Решение #2860652 Экономические

****/****-сонлииқтисодий иш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил28 октябрь Боғот туманлараро иқтисодий судининг судьяси****раислигида,судья ёрдамчиси****котиблигида,даъвогар вакилиР.Джуманиёзов(раҳбар) иштирокида,****даъвогар “****” фермер хўжалигинингманфаатида жавобгар “****” масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм асосий қарз, **** сўмжаримаундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича иқтисодий ишни ўз биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ҳазорасптумани фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши (бундан буён матнда кенгаш деб юритилади) даъвогар“****” фермер хўжалиги (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатидасудга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан**** сўм асосий қарз, **** сўм жаримаундиришни сўраган. Бугунги суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганкенгаш важавобгар суд **** вакили иштирокини таъминламади. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****, **** ва ****-моддалари талабига кўра, ишникенгаш важавобгар вакилларининг иштирокисиз кўриш мумкин деб ҳисоблайди. Суд **** иштирок этгандаъвогар вакилитушунтириш бериб, даъво талабларини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд,даъвогарвакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўра даъво талабларинитўлиққаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида электрон биржа савдо натижалари бўйича****-сонли савдобаённомаси асосида11.01.**** йилда****-сонли пахта хом-ашёси олдисотди фьючерс шартномаси тузилган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 2.1-бандига кўра, даъвогар “сотувчи” шартномада назарда тутилган нав ва синф бўйича пахта хом-ашёсини етказиб бериш, жавобгар “сотиб олувчи” уни қабул қилиш ва **** тўлаш **** ўз зиммасига олган. Шартноманинг 3.2-бандига кўра, жавобгар “сотиб олувчи” томонидан Ўзбекистон ****ҳкамасининг 25.12.**** йилдаги ****-сон Қарорига асосан, шартнома тўлов маблағларининг 80 фоизи маҳсулотни қабул қилинган кундан бошлаб 3 иш кунидан кечиктирмасдан, қолган қисмини эса молия йилининг 31 декабрига қадар сотувчининг **** ҳисоб **** ўтказиб бериши белгиланган. Жавобгар томонидан қабул қилиб олинган маҳсулот **** тўланмаганлиги натижасидажавобгарнинг даъвогар олдида****сўмқарздорлигиюзага келган. Низони ўзаро ҳал этиш чораси сифатидадаъвогартомонидан юборилган талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шу сабабли даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан****сўм асосий қарз,****сўм жарима ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ушбу Кодекснинг ****-моддасига асосан контрактация шартномасига мувофиқ қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштирувчи қишлоқ хўжалиги маҳсулотини қайта ишлаш ёки сотиш учун бундай маҳсулотни харид қиладиган шахсга –– тайёрловчига шартлашилган муддатда топшириш (топшириб туриш) **** олади, тайёрловчи эса бу маҳсулотни қабул қилиш (қабул қилиб туриш), унинг **** шартлашилган муддатда муайян баҳода тўлаш (тўлаб туриш) **** олади. Агар ушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланган бўлмаса ёки у **** моҳиятидан келиб чиқмаса, контрактация шартномасига нисбатан маҳсулот етказиб бериш шартномаси тўғрисидаги қоидалар, тегишли ҳолларда эса давлат эҳтиёжлари учун товарлар етказиб беришга доир давлат контракти тўғрисидаги қоидалар қўлланади. Иш ҳужжатларига илова қилинганшартнома,электрон ҳисоб****-фактуралар,икки томонлама тасдиқланган ўзаро ҳисоб-китоб далолатномаси ва даъвогарнинг тушунтиришлари биланжавобгарнинг даъвогар олдидаги қарздорлиги **** сўмни ташкил қилиши ўзтасдиғинитопади. Шу сабаблисуд,даъвогарнинг асосий қарз ундириш талабинитўлиқ қаноатлантиришнивадаъво талабинингушбу қисмиюзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар жавобгартомонидан асосий қарзкечиктирилганлиги учун**** сўмжаримаундиришни сўраган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади. ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан қарздор **** **** ёки лозим **** **** ҳолларда тўлайдиган ва қоида тариқасида, қатъий пул суммасида ҳисобланадиган неустойка жарима ҳисобланади. Тарафлар ўртасидаги шартноманинг 5.8-бандига кўра,сотувчи ёки сотиб олувчи тўловларни тўлаш ва маҳсулотни танлаш бўйича ўз **** **** ****,тузилган фьючерс шартномаси шартлари асоссиз ****:биржа битими бўйича шартнома қиймати **** қисмининг 10 фоизи миқдорида жарима қўлланилиши белгиланган. Жавобгар томонидан маҳсулот**** муддатида тўланмаганлигинатижасида шартнома шартлари **** қолган. Мазкур ҳолатда суд, даъво талабининг жарима ундириш қисмини асосли деб ҳисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суддаъво аризани тўлиққаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз, ****сўм жарима, даъво **** этишда олдиндан тўланган****сўм почта ****, жавобгарданреспублика бюджетига****,4сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси****,****,****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво аризаси тўлиқ қаноатлантирилсин. “****” масъулияти чекланган жамиятидан“****” фермер хўжалиги фойдасига ****сўм асосий қарз,****сўм жарима ва ****сўм почта ****ундирилсин. Жавобгар“****” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджети фойдасига****,4сўмдавлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****