Решение #2862567 Экономические

****/****-сонлииқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Урганчшаҳри ****5йил2 Урганч туманлараро иқтисодий суди, судья ******томонидан якка тартибда, Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармасинингдаъвогар ****** унитар **** манфаатида, жавобгар ******масъулияти чекланган жамиятидан .****.**** сўм закалат пулини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида Урганч туманлараро иқтисодий судида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда – Палата деб юритилади) ****** унитар ****(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)манфаатида, Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, ******масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан ****.**** сўмзакалат пулини ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****4-моддасига кўра, даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш тўғрисида суд **** чиқаради, **** иш соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўрилишини ҳамда иш кўриб чиқиладиган санани кўрсатади. Жавобгар даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини даъво аризасининг кўчирма нусхаси ўзига топширилган пайтдан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** этишга ****.Ёзма фикрга унинг кўчирма нусхаси даъвогарга юборилганлигини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади.Даъво аризаси юзасидан ёзма фикр жавобгар ёки унинг вакили томонидан имзоланади.Вакил томонидан имзоланган ёзма фикрга ишончнома илова қилинади. Даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмаганлиги даъво аризасини соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишга тўсқинлик қилмайди. Белгиланган муддат ўтганидан кейин судга келиб тушган даъво аризаси юзасидан ёзма фикр, далиллар ва бошқа ҳужжатлар, агар уларни белгиланган муддатда **** этишнинг имкони бўлмаганлиги тараф томонидан асослантирилган ва улар суд томонидан ҳал қилув қарори қабул қилингунига қадар келиб тушган бўлса, қабул қилинади. Соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги иш даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш **** **** чиқарилган кунданэътиборан йигирма кундан ошмаган муддатда даъво аризаси юзасидан 1 ёзма фикрни, далилларни ҳамда бошқа ҳужжатларни **** этиш учун белгиланган муддат ўтганидан кейин судья томонидан якка тартибда кўриб чиқилади.Ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиш муддати узайтирилмайди.Суд соддалаштирилган иш юритиш тартибидаги ишни суд муҳокамасини ўтказмасдан, тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади. Суд тарафлар томонидан **** этилган ҳужжатларда баён қилинган тушунтиришларни, эътирозларни ва (ёки) **** текширади, далиллар билан танишади, ашёвий далилларни кўздан кечиради ва ҳал қилув қарорини қабул қилади. Бироқ, даъво аризасининг судга юборилиши **** тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар томонидан даъво аризаси юзасидан ёзма фикр **** этилмади. Ушбу ҳолатда суд **** этилган ҳужжатлар ишни мазмунан кўриб чиқиш имкониятини беришини инобатга олиб ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, қуйидаги асосларга кўра даъвонитўлиққаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Мазкур холатда тарафларнинг **** маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддаси асосан, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, Электрон давлат харидлари доирасида (электрон дўконорқали) ўтказилган савдо натижаларига кўра,****** унитар **** ва******масъулияти чекланган жамиятиўртасидаКраска эмальсотиб олиш бўйича****5йил22 августда****сонли шартнома тузилган. Ушбу шартнома шартларига кўра, буюртмачи (даъвогар) ўзининг оператор шахсий ҳисоб **** **** фоиз тўловни кўчириб бериш, ижрочи(жавобгар) эса ҲККПдан пул маблағлари келиб тушганлиги **** хабарни олганидан сўнг3иш куни ичида шартнома бўйича маҳсулотни етказиб бериш **** олган. 2 Даъвогар ҲККПдаги шахсий ҳисоб-**** **** фоиз тўловни кўчириб берган бўлса-да, жавобгар шартномада белгиланган тартибда, маҳсулотларни етказиб бермаган ва ўз **** лозим **** ****. Шундан кейин,Палатадаъвогарманфаатидаюқоридагидаъво талаблари билан судга мурожаат қилган. Суд қуйидагиларга асосан даъвогарнинг даъвосини асосли деб ҳисоблайди. ФК****-моддасига асосан **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганда эса – иш муомаласи одатларига ва одатда қуйиладиган бошқа талабларга мувофиқ, лозим **** **** керак. