Решение #2864304 Экономические

****-сонли иқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил24 октябрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида, даъвогар вакили**** (25.04.**** йилдаги ****сонли ишончномага асосан), жавобгар вакили **** (26.05.**** йилдаги 7сонли ишончнома ва 27.05.**** йилдаги 15-сонли ордерга асосан) иштирокида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси *** вилоятҳудудий бошқармасининг даъвогар***“*** ****”****манфаатида жавобгар “***” масъулияти чекланган жамияти ва шерик жавобгар “***” хусусий **** **** сўм кредитфоизқарздорлигини ундиришва ундирувнигаровдаги молмулкларга қаратиш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд ****кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: ЎзбекистонСавдо-саноатпалатаси *** вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда – Палата деб юритилади)***«*** ****» (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)манфаатидаБоғоттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “***” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)ва“***” хусусий ****(бундан буён матнда – шерик жавобгар деб юритилади) ҳисобидан**** сўм кредитфоизқарздорлигини ундириш ҳамда ундирувнишерик жавобгар “***” хусусий ****га тегишли бўлган,Боғот тумани, ***, **** Кубро кўчаси, **** жойлашган ер участкасининг юридик акт бўйича майдони ****,27м2,участкадаги қурилиш майдони 2 ****,6м бўлган “Автомабилларга ёқилғи қуйиш” шохобчасигаердандоимий фойдаланиш ҳуқуқи билан ва асбоб ускуналари 1 та бензаколонка,2та резервуар 5х3 (ёмкость)билан бирга; Жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган, Боғот тумани, **** маҳалласи, ****кўчаси, **** жойлашган, еручасткасининг юридик акт бўйича майдони****м2, участкадаги қурилиш майдони****м2 бўлганқурилиши тугалланмаган“Кинотеатр”биносигаер участкасиданфойдаланиш ҳуқуқи биланбирга, жиҳозлари ва ускуналари1 дона тасвир проектори (мультимедийный3DПроектор **** Lum nts) ва1 дона тасвир поектори(серебряныйперфорированныйэкран)гақаратишнисўраган. Палата даъво аризасида ишни вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисидапалата ва шерикжавобгарқонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосан палатава шерикжавобгарвакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогарвакили билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб,огоҳлантиришларга қарамасдан жавобгар томонидан қарздорликлар бартараф этилмаганлигини маълум қилиб,суддан даъвонитўлиққаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили тушунтириш бериб, даъво аризасини қисман қаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчишахслар вакилларинитинглаб ҳамдаишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқароликкодексининг 8 ва ****моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг ****кредит шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****-моддаси асосан,кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича,***«*** ****» ва“***” масъулияти чекланган жамияти ўртасида 2022йил30 майда №****/****-сонли кредит шартномасиимзоланган. Шартномага асосан жавобгарга60 оймуддатга, шундан12 ой имтиёзли даврбилан,йиллик 23 фоиз устама тўлаш, шундан 5 фоиз устамасини Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Тадбиркорлик фаолиятини ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш давлат жамғармасиҳисобидантўлаш шарти билан**** **** сўмкредит ****. Кредит таъминоти сифатида шерик жавобгар “***” хусусий ****га тегишли бўлган, Боғот тумани, ***, **** Кубро кўчаси, **** жойлашган ер участкасининг юридик акт бўйича майдони ****,27м2, участкадаги қурилиш майдони ****,6м2бўлган “Автомабилларга ёқилғи қуйиш” шохобчаси ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан ва асбоб ускуналари 1 та бензаколонка, 2 та резервуар 5х3 (ёмкость); Жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган, Боғот тумани, **** маҳалласи, **** кўчаси, **** жойлашган,еручасткасининг юридик акт бўйича майдони****м2, участкадаги қурилиш 2 майдони****м бўлган қурилиши тугалланмаган “Кинотеатр”биносига ер участкасиданфойдаланиш ҳуқуқи билан, жиҳозлари ва ускуналари1 дона тасвир проектори (мультимедийный3DПроектор **** Lum nts) ва1 дона тасвир поектори(серебряныйперфорированныйэкран) гаровга қўйилган. Шартноманинг6.1-бандигакўра,қарз олувчи Кредитни тенг ойлик тўловлар билан 12 ойлик имтиёзли даври тугагач ҳар фоизларни тўлаш санасида, асосий қарз вафоиз тўлашжадвалга асосан белгиланган муддатлардатўлаш **** олган. Жавобгар томонидан асосий кредит қарзи бўйича тўловлар амалга оширилмаганлиги натижасида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси *** вилояти ҳудудий бошқармаси томонидан *** “*** ****” манфаатини кўзлаб, 07.09.**** йил кунги № 1/ z-****-сонли даъво аризаси билан Боғот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилган. Боғот туманлараро иқтисодий судининг **** йил 12 февралдаги ҳал қилув қарори билан даъво аризаси тўлиқ қаноатлантирилиб, жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятидан Ўзбекистон Республикаси Ташқи Иқтисодий фаолият “*** ****” фойдасига **** **** сўм муддатли кредит қарзи, муддатли фоиз тўловидан **** сўм, муддати ўтган кредит қарзидан **** сўм ва муддатикредит фоиз тўловидан **** сўм жами **** **** сўм ва **** сўм почта **** ундирилиб, ундирувюқоридаги гаров мулкларига қаратилган. Шунингдек, жавобгарнинг даъвогар олдида 17.08.**** йилдан 12.02.**** йил кунига қадаряъни судга даъво аризаси киритилиб, ҳал қилув қарори қабул қилингунга қадар бўлган даврдаҳисобланган **** сўм фоиз қарздорлиги вужудга келган. Мазкур қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хати жавобгар томонидан ижросиз қолдирилган. Шундан кейин,палатадаъвогарманфаатида судга юқоридаги талаблар билан мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига асосан кредит шартномаси муносабатларига нисбатан қарз шартномаси қоидалари қўлланиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, агар қарз шартномасига қарзни қисман (бўлиб-бўлиб) назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. Жавобгар белгиланган муддатларда кредитга ҳисобланган фоизларини тўламаганлиги ишдаги далиллар ва судда аниқланган ҳолатлар билан тасдиқланади. Суднинг **** йил 27 май кунги **** билан ишга Марказий **** *** вилоят бошқармасидан мутахассис жалб қилинган. Марказий **** мутахассиси ўтказилган текширув натижаси бўйича **** йил 4 июнь куни далолатнома расмийлаштирилган. Ушбу далолатномага кўра, 01.06.**** йил ҳолатига қайта ҳисоб-китоб натижаларига асосан,даъвогар томонидан **** сўм кредит фоизини ****,**** қисми ортиқча ҳисобланганлиги, жавобгарнинг даъвогар олдидаги қарздорлиги ****,****ни ташкил қилишимаълум қилинган. Ушбу ҳуқуқ нормаларига асосланиб, суд даъвогарнингдаъвоталабларини****,**** ундириш қисмини асосли, ****,**** қисмини асоссиз дебҳисоблаб,даъво талабиниқисманқаноатлантиришни,суд ****мутаносиб равишда тарафларзиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасида гаровга олувчининг (кредиторнинг) талабларини қондириш учун ундирувни қарздор гаров билан таъминланган **** ўзи жавобгар бўлган вазиятларда **** ёки лозим **** **** **** гаровга қўйилган мол-мулкка қаратиш мумкин. Кредит таъминоти сифатидашерик жавобгар “***” хусусий ****га тегишли бўлган, Боғот тумани, ***, **** Кубро кўчаси, **** жойлашган ер участкасининг юридик акт бўйича майдони ****,27м2, участкадаги қурилиш майдони ****,6м2бўлган “Автомабилларга ёқилғи қуйиш” шохобчаси ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан ва асбоб ускуналари 1 та бензаколонка, 2 та резервуар 5х3 (ёмкость); Жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган, Боғот тумани, **** маҳалласи, **** кўчаси, **** жойлашган,еручасткасининг юридик акт бўйича майдони****м2, участкадаги қурилиш 2 майдони****м бўлган қурилиши тугалланмаган “Кинотеатр”биносига ер участкасиданфойдаланиш ҳуқуқи билан, жиҳозлари ва ускуналари1 дона тасвир проектори (мультимедийный3DПроектор **** Lum nts) ва1 дона тасвир поектори(серебряныйперфорированныйэкран) гаровга қўйилган. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги **** номидаги Республика суд экспертиза маркази *** вилояти бўлимининг 03.10.**** йилдаги суд қурилиш-техникавий экспертизасининг хулосасига кўра,шерик жавобгар “***” хусусий ****га тегишли бўлган, Боғот тумани, ***, **** Кубро кўчаси, **** жойлашган ер участкасининг юридик акт бўйича майдони ****,27м2, участкадаги қурилишостимайдони****,8 м2бўлган “Автомабилларга ёқилғи қуйиш” шохобчаси ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан аниқланган баҳоси **** сўм; Жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган, Боғот тумани, **** маҳалласи, **** кўчаси, **** жойлашган,еручасткасининг юридик акт бўйича майдони****м2, участкадаги қурилиш 2 майдони****м бўлган “Кинотеатр”биносиер участкасиданфойдаланиш ҳуқуқи билан аниқланган баҳоси **** **** сўм деб кўрсатилган. Қайд этилганларга асосан суд, ишдаги ҳужжатлар ва судда аниқланган ҳолатлар, кредит шартномаси ва гаров шартномасидан келиб чиқиб, даъво талабининг ундирувни гаров мулкига қаратиш қисмини қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосиниқисманқаноатлантиришни, жавобгардандаъвогар фойдасигамуддати ўтган кредит фоизидан****,****ва37 5**** почта ****ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига ****,5сўм,давъонинг асоссиз деб топилган қисми бўйичадаъвогардан республика бюджетига ****,****давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг68, ****,****, ****,****, ****моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талабиқисман қаноатлантирилсин. “***” масъулияти чекланган жамиятидан***«*******»фойдасигамуддати ўтган кредит фоизидан****,****ва **** сўм почта ****ундирилсин. Ундирув гаровга қўйилган, **** йил 3 октябрдаги суд қурилиштехникавий экспертизаси хулосасига асосан****сўмга баҳоланган, шерик жавобгар “***” хусусий ****га тегишли бўлган, Боғот тумани, ***, **** Кубро кўчаси, **** жойлашган ер участкасининг юридик акт бўйича майдони ****,27м2, қурилишостимайдони****,8 м2бўлган “Автомабилларга ёқилғи қуйиш” шохобчасига ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқи билан ва асбоб ускуналари 1 та бензаколонка, 2 та резервуар 5х3 (ёмкость)га; Жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган,**** йил 3 октябрдаги суд қурилиш-техникавий экспертизаси хулосасига асосан**** ****сўмга баҳоланган,Боғот тумани, **** маҳалласи, **** кўчаси, **** жойлашган,еручасткасининг юридик акт бўйича 2 2 майдони****м , участкадаги қурилиш майдони****м бўлган қурилиши тугалланмаган “Кинотеатр”биносига ер участкасиданфойдаланиш ҳуқуқи билан, жиҳозлари ва ускуналари1 дона тасвир проектори (мультимедийный3DПроектор **** Lum nts) ва1 дона тасвир поектори(серебряныйперфорированныйэкран) билан бирга қаратилсин. Даъво талабини қолган қисмини қаноатлантириш рад қилинсин. Жавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига****,5сўм давлат божи ундирилсин. Даъвогар***«*** ****»дан Республика бюджетига ****,**** давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан *** вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****