Решение #2860837 Экономические

****/****-сонлииқтисодий иш Судья:А.Туракулов ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил28 октябрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судьяА.Туракуловраислигида, судья ёрдамчисиР.Жуманиёзовкотиблигида,даъвогар вакили тугатиш бошқарувчиси **** иштирокида, даъвогар«*** ****» масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар«**** ****» масъулияти чекланган жамиятидан 10 0****сўмасосий қарзни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: «*** ****»масъулияти чекланган жамияти Боғоттуманлараро иқтисодий судининг ****5йил25 июлдаги ҳал қилув қарори билан **** топилган ва тугатишга доир иш юритиш бошланган ҳамда тугатиш бошқарувчиси этиб****тайинланган. «*** ****»масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Боғоттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,«**** ****» масъулияти чекланган жамиятидан(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади) 10 0****сўм ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили тушунтириш бериб, даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** жавобгар вакилииштирок этмасданариза билан мурожаат қилиб, даъво муддатини қўллаб, даъвони рад қилишни сўради. Суд, ишда иштирок этувчи тарафлар вакилларини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси 8 ва ****моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Аниқланишича, даъвогарга нисбатан тугатишга доир иш юритиш жараёнида даъвогар томонидан жавобгар ҳисоб ****21.09.**** йилда 10 0****сўм пул маблағимолиявий ёрдам сифатидаўтказилган бўлса-да бироқ, жавобгар томонидан ушбу пул маблағлари қайтарилмаганлиги аниқланган. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг ****-моддасида тугатиш бошқарувчиси қарздорнинг учинчи шахсларда турган мол-мулкини қидириш, аниқлаш ва қайтаришга қаратилган чораларни кўриши шартлиги белгиланган. Даъвогар тугатиш бошқарувчисининг ўтказиб берилган пул маблағларини қайтариш **** талабномасини жавобгар оқибатсиз қолдирилган. Шу сабабли даъвогар тугатиш бошқарувчиси даъво аризаси билан судга мурожаат қилиб, жавобгардан****сўм ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб ҳам юритилади) ****-моддасига мувофиқ, бузилган ҳуқуқни ҳимоя қилиш талаби даъво муддатининг ўтганлигидан қатъий назар судда кўриб чиқиш учун қабул қилинади.Даъво муддати суд томонидан **** низодаги тарафнинг суд қарор чиқаргунича берган аризасига мувофиқ қўлланади.Қўлланиш тўғрисида низодаги тараф баён қилган даъво муддатининг ўтиши суднинг даъвони рад этиш **** қарор чиқариши учун асос бўлади. ФКнинг ****-моддасида умумий даъво муддати - уч йил деб белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг 19.06.**** йилдаги“Иқтисодий судлар томонидан фуқаролик қонун ҳужжатларининг даъво муддатига оид нормаларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли Қарорининг11.2-бандига кўра, м**** шахсларнинг ўзгариши (ФКнинг ****-моддаси) даъво муддати ва уни ҳисоблаш тартибининг ўзгаришига олиб келмаслигини судлар инобатга олиши лозим. Тугатилаётган юридик шахснинг тугатиш комиссияси (тугатиш бошқарувчиси) томонидан билдирилган талаблар бўйича даъво муддати, тугатиш комиссияси (тугатиш бошқарувчиси) тайинланган кундан эмас, балки тугатилаётган юридик шахснинг ўз ҳуқуқи бузилганлигини билган ёки билиши лозим бўлган кундан ўта бошлайди.Янги тайинланган (сайланган) юридик шахс раҳбари томонидан даъво муддатини ўта бошлаши у тайинланган (сайланган) кундан бошлаб ҳисобланиши лозимлиги **** **** билдирилганда ҳам худди шу қоида татбиқ этилади. Даъвогар ўзининг даъво талабидаги ҳолатлардапул маблағлари жавобгарга ўтказилганкундан, яъни 21.09.****йилдабилган ёки билиши лозим бўлган. Бироқ, даъвогар қонунда белгиланган уч йиллик умумий даъво муддатини ўтказиб, мазкур даъво аризадаги талаблар билан ****5йил02 октябрдаБоғоттуманлараро иқтисодий судига мурожаат қилган. Ишни суд **** кўриш жараёнида даъвогар даъво муддати ўтишининг узилиши ва тўхтатилишига олиб келадиган бирон-бир сабабларни кўрсата олмади. Ваҳоланки, ИПКнинг 68-моддасида ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Бинобарин суд, юқоридаги ҳолатларни инобатга олиб, жавобгарнинг даъво муддатини қўллаш **** аризасини қаноатлантиришни ва умумий даъво муддатини қўллашни, даъвогарнинг даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни ва ушбу қисм юзасидан суд **** даъвогар зиммасига юклашни лозим топади. ИПКнинг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баёнэтилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қаноатлантиришнирад этишни,даъвогардан Республика бюджетига ****сўм давлат божи ундиришни, даъво **** этишда тўланган ****сўм почта ****нидаъвогар зиммасида қолдиришнилозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: «**** ****»масъулияти чекланган жамиятининг даъво муддатини қўллаш **** аризаси қаноатлантирилсин. Даъво муддати қўллансин ва даъвоаризасини қаноатлантиришрад этилсин. «*** ****»масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Даъво **** этишда тўланган41 2**** почта **** даъвогар«*** ****»масъулияти чекланган жамиятизиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****си берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф бир ойлик муддат ичидаушбу суд орқали Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти, бир ойлик муддат ўтказиб юборилган **** эса кассация шикояти бериши(протест келтириши) мумкин. Судья А.Туракулов