Решение #2861202 Экономические

****-2502/****53-сонли иқтисодий иш Судья–Н.С.**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ **** ****5йил28 октябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнинг котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиЖиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар“UL R ****”**** манфаатида жавобгар"Жавохир Жаҳонгир Файз" **** ҳисобидан61.****.**** сўм асосий қарз,5.****.**** сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд **** муҳокамасида, даъвогар вакили****(**** йил 28 январдаги №48сонлиишончномага асосан)иштирокида, жавобгар вакили иштирокисизкўриб чиқиб, қуйидагиларни-, А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар «UL R ****» **** (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) ва"Жавохир Жаҳонгир Файз" ****(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)ўртасида21.03.****5йилда №121-сонли тайёр бетон қоришмаси, автомиксерларда бетон қоришмасини ташиш ва бетонанасос хизматини кўрсатиш **** шартнома тузилган. Шартномагаасосанкўрсатилган хизматлар ва етказиб берилган махсулотлар **** тўлиқ тўлмамаганлиги оқибатида жавобгар даъвогар олдида61.****.****сўм қарздор бўлиб қолган. Шу сабабли, Палата судга даъвогар манфаатида мурожаат қилиб,жавобгар"Жавохир Жаҳонгир Файз" **** ҳисобидан даъвогар «UL R ****» **** фойдасига 61.****.****сўм асосий қарз,5.****.**** сўм пеняундириб беришни сўраган. Суднинг **** билан даъвогарнинг аризаси иш юритишга қабул қилинган. Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиЖиззах вилоят ҳудудий бошқармаси ишни палата вакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Суд **** қатнашган даъвогар вакили жавобгар томонидан кўрсатилган хизматлари учун тўлов амалга оширилмаганлигини билдириб, жавобгардан асосий қарз ундиришни ва пеняни қонун доирасида ундириб беришни сўради. Суд **** муҳокамасининг манзили ва **** тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинганжавобгар вапалата суд **** вакиллари иштирокини таъминлашмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (кейинги ўринларда ИПК деб юритилади) ****-моддасига асосанагар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадармаълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддасииккинчиқисмига асосаниш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган палата суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, қуйидаги асослар кўра даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим деб топди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд **** аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,«UL R ****» ****(****) ва"Жавохир Жаҳонгир Файз" ****(Буюртмачи) ўртасида21.03.****5йилда №121-сонли тайёр бетон қоришмаси, автомиксерларда бетон қоришмасини ташиш ва бетонанасос хизматини кўрсатиш **** шартнома тузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. Тарафлар ўртасида тузилган мазкур шартномага мувофиқ, “Буюртмачи”нинг буюртмсига биноан, “****-Юк ташувчи” юк ташиш ва машина механизм хизматларини кўрсатиш, ўз навбатида “Буюртмачи” кўрсатилган хизматлар учун **** тўлаш **** олган. ФКнинг ****-моддасига кўра, Буюртмачи ўзига кўрсатилган хизматлар **** **** эвазига хизмат кўрсатиш шартномасида кўрсатилган муддатларда ва тартибда тўлаши шарт. “****” томонидан жами83.****.****сўмликбетон қоришмаси етказиб берилиб, тарафлар ўртасида имзоланган бўлсада, “Буюртмачи” ушбу кўрсатилган хизматлари учун тўловларни тўлиқ амалга оширмаган ва натижада даъвогардан61.****.****сўм қарздор бўлиб қолган. Даъвогар томонидан жавобгарга талабнома юборилиб, тўланмаган қарзларни тўлаб бериш сўралган.Бироқ, ушбу талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддаси кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Жавобгар томонидан 03.10.**** йилда15.****.**** сўм олинган маҳсулотлар учунпул маблағи тўлаб берилган. Шу сабабли, суд даъвогар«UL R ****» ****нинг жавобгар"Жавохир Жаҳонгир Файз" ****дан46.****.****сўм асосий қарздорликни ундиришни лозим ҳисоблайди. Шунингдек, даъвогар ушбу шартнома шартларидан келиб чиққан ҳолда жавобгар"Жавохир Жаҳонгир Файз" ****дан5.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг 11-моддасида фуқаролик ҳуқуқлари неустойка ундириш йўли билан ҳимоя қилиниши белгиланган. ФКнинг ****-моддаси 1-қисмига кўра, башарти, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** лозим **** **** **** неустойка тўлаш ва зарарни қоплаш қарздорни **** асл ҳолида **** озод қилмайди. Шартноманинг 6.5-бандида кўрсатилган хизматлари **** учун тўловлар кечиктирилган ҳар бир кун учун “Буюртмачи” қарз суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, бироқ қарз суммасининг 50 фоизидан ошмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. ФКнинг ****-моддасида, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиши кераклиги, суд алоҳида ҳолларда карздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Суд, даъвогарнинг5.****.****сўм пеня ундириш талабининг қисман1.000.**** сўм қисмини ундиришни лозим деб топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддаси иккинчи қисмига кўра, ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Бундай ҳолатда, суддаъвогарвакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар"Жавохир Жаҳонгир Файз" ****дан даъвогар«UL R ****» ****фойдасига46.****.**** сўм асосий қарз,1.****.****сўм пенява олдиндан тўланган 41.**** сўмпочта ****, жавобгарданРеспублика бюджетига1.****.**** сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб суд, ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар"Жавохир Жаҳонгир Файз" ****ҳисобидан даъвогар«UL R ****» ****фойдасига46.****.**** сўм асосий қарз,1.000.****сўм пеня ҳамда олдиндан тўланган41.2**** почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар"Жавохир Жаҳонгир Файз" ****ҳисобидан Республика бюджетига1.****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****