Решение #2862576 Экономические

****2-2501/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қоракўлтумани ****йил27 октябрь Қоракўлтуманлараро иқтисодий суди,судья **** раислигида,****нингкотиблигида, даъвогар “INGINERING **** ****” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан**** этгандаъво аризасинидаъвогарвакили****,****(ишончномага асосан),жавобгар вакилиА.Тўхтаев (раҳбари), Д.Тўхтаев (ишончномага асосан), Б.Қутлиев (ордерга асосан)иштирокида,Қоракўлтуманлараро иқтисодий судининг маъмурий биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни,- аниқлади: . Даъвогар“INGINERING G Z VTO SERVIS” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда-даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда-жавобгар деб юритилади)дан****.****.****сўм асосий қарзва****.****.**** сўм пеняундиришнисўраган. Жавобгар“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятисудга қарши даъво аризасини **** этиб,“INGINERING G Z VTO SERVIS” масъулияти чекланган жамиятидан“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятифойдасига ****.****.**** сўм асосий қарзниундиришни сўраган. Жавобгар“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятининг қарши даъво аризаси иш юритувга қабул қилинган. Суд **** иштирок этгандаъвогарвакили даъво талабини қўллабқуватлаб,жавобгарнинг қарши даъво аризаси асоссиз эканлигини, жавобгарга 06.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хатига асосан 11.**** литр, 17.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хатига асосан 21.**** литр бензин маҳсулотларини етказиб берганлигини, бензин маҳсулотини жавобгар қабул қилиб олганлигини, бу ҳолатэксперт хулосаси, Когон туман ИИБнинг **** йил 23 августдагиқарори билан ҳам ўз исботини топганлигини маълум қилиб, қарши даъво аризасини қаноатлантиришдан рад этишни, дастлабкидаъвони тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакиллари дастлабки даъво тан олмаслигини,“INGINERING G Z VTO SERVIS” масъулияти чекланган жамиятива“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятиўртасида иккита **** йил 21 июндаги 90-сонли ва **** йил 29 мартда ****-сонли шартномалар тузилганлигини, даъвогар томонидан етказиб берилган маҳсулотлар учун тўловлар ўз **** амалга оширилганлигини, айрим ҳолларда тўловларни **** пул кўринишида берганлигини, 06.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хатига асосан 11.**** литр,17.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хатига асосан 21.**** литр бензин маҳсулотларини қабул қилиб олмаганлигини, Когон туман ИИБнинг **** йил 23 августдаги қарорида“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятитомонидан06.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хатига асосан 11.**** литр, 17.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хатига асосан 21.**** литр бензин маҳсулотларини қабул қилиб олганлиги кўрсатилмаганлигини маълум қилиб, дастлабки даъвони қаноатлантиришдан рад этишни, қарши даъво аризасини қаноатлантиршни сўради. Суд, низо моҳияти юзасидан иш ҳужжатларини атрофлича муҳокама этиб,ишда иштирок этувчи шахсларфикрини эшитиб, қуйидаги асосларга кўра даъво талабларини қаноатлантиришни лозим топди. Аниқланишича, даъвогар ва жавобгарўртасида**** йил 21 июнда 90-сонли шартнома имзоланган. Шартноманинг 1.1-бандига асосан,сотувчи харидорга буюртма асосидамаҳсулотларни ушбу шартнома ва **** фактурада кўрсатилган миқдор, нарх, сумма бўйича етказиб беради. Шартноманинг 1.3-бандига асосан, маҳсулот қиймати 5.****.****.**** сўмни ташкил этади. Шартноманинг 3.2-бандига асосан, харидор олинадиган маҳсулот учун тўловни ўзаро келишган ҳолда олинадиган ҳар бир партия маҳсулот суммасининг 15 фоизи миқдорида ёки тўлиқ **** фоиз олдиндан амалга оширади.Маҳсулотлар олдиндан 15 фоиз тўлов асосида берилганда харидор олинган маҳсулот учун тўловнинг қолган қисмини 3 кун мобайнида амалга оширади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра,маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. Даъвогар томонидан жавобгарга **** йил29 июндаги****-сонли ҳисобфактурага асосан****.****.****сўмлик, **** йил 31 октябрдаги ****-сонли ҳисоб-фактурага асосан ****.****.**** сўмлик ва **** йил 17 июлдаги ****-сонли ҳисоб-фактурага асосан ****.****.**** сўмлик маҳсулотлар етказиб берилган. Бироқ, жавобгар томонидан**** йил 17 июлдаги ****-сонли ҳисобфактура жавобгар томонидан тасдиқланмаган. Даъвогар томонидан судга маҳсулотлар етказиб берилганлиги тўғрисидаги 06.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хати ва 17.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хати **** этилган. Ўзбекистон Республикаси ИИВ Бухоро вилоят ИИБ эксперткриминалистика марказининг **** йил 30 августдаги хулосасига асосан06.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хатининг “груз получил” матн ёзуви олдида **** ҳамда 17.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хатининг “груз получил” матн ёзуви олдида **** томонидан имзо қўйганлиги аниқланган. Жавобгар раҳбари А.Тўхтаевсуд **** **** танимаслигини, унинг ишчиходими эмаслиги тўғрисида ҳамда **** унинг ишчи-ходими (оператор) эканлиги тўғрисида кўрсатма берган. Бухоро вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг **** йил 5 декабрдаги қарорида17.10.