Решение #2861904 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганчшаҳри ****5йил27 октябрь Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья ****раислигида,судья ёрдамчиси****нингкотиблигида, даъвогар вакилиадвокат ****(**** йил2 апрелдаги6-сонлиордер ва **** йил 28 апрелдаги 15-сонлиишончнома асосида)нинг иштирокида, ЎзбекистонСавдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси «****»масъулияти чекланган жамиятиманфаатида,жавобгар«**** ****L»масъулияти чекланган жамиятидан .****.****сўм асосий қарз ва 5.****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъвоаризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон авдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси(бундан буён матнда – Палата деб юритилади) «****»масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда –даъвогардеб юритилади)манфаатида, Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,«**** ****»масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан.****.****сўм асосий қарз ва.****.****сўмпеня ундиришни сўраган. Палата ўз даъво аризасида ишни палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, унинг вакили иштирок этмади, даъво аризасиюзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда,суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосан палатаважавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакили билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб,ўз тушунтиришини бериб, суддан даъвоталабларини тўлиққаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчи даъвогар вакилининг тушунтиришларинитинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвониқисманқаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан ****шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкурҳолатда тарафларнинг **** маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. ФК****-моддаси асосан, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, тарафлар ўртасида****5йил12 майдаAnd/V-****-сонлимаҳсулот етказиб беришшартномаси тузилган. Ушбу шартномага асосан даъвогар томонидан жавобгарга****5йил 12 майдаги ****-сонли ****-фактурабилан 16.****.****,16сўмлик дорива тиббий маҳсулотларетказиб берилган. Шартноманинг4.2-бандида,етказиб бериладиган маҳсулотлар учун олдиндан****фоиз тўловларамалга оширилишитартибибелгиланган. Бироқ, етказиб берилган маҳсулотлар учунжавобгар томониданқисмантўлов амалга оширилиб, қолган тўловлар тўланмаганлигинатижасида ****5йил13 сентябрьҳолатига.****.**** сўм кредиторлик қарздорлигивужудга келган. Мазкур қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хати жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. ФК****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Даъвогар томонидан жавобгарга маҳсулот етказиб берилганлиги ҳолати тарафлар ўртасида тузилган шартнома, ****-фактура, ишончнома ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Бундай ҳолатда,суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблайдива уни тўлиққаноатлантиришни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардан тўлов кечиктирилганлиги учун шартноманинг6.2-бандига асосан5.****.****сўм пеня ундириб беришни сўраган. ФК****, ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Шартноманинг 6.2-бандида, сотиб олувчи олинган маҳсулот учун ўз **** тўлов амалга оширмаса етказиб берувчига тўланмаган сумманинг 0,5 фоизи миқдорида, бироқ тўланмаган сумманинг 50 фоизидан ошмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг“**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқур муҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. ФК****-моддасигакўра,агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Шунга кўра, суд даъвонингкечиктирилган тўловлар учун ҳисобланган пеня ундириш талабини кўриб чиқиб,ушбу талабни асосли деб ҳисоблайди.Бироқ,даъвогар ўз ****асосий қарзниундириш чораларини кўрмасдан, пеня суммасининг кўпайишига сабаб бўлганлигини инобатга олиб, пеня суммасини камайтириб, жавобгардан****.****сўм пеня ундиришни, пенянинг қолган қисмини рад қилишни лозим деб топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирокэтувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баён этилганларга асосан суд, даъвониқисманқаноатлантиришни,жавобгардан даъвогар фойдасига11.****.****сўм асосий қарз,****.**** сўм пеняундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад қилишни, суд **** тўлиқ **** жавобгар зиммасига юклашни, судга даъво ариза берилганда даъвогар томонидан тўлаб чиқилган41.****сўм почта ****жавобгардан даъвогар фойдасигаундиришни, жавобгардан Республика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****,****, ****, ****,****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвосиқисманқаноатлантирилсин. «**** ****»масъулияти чекланган жамиятидан«****»масъулияти чекланган жамиятифойдасига.****.****сўм асосий қарз,****.**** сўм пеня ва****сўм почта ****ундирилсин. Даъво талабинингқолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «**** ****» масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро ****сиберилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****