиш тартибидаги шикоятни (протестни) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини, қарорни ўзгаришсиз қолдиришга****. Юқоридагиларни инобатга олиб, судлов ҳайъатикассацияинстанцияси қарориниўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Судлов ҳайъати, қарздорнингтафтишшикоятида келтирган **** билан келишиб бўлмайди деб ҳисоблайди. Чунки,жавобгар томонидан **** этилганюк хатлар қоғоз шаклида расмийлаштирилган бўлиб, **** жавобгар томонидан тасдиқланган,шартномада **** хизматлар **** тўлашга тарафларнинг вакиллари томонидан имзоланадиган, кўрсатилганхизматлар тўғрисидагидалолатномаасосидаижрочи томонидан ёзиб бериладиган ҳисобфактура асос бўлиши белгилаб қўйилган.Томонлар ўртасидаги хизматлар **** акт тузилган ва ҳисоб-фактуралар расмийлаштирилган. Шартномада кўрсатилган хизматлар учун бошқа ҳужжат расмийлаштирилиши назарда тутилмаган. Бундан ташқари, "Навоий сув таъминоти" **** Конимех тумани бўлими даъвогар ўртасида расмийлаштирилган ҳисоб-фактураларни далил сифатида қабул қилиб бўлмайди. Чунки,судлов ҳайъати"Навоий сув таъминоти" **** Конимех тумани бўлими ва жавобгар ўртасида тузилган шартнома ва ҳисоб-фактуралар бу ишга алоқаси йўқ деб ҳисоблайди. Баён этилганларга асосан, тафтиш инстанцияси судикассацияинстанцияси қарорини ўзгаришсиз қолдиришни, жавобгарнингишни кейинга қолдиришнисўрабёзмаилтимосномасини рад этишни, тафтиш шикоятиниқаноатлантиришни рад этишни, жавобгар томонидан тафтиш шикояти учун тўланган****.95сўм давлат божи ва****сўм почта **** унинг зиммасида қолдиришни, жавобгарга Республика бюджетидан ортиқча тўланган****.5сўм давлат божини қайтаришнива ишни видеоконференцалоқа 5 режимида ўтказиш билан боғлиқ **** сўм суд **** Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб ****жавобгарданундиришни лозим топадилозим топади. Юқорида баён қилинганларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****,****,****7-моддаларини қўллаб,тафтишинстанцияси суди қ а р о р қ и л а д и: **** Республикаси судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясининг **** йил 11 сентябрь кунги қарори ўзгаришсиз қолдирилсин. Тафтиш тартибидаги шикоят қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Жавобгар **** масъулияти чекланган жамиятидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** ****сўм суд **** ундирилсин. Жавобгар **** масъулияти чекланган жамиятитомонидан Республика бюджетидан ортиқча тўланган****.5сўм давлат божиқайтарилсин ва бу **** маълумотнома берилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучига киради. Қарорга норози тараф қарор устидан қонунда белгиланган муддат ва тартибда Ўзбекистон Республикаси Олий судига тафтиш тартибида шикоят қилишга (прокурор протест келтиришга) ****. Раислиқ килувчи: **** ҳайъат аъзолари: **** ****