**** йилдаги ****сонли товар транспорт юк хати**** йил 29 мартда ****-сонли шартномага алоқадор эмаслиги тўғрисида тушунтириш берилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 73-моддасига кўра,ишнинг иқтисодий суд томонидан ҳаммага маълум деб топилган ҳолатлари исботлашга муҳтож эмас. Иқтисодий суднинг илгари кўрилган иш бўйича қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори билан аниқланган ҳолатлар суд худди шу шахслар иштирок этаётган бошқа ишни кўраётганида янгидан исбот қилинмайди. Даъвогар ва жавобгар ўртасида**** йил 21 июндаги 90-сонли ва **** йил 29 мартда ****-сонли шартномалар имзоланган. Мазкур ҳолатда17.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хати**** йил 29 мартда ****-сонли шартномага алоқадорбўлмаса,**** йил 21 июндаги 90-сонли шартномага алоқадор бўлиб ҳисобланади. Даъвогар ва жавобгар ўртасида 31.10.**** йилда тасдиқланган ****-сонли ҳисоб-фактурада жавобгар 1 литр АИ-92 маркали бензин маҳсулотини даъвогардан 9.**** сўмдан қабул қилган. 17.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хатидаАИ-92 маркали 21.**** литр бензин маҳсулоти (нархи кўрсатилмаган) етказиб берилганлиги кўрсатилган. Шу боис суд даъвогар томонидан жавобгарга**** йил 21 июнда 90-сонли шартнома асосан 17.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хати бўйича ҳар бир литери 9.**** сўмдан бўлганАИ-92 маркали 21.**** литр бензин маҳсулоти етказиб берган деб ҳисоблайди. Суд 06.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хати **** томонидан имзоланганлиги, ****“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятининг ишчи-ходими эмаслиги ҳамда“COMFORT PETROL****” масъулияти чекланган жамиятитомонидан маҳсулотларни қабул қилиб олиш учун****ишончнома берилмаганлиги сабабли 06.10.**** йилдаги ****сонли товар транспорт юк хатини иш учун **** далил деб ҳисобламайди. Жавобгар“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятисудга қарши даъво аризасини **** этиб,“INGINERING G Z VTO SERVIS” масъулияти чекланган жамиятидан“COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятифойдасига ****.****.**** сўм асосий қарзни ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра,Иш бўйича ҳал қилув қарори қабул қилингунига қадаржавобгар дастлабки даъво билан бирга кўриб чиқиш учун қарши даъво **** этишга ****. Қарши даъво қуйидаги ҳолларда **** этилиши мумкин, агар: 1) қарши талаб дастлабки талабни ҳисобга олишга қаратилган бўлса; 2) қарши даъвони қаноатлантириш дастлабки даъвони тўлиқ ёки қисман қаноатлантиришни истисно қилса; 3) қарши даъво билан дастлабки даъво ўртасида ўзаро боғлиқлик бўлиб, уларни биргаликда кўриб чиқиш низони ўз **** ва тўғри ҳал этишга олиб келса. Шунда, даъвогар томонидан жавобгарга**** йил 29 июндаги ****сонли ҳисоб-фактурага асосан ****.****.**** сўмлик, **** йил 31 октябрдаги ****-сонли ҳисоб-фактурага асосан ****.****.**** сўмлик ва 17.10.**** йилдаги ****-сонли товар транспорт юк хати орқали ****.****.**** сўмлик жами ****.****.**** сўмлик маҳсулотлар етказиб берилган ҳамда жавобгар томонидан ****.****.**** сўм тўловлар амалга оширилган. Мазкур ҳолатда ****.****.**** сўм асосий қарз ундириш тўғрисидаги даъво талабининг ****.****.**** сўмлик қисми асосли бўлиб ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддасига кўра,**** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ лозим **** **** керак. Шу боис суд, дастлабки даъво аризасини қисман қаноатлантиришни, қарши даъво аризасини қаноатлантиришдан рад этишни, жавобгардан даъвогар фойдасига ****.****.**** сўм ундиришни лозим топади. Шунингдек, даъвогар жавобгардан ****.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Шартноманинг 5.3-бандига асосан,товар **** ўз **** ёки тўлиқ тўламаганлик учун сотиб олувчи ҳар бир кечиктирилган кунига **** **** қисмининг 0,4 фоизи миқдорида, лекин ушбу сумманинг 50 фоизидан ошмайдиган миқдордапеня тўлайди. Пенянинг (****.****.*****50%) 54.****.**** сўмлик қисми асосли. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддасида эса, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга **** эканлиги, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши кераклиги кўрсатилган. Бу **** Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарорида ҳам тушунтириш берилган. Даъвогар жавобгарнинг шартномавий **** **** назорат қилмаганлигини,пенянинг вужудга келишига ва кўпайишига сабаб бўлганлигини, жавобгарнинг молиявий ҳолатини ва унинг тадбиркорлик субъекти эканлигини инобатга олиб,суддаъво талабинингпеня ундириш қисмини6.****.****сўм миқдорида қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад қилишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддаси олтинчи қисмига кўра, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Шу боис суд, даъвогарнинг даъво талабини қисманқаноатлантиришни,қарши даъво аризасини қаноатлантиришдан рад этишни,жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.****сўмасосий қарз, 6.****.**** сўм пеняваолдиндан тўланган37.****сўм почта **** ҳамда 3.****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан,Ўзбекистон РеспубликасиИқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Даъвогарнинг даъво талабиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгарнинг қарши даъво аризаси қаноатлантиришдан рад этилсин. Жавобгар “COMFORT PETROL-****” масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар “INGINERING G Z VTO SERVIS” масъулияти чекланган жамиятифойдасига ****.****.****сўмасосий қарз, 6.****.**** сўм пеня ваолдиндан тўланган37.****сўм почта **** ҳамда3.****.****сўм давлат божи ундирилсин. Дастлабки даъвонинг қолган қисми қаноатлантиришдан рад этилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бир ой муддат ўтгач қонуний кучга киради.Мазкур ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддатдаБухоровилоят судига апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****