Решение #2862230 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** ****йил Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотиблигида, даъвогар вакили**** (********-сонли ишончнома асосида)нингиштирокида, ****нингжавобгар**** масъулияти чекланган жамиятидан6.****.**** сўмасосий кредит қарз,1.****.**** сўмкредит фоизи,****.**** сўмпеня ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Урганч туманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ****(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Урганчтуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,**** масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан6.****.**** сўмасосий кредит қарз,1.****.**** сўмкредит фоизи,****.**** сўмпеня ундиришни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишниИПКнинг****,****, ****, ****-моддаларига асосанжавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакили билдирилган талабларниюзасидан ўз тушунтиришини бериб, бугунги суд **** кунига қадаржавобгар томонидан муддати ўтганасосий, кредит фоизивапеняқарздорлигини тўлиқтўланганлигинитўғрисида маълумот ****қилиб, судданишни қонуний кўриб чиқишнисўради. Суд, ишда иштирок этувчидаъвогар вакилини тинглаб ҳамдаишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвоаризани рад қилишни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашнилозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда – ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан ****шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** кредит шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддаси асосан, кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд муҳокамасидан аниқланишича,****ва**** масъулияти чекланган жамиятиўртасида 2023йил31 мартда****-сонли кредит шартномаси тузилган. Шартномага асосанбанкқарз олувчигаайланма маблағини тўлдиришучун 36ой муддатга,йиллик27 фоиз устама тўлаш шарти билан60.****.**** сўм миқдорида**** пул шаклидакредит ****лган. Шартноманинг6.2.1-бандига асосан жавобгар асосий кредит қарз ва унга ҳисобланган фоизларни шартноманинг **** қисми сифатида илова қилинадиган қайтариш жадвалга асосан тўлаш **** олган. Бироқ, жавобгар томонидан график бўйича тўланиши лозим бўлган асосий кредит ва унга ҳисобланган фоиз қарзи қайтарилмаган ва натижада **** йил03 октябрьҳолатигаасосий кредитдан6.****.**** сўм, кредит фоизидан1.****.**** сўммуддати ўтганқарздорликва ҳисобланганпенядан****.****сўмқарзвужудга келган. Мазкур қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хатлари жавобгар томонидан ижросиз қолдирилган. Шундан кейин, **** судга юқоридаги талаблар билан мурожаат қилган. Шартноманинг12.4-бандида агар қарздор томонидан кредит ва унга ҳисобланган фоизларни шартномада белгиланган муддатдан 30 кун ва ундан ортиқ муддатга кечиктирганда **** кредит ва унга ҳисобланган фоизларни муддатидан олдин қайтариб олиши мумкинлиги белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига асосан кредит шартномаси муносабатларига нисбатан қарз шартномаси қоидалари қўлланиши мумкин. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қарз шартномасига қарзни қисман (бўлиб-бўлиб) назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. Жавобгар белгиланган муддатларда асосий кредит ва кредитга ҳисобланган фоизларини тўламаганлиги ишдаги далиллар ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Ушбу ҳуқуқ нормаларига асосланиб, суд даъвогарнинг муддатиўтганасосий кредит қарз, кредит фоизи ва пеняундириш талабларини асосли деб ҳисоблайди. Даъвогарнинг **** йил 27 октябрдаги ****-сонли маълумотномасига кўра, жавобгар томонидан **** йилнинг октябрь ойининг 16, 20, 27 кунлари жами ****.**** сўм тўланганлиги, **** йил 27 октябрь ҳолатига жавобгарнинг муддати ўтган кредит қарзи мавжуд эмаслиги маълум бўлди. Бундай ҳолатда, суд даъво талабидаги қарздорлик суд жараёнида ихтиёрий тўланганлиги сабабли, даъвониқаноатлантиришнирад этишнилозим деб топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК****-моддасигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвоаризасинирад қилишни,суд **** жавобгар зиммасига юклашни,даъвогартомонидантўланган**** почта ****ни жавобгардан даъвогар фойдасигаундиришни, жавобгарданРеспублика бюджетига ****.**** сўмдавлат божиундиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъворад қилинсин. **** масъулияти чекланган жамиятидан ****фойдасигаолдиндан тўланган****сўм почта **** ундирилсин. **** масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****