Решение #2862105 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Судья:**** **** **** йил ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида, даъвогар вакили**** (**** йил 24 октябрдаги 87-сонли ишончнома асосида)нингиштирокида, даъвогар«****» масъулияти чекланган жамиятиқўшма ****нингжавобгар«**** ****»масъулияти чекланган жамиятидан****.****.****сўм асосий қарз, 83.****.****сўм пеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносидавидеоконференцалоқа режимида(кўмаклашувчи суд – Нукус туманлараро иқтисодий суди) бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: «****» масъулияти чекланган жамияти қўшма ****(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,«**** ****»масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан ****.****.****сўм асосий қарз, 83.****.****сўм пеня ундиришнисўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, унинг вакили иштирок этмади, даъво аризасиюзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда,суд ишни Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матнда ИПК деб юритилади)****, ****ва****моддаларига асосан жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд ****иштирок қилгандаъвогар вакиллари билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб, ижара шартномасигаасосанбульдозертехникалари ижарага берилганлиги,бироқ жавобгар томонидан тўловлартўлиқамалга оширилмаганлигинимаълум қилиб, даъвони тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогарвакилларининг тушунтиришларинитинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвониқисманқаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон РеспубликасинингФуқаролик кодекси(бундан буён матнда ФК деб юритилади)8 ва ****-моддаларига асосан ****шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** ижара шартномасидан келиб чиққан. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, тарафларўртасида 2025йил17 февралдатранспорт воситалариижарашартномаситузилган. Ушбу шартномага асосандаъвогар томониданжавобгарга3 та TY-****русумли ва 1 таTY-****русумли бульдозер техникасиойига****.****.**** сўм ижара тўлови эвазигаижарага топширилиши белгиланган. Ижарагаберилгантехника даъвогар томонидан жавобгарга топширилган. Ушбу шартномага асосан даъвогар томонидан 2025йил19 июндаги 22-сонли ****.****.**** сўмлик****-фактуратўлов учун юборилган важавобгартомонидан қабул қилиболинган. Тарафлар ўртасида **** йил23 июль ҳолатига тузилган **** далолатномасида жавобгар****.****.****сўм қарздорлигини тан олган. Мазкур қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хати жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар **** **** муддати кўрсатилмаган ёки талаб қилиб олиш пайти билан белгилаб қўйилган бўлса, кредитор ҳар қачон ижрони талаб қилишга, қарздор эса — ижрони ҳар қачон амалга оширишга **** бўлади.**** дарҳол **** вазифаси қонун, шартнома ёки **** моҳиятидан англашилмаса, қарздор бундай **** кредитор талаб қилган кундан бошлаб етти кунлик муддат ичида **** шарт. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатдақўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак Бундай ҳолатда,суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантиришнилозим топади. Шунингдек, даъвогар ўзининг даъво талабида жавобгардантўлов кечиктирилганлиги учун83.****.****сўмпеняундириб беришни сўраган ФКнинг ****, ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг“**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 2-бандига асосан судлар неустойкани ундириш тўғрисидаги даъволарни ҳал қилишда неустойка миқдорининг қонун талабларига мувофиқ ҳисобланганлиги, унинг асослилиги, **** бузилиши оқибатларига мутаносиблиги каби ҳолатларни ҳар томонлама ва чуқурмуҳокама қилиб, талаб қилинган неустойканинг адолатли миқдорини белгилашлари шарт. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****. Шунга кўра, суд даъвоникечиктирилган тўловлар учун ҳисобланганпеняундириш талабини кўриб чиқиб,ушбу талабни асосли деб ҳисоблайди.Аммо,даъвогар қарздорликниўз**** ундириш чорасини кўрмаганлиги боис, пенясуммасини камайтириб, жавобгардан10.****.****сўмпеняундиришни,пенянинг қолган қисмини рад қилишни лозим деб топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларниисботлаши керак. ИПК****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади Баёнэтилганларга асосан суд, даъвониқисманқаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.****сўм асосий қарз,10.****.****сўм пеняундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад этишни, суд **** тўлиқ **** жавобгар зиммасига юклашни, даъвогар томонидан тўланган5.****.****сўм давлат божи,*** почта **** ва ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ ****.**** сўм суд ****ни жавобгардан даъвогар фойдасига ундиришни лозим топади. Ўзбекистон РеспубликасинингИқтисодий процессуал кодекси 68, ****,****, ****, ****,****ҳамда****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоси қисманқаноатлантирилсин. Жавобгар«**** ****»масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар«****» масъулияти чекланган жамияти фойдасига****.****.****сўм асосий қарз,.****.****сўм пеня,****.****сўм давлат божи, *** почта ****ва ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ ****.**** сўм суд ****ундирилсин. Даъво талабини қолган қисмини қаноатлантириш рад қилинсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****