Решение #2861635 Экономические

****-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Беруний тумани 2025 йил 27 октябрь Беруний туманлараро иқтисодийсудисудьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, кенгаш вакили **** (**** йил 29 августдаги ****сонли ишончнома) ҳамда жавобгар вакили **** (**** йил 15 майдаги 45-сонли ишончнома) ларнинг иштирокида, Бухоро вилояти Шофрикон туман фермерлари кенгашининг даъвогар “KAMOL NEW ALMAZ TRADE” деҳқон хўжалигининг манфаатини кўзлаб жавобгар “BERUNIY CLUSTER” масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм асосий қарз ҳамда **** сўм пеня ундириш **** даъво аризасига асосан қўзғатилган иқтисодий ишни судининг ўз биносида видеоконференцалоқа режимидаги очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Бухоро вилояти Шофрикон туман фермерлари кенгаши (бундан буён матнда Кенгаш деб юритилади) даъвогар “KAMOL NEW ALMAZ TRADE” деҳқон хўжалиги (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) нинг манфаатини кўзлаб жавобгар “BERUNIY CLUSTER” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) дан **** сўм асосий қарз ҳамда **** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган кенгаш вакили даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили асосий қарзни тан олишини билдириб, жамиятнинг молиявий аҳволини ҳисобга олган ҳолда пеня ундириш талабини рад этишни сўради. Даъвогар вакили суд **** қатнашмади ва ўзининг ёзма фикрини судга **** қилмади. Суд иш ҳужжатларида даъвогарнинг суд муҳокамасининг **** ва жойи **** тегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчи ҳужжат мавжуд эканлигини ҳисобга олиб, ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда – ИПК) **** ва ****-моддаларига мувофиқ унинг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб ҳамда ишдаги тўпланган ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асосан даъво аризасини қисман қаноатлантиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8 ва ****-моддаларига асосан, **** шартномадан, зиёнетказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасига кўра,маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи – сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосансотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлайди. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ишдаги ҳужжатлардан кўринишича, тарафлар ўртасида **** йил 13 июньь куни 1-сонли шартнома тузилган бўлиб, ушбу шартноманинг 1-бандига асосан даъвогар жавобгарга маҳсулотларини етказиб бериш, жавобгар эса уларни қабул қилиб олиш ва уларнинг **** белгиланган муддатда тўлаш **** олган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 2.1-бандида буюртма баҳосини **** фоиз олдиндан тўлашни ўз зиммасига олган. Ушбу шартномаларга асосан ҳамда тарафлар ўртасида тасдиқланган ****-фактураларга кўра, даъвогар томонидан жавобгарга жами **** сўмлик маҳсулотлар етказиб берилган. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 14 августдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган “****-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, **** этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 2-бандига асосан ****-фактура – Ўзбекистон Республикасининг Солиқкодексигамувофиқ уни **** этиш **** эга бўлган товарларни (хизматларни) сотувчи (етказиб берувчи) томонидан расмийлаштириладиган қатъий белгиланган намунадаги (форматдаги), товарлар **** жўнатилганлигини ёки хизматлар кўрсатилганлигини ва уларнинг қийматини тасдиқловчи ҳужжат ҳисобланади. Даъвогарнинг жавобгарга йўллаган **** йил 12 сентябрь кунги ****-сонли талабномаси жавобгар томонидан ****, оқибатсиз қолдирилган. Ушбу ҳолат ишдаги шартнома, ****-фактуралар, ишончнома, ва бошқа ҳужжатлар билан тасдиқланади. Шу боис, суд даъвогарнинг **** сўм асосий қарз ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим деб топди. Шунингдек, даъвогар даъво аризасида жавобгардан Ўзбекистон Республикасининг “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавийҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Қонуни (бундан буён матнда – Қонун)га асосан **** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд даъвогарнинг пеня ундириш талабини асосли ва тўғри ҳисоб-китоб қилинган деб ҳисоблайди. Қонуннинг 32-моддасида етказиб берилган товарлар (ишлар, хизматлар) **** ўз **** тўламаганлик учун сотиб олувчи (буюртмачи) етказиб берувчига ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорида пеня тўлаши назарда тутилган. Шартноманинг 3 бандига асосан тарафлар ўртасидаги келишмовчиликлар ушбу Қоунун билан тартибга солиниши назарда тутилган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарорининг 4-бандида ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини судлар эътиборга олишлари лозимлиги **** тушунтириш берилган. Суд, жавобгар томонидан **** **** ****, пенянинг тўлиқ ундирилиши жавобгарнинг иқтисодий аҳволига салбий таъсир кўрсатиши мумкинлигини ҳамда даъвогарнинг манфаатларини эътиборга олиб, **** сўм пенянинг 20 фоизини, яъни **** сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ****-моддасининг биринчи, иккинчи ва олтинчи қисмларига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига илова қилинган Давлат божи ставкалари миқдорларининг 2-банди “а” кичик бандида мулкий хусусиятга эга даъво аризалар учун даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ва Ўзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатининг **** йил 28 декабрдаги РС-****-сонли қарорида барча ишларбўйича даъво аризаси ва аризалар учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 фоизи миқдорида почта **** ва Ўзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатининг **** йил 25 октябрдаги РС-****-сонли қарорида базавий ҳисоблаш миқдорининг 25 фоизи миқдорида видеоконференцалоқа режимида ишни кўриш билан боғлиқ суд **** тўланиши кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 2 июндаги “Иш ****, пенсиялар, стипендиялар ва **** миқдорини ошириш тўғрисида”ги ПФ-91-сонли Фармонига асосан **** йил 1 августдан бошлаб базавий ҳисоблаш миқдори **** сўм қилиб белгиланган. Даъвогар томонидан иш бўйича олдиндан**** сўм почта **** тўланган. Шу боис, суд жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня **** сўм почта ****, республика бюджетига **** сўм давлат божи ҳамда Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ишни кўриш билан боғлиқ **** сўм видеоконференцалоқа **** ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларини қўллаб, суд Қ А РОРҚ И Л Д И : Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“BERUNIY CLUSTER”масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар “KAMOL NEW ALMAZ TRADE” деҳқон хўжалигинингфойдасига **** сўм асосий қарз, **** сўм пеня ҳамда **** сўм почта ****ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришрадэтилсин. Жавобгар“BERUNIY CLUSTER”масъулияти чекланган жамиятиданреспубликабюжетига****сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар“BERUNIY CLUSTER”масъулияти чекланган жамиятиданЎзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ишни кўриш билан боғлиқ **** сўм видеоконференцалоқа **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Мазкур Ҳал қилув қарори устидануқабул қилинган кундан эътиборан биройичидашу судорқали **** Республикаси судигаапелляциятартибида ёки қонуний кучга кирган ваапелляциятартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидануқонуний кучга кирган кундан эътиборан олтиойичидакассациятартибида шикоят берилиши ёхудпрокурор протесткелтириши мумкин. Судья ****