Решение #2860951 Экономические

****3-2501/****-сонлииқтисодий иш судья:А.Туракулов ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил28 октябрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судьяА.Туракуловраислигида,судья ёрдамчисиР.Жуманиёзовнинг котиблигида, даъвогар вакили **** (****5йил27 мартдаги****/01-17-сонли ишончнома асосида), жавобгар вакилиБ.Қодиров(раҳбар)нингиштирокида, даъвогар Давлат активларини бошқариш агентлиги ***нингжавобгар «*** ****» масъулияти чекланган жамиятидан **** **** **** сўм асосий қарз ва 237**** **** сўм пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Давлат активларини бошқариш агентлиги *** (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Боғоттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, «*** ****»масъулияти чекланган жамиятидан(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан**** **** **** сўм асосий қарзва 237**** **** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** даъвогар вакилидаъво талабларини қўллаб-қувватлаб,ер участкаси ижарахуқуқи асосида жавобгар сотиб бу юзасидан томонлар ўртасида олди сотди-шартномаси тузилганлиги, шартноманинг3.2-бандига асосан 26.08.**** йилгача тўланиши лозим бўлган **** сўм миқдоридаги **** оралиқ тўловлар бугунки кунгача тўланмасдан келганлигинимаълум қилиб,даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** жавобгар вакили даъво талабларига эътирози йўқлигини, қарздорликни тез фурсатларда бартараф этишини маълум қилиб, даъво талабларининг пеня ундириш қисмида қонуний ёрдам беришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогарва жавобгарвакилини тинглаб ҳамдаишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқароликкодексининг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг ****олди-сотди шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддаси асосан,олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф (сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш ****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,****4йил9 августда ўтказилган электрон онлайн аукцион натижалари тўғрисидаги ****4йил 26 августь куни имзоланганYU-12****-сонли баённомага асосан,Давлат активларини бошқариш агентлиги *** (Сотувчи)ва «*** ****»масъулияти чекланган жамияти (Сотиб олувчи) ўртасида ****4йил30 августрда1****сонли олди-сотди шартномаситузилган. Шартноманинг 1.1-бандигакўра, харидорХазорасптуман,Зиёлилармаҳалласи, №****лотда жойлашган (кўп қаватли уй жой қуриш учун) умумий майдони 0,****5га бўлган ер участкасига бўлган ҳуқуқнинг қийматини тўлаш **** олган. Шартноманинг3.1-3.2-бандларигакўра, ер участкасини сотиб олиш баҳоси****000****сўмни ташкил этиб, электрон онлайн аукцион ўтказиш олдидантўланганпул суммалари чегирилган ҳолда қолган тўланиши лозим бўлган************сўм харидор томонидан тўловни амалга ошириш жадвалига асосан амалга оширилиши белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан тўловлар амалга оширилмаган ва натижада жавобгарнинг даъвогар олдида**** **** **** сўм кредиторлик қарздорлиги вужудга келган. Мазкур қарздорликларни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хати жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** ****керак Бундай ҳолатдасуддаъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабиниасосли деб ҳисоблайди, суд даъво талабининг асосий қарз ундириш қисминиқаноатлантиришни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартноманинг 6.3-бандига асосан237**** **** сўм пеня ундириб беришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг6.3-бандида,мазкур шартноманинг 3.2-бандига мувофиқ харидор сотиб олиш тўловларини ўз **** тўламаган **** харидор ҳар бир кечиктирилган кун учун ўз **** тўланмаган тўловларнинг 0,4 фоизимиқдорида, лекин тўланиши лозим бўлган қийматнинг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда сотувчига пеня тўлаши белгиланган. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, суд Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида келтирилган тушунтиришларни инобатга олиб ҳамда ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** иштирок қилувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, қарздор томонидан **** ****, пеня ундирилиши жавобгарнинг мулкий аҳволига таъсир қилиш **** эътиборга олиб, талаб қилинган пеняни763****сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини эса қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур Кодексининг ****-моддасигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баёнэтилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига************ сўм асосий қарз,763****сўм пеня ва41 200сўм почта **** ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига15********,94сўм давлат божиундиришни, даъвони қолган қисмини рад этишнилозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. «*** ****»масъулияти чекланган жамиятиданДавлат активларини бошқариш агентлиги *** фойдасига************сўм асосий қарз,763****сўм пеня ва41 2****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «*** ****»масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига15********,94сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья А.Туракулов