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 20 майдаги ****-сон қарори билан тасдиқланган “Давлат харидларини амалга ошириш билан боғлиқ тартиб-таомилларни ташкил этиш ва ўтказиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг (бундан буён матнда – Низом деб юритилади) 13-бандига кўра,электрон дўкон ва аукцион ўтказишда корпоратив буюртмачи ва давлат харидлари ижрочисининг киритган закалатлари шартнома бўйича **** тўлиқ **** ёки белгиланган тартибда бекор қилингунга қадар банд қилиб қўйилади. Низомнинг 14-бандида, корпоратив буюртмачилар ва иштирокчилар ҲККПдаги шахсий **** электрон дўконда иштирок этишдан олдин иштирокчининг офертаси қийматининг 3 фоизи миқдоридазакалат ўтказадилар. Жавобгардаъвогарнингофертаси қийматининг яъни .****сўмнинг3 фоизимиқдоридаяъни****.**** сўм закалат пули тўлаган ва ушбу закалат пулларига банд солинган. Низомнинг 43-бандига кўра, агар нарх сўрови мобайнида иштирокчи томонидан таклиф қилинган сумма давлат буюртмачиси томонидан танланган суммадан 20 ва ундан ортиқ фоизга паст бўлса, иштирокчи давлат буюртмачиси томонидан танланган офертанинг суммаси ва ўзи томонидан таклиф этилган сумманинг фарқи миқдоридаги қўшимча закалатни олдиндан киритиши шарт.Бунда офертанинг суммаси: - базавий ҳисоблаш миқдорининг икки минг беш юз бараваридан ошмайдиган ҳолларда қўшимча закалат суммаси базавий ҳисоблаш миқдорининг юз бараваридан; - базавий ҳисоблаш миқдорининг икки минг беш юз бараваридан ошган ҳолларда қўшимча закалат суммаси базавий ҳисоблаш миқдорининг бир минг бараваридан ошмаслиги керак. Қўшимча закалат мавжуд бўлмаган ****, ушбу таклифлар давлат харидларининг электрон тизими томонидан автоматик равишда рад этилади. Электрон дўкон орқали давлат харидлари натижасибўйича жавобгар томонидандавлат буюртмачиси томонидан танланган суммадан20 фоизданортиқ паст нархяъни****.**** сўмтаклифи билан ғолиб деб эътирофэтилган ва шартнома тузилган. 3 Шу сабабли, жавобгар томонидан шартнома бўйича қўшимча ****.**** (.********.****) сўммиқдорида закалат киритилган ва ушбу закалат пулига ҳам банд солинган. Низом талабларига кўра, белгиланган закалат пуллари киритилгандан кейинэлектрон дўкон орқали давлат харидларида иштирок этишга рухсат берилади. Жавобгар олдиндан закалат пулларини тўлаган ҳолдаэлектрон дўкон орқали давлат харидларидаиштирок этиб, даъвогар билан шартнома тузган. Бундан кўринадики, жавобгарэлектрон дўкон воситасидаги давлат харидларидаиштирок этиш учун олдиндан закалат пулини тўлаш лозимлигини билган ва закалат учун тўловларни амалга оширган. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар шартноманинг **** учун закалат пули берган тараф жавобгар бўлса, закалат иккинчи тарафда қолади. ФК ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради.Қарздор **** лозим **** **** учун ўзига боғлиқ бўлган ҳамма чораларни кўрганлигини исботласа, у айбсиз деб топилади.Айбнинг йўқлиги **** бузган шахс томонидан исботланади. Башарти, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишда **** **** ёки лозим **** **** шахс **** лозим **** **** енгиб бўлмайдиган куч, яъни фавқулодда ва муайян шароитларда олдини олиб бўлмайдиган вазиятлар (форс-****) туфайли имкон бўлмаганлигини исботлай олмаса, жавобгар бўлади.Қарздорнинг шартлашувчи шериклари томонидан **** бузилиши, **** **** учун зарур товарларнинг бозорда йўқлиги, қарздорда зарур пул маблағларининг бўлмаганлиги бундай вазиятлар жумласига кирмайди. ФК ****-моддасига кўра, агар тарафлардан биронтаси ҳам жавоб бермайдиган вазият туфайли **** **** мумкин бўлмай қолса, у бекор бўлади. Бироқ, жавобгар ўз **** **** фавқулодда ва муайян шароитларда олдини олиб бўлмайдиган вазиятлар (форс-****) туфайли имкон бўлмаганлигини тасдиқловчи далилларни судга **** этмади ва эътирозларини исботламади. Бундай ҳолатда суд жавобгарнинг айби билан шартнома **** сабабли, даъвогарнинг.****.**** (****.****+6.****.****)сўм закалат пулини ундириш талабиниасосли деб ҳисоблаб, унитўлиққаноатлантиришни лозим деб топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносибравишда уларнинг зиммасига юклатилади. Низомнинг 35-бандига кўра, ҲККП суднинг қонуний кучга кирган қарори ёки давлат харидлари соҳасидаги шикоятларни кўриб чиқиш бўйича комиссия қарори асосида закалатни банддан ечишни ва/ёки тегишли ҳисоб **** ўтказишни амалга оширади. 4 Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвоси аризасини тўлиқ қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****,****4-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоситўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар******масъулияти чекланган жамиятидан даъвогар****** унитар ****фойдасига****.**** сўмзакалат пули ва ******сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар******масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали ўн кун ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 5