Решение #2864689 Экономические

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ Л ҚИЛУВ Қ Р РИ Ғиждувон тумани 2025 йил 24 октябрь Ғиждувон туманлараро иқтисодий суди, судья О.Жамилов раислигида, судья ёрдамчиси С.Тўхтаевнинг котиблигида, “Агробанк” АТБ вакили Б.Каримов (ишончнома асосида) иштирокида, даъвогар “Агробанк” АТБ манфаатида Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармасининг жавобгар "Sh ruh- zizb k k l j gi" ФЕРМЕР ХЎЖАЛИГИдан 86 202 081 сўм асосий кредит қарздорлиги ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: “Агробанк” АТБ (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси Бухоро вилоят ҳудудий бошқармаси судга даъво аризаси билан мурожаат этиб, " Sh ruh- zizb k k l j gi” (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан 86 202 081 сўм асосий кредит қарздорлигини ундиришни сўраган. Суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тартибда огоҳлантирилган жавобгар ва палата вакиллари суд мажлисида иштирок этмади. Мазкур ҳолатда суд, низо юзасидан қарор қабул қилиш учун материаллар етарли эканлигини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 170-моддаси талабларидан келиб чиқиб, ишни жавобгар ва палата вакиллари иштирокисиз кўришни лозим топди. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъвони қўллаб-қувватлаб, даъво талабларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни такрорлаб, даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд даъвогар вакилининг кўрсатмаларини тинглаб, иш материалларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни, суд харажатларини жавобгар зиммасига юклашни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига асосан ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ҳақли. Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустақил ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (матнда ФК деб юритилади) 8 ҳамда 234-моддаларига кўра, мажбуриятлар шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда мажбурият кредит шартномасидан келиб чиққан. Жумладан, иш ҳужжатларидан кўринишича, тарафлар ўртасида кредит шартномаси тузилган. Шартноманинг 1.1-1.2-бандларига кўра, даъвогар жавобгарга 2024 йил пахта хомашёсини етиштириш харажатларини молиялаштириш учун Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш Жамғармаси маблағлари ҳисобидан қарз олувчининг аризасида кўрсатилган тупроқнинг бир бонитет баллига нисбатан норматив ҳосил қийматининг 60 фоизигача, тайёрлов корхонаси (фюьчерс шартномасига асосан пахта тўқимачилик кластерлари, элита уруғчилик хўжаликлари ва бошқалар) томонидан бўнак тариқасида етказиб берилган уруғлик қийматини инобатга олган ҳолда кредит маблағи ажратиш, жавобгар эса олинган кредит маблағини мазкур кредит шартномасида белгиланган шартларда қайтариш ва унга ҳисобланган фоизларни тўлаш мажбуриятини олган. ФКнинг 236-моддасига кўра, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак. Шартнома шартларидан келиб чиқиб, даъвогар томонидан шартномавий мажбуриятлар лозим даражада бажарилиб, тегишли мемориал ордерга асосан жавобгарга кредит маблағи ажратилган. ФКнинг 744-моддасига мувофиқ, кредит шартномаси бўйича бир тараф — банк ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш мажбуриятини олади. Кредит шартномасининг 3.2.5-бандида, жавобгар томонидан имтиёзли кредит маблағларини мазкур шартноманинг 2.1-бандида кўрсатилган йўналишлар бўйича мақсадли ишлатилишини доимий мониторинг қилиб бориш, шартноманинг 3.2.6-бандида банк, суғурта ташкилотлари билан биргаликда ўтказилган мониторинг натижаларига кўра чигит (тўлиқ ёки қисман) экилмаганлиги, ғўза экини ҳолатининг қониқарсизлиги, жумладан агротехник тадбирларнинг ўз вақтида ўтказилмаганлиги (кечикиши) оқибатида кутилган ҳосилни олиш имкони йўқлиги аниқланганлиги тўғрисида тузилган далолатномасига асосан кредитлашни тўхтатиши ва кредитлар ҳамда унга ҳисобланган фоизларни муддатидан олдин сўндириши назарда тутилган. ФКнинг 738-моддасига кўра, қарз олувчи қарз суммасининг қайтариб берилишини таъминлаш юзасидан қарз шартномасида назарда тутилган мажбуриятларни бажармаса, шунингдек қарзнинг таъминоти қарз берувчи жавобгар бўлмаган вазиятларда йўқотилса ёки унинг шартлари ёмонлашса, агар шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, қарз берувчи қарз олувчидан қарз суммасини муддатидан олдин қайтаришни ва тегишли фоизларни тўлашни талаб қилишга ҳақли. Шартноманинг 3.2.9-бандига кўра, даъвогар жавобгар томонидан етиштириладиган ҳосил (пахта) кредит қарздорлигини қоплашга етарли бўлмаганда банк ажратилган кредит қарзини ва унга ҳисобланган фоизларни шартномада белгиланган муддатдан олдин қайтариш чораларини кўриш ҳуқуқига эга. Мониторинг ишчи гуруҳининг далолатномасига асосан, жавобгар томонидан етиштирилган пахтадан кутилган ҳосил олишнинг имкони йўқлиги, бу эса ўз навбатида тарафлар ўртасида тузилган кредит шартномаси шартлари бажарилмасдан ва банк томонидан берилган имтиёзли кредит суммасини кайтаришнинг имкони мавжуд эмаслиги аниқланган. Шу боис суд даъво тўлиқ қаноатлантирилиши лозим деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси 118-моддасининг биринчи қисмига кўра суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд иш ҳужжатларини тўлиқ ўрганиб, даъво талабларига асос қилиб келтирилган ҳолатлар ишда мавжуд ҳужжатлар билан тўлиқ тасдиқланганлигини инобатга олиб, даъвогар вакилининг кўрсатмаларини тинглаб, унинг важ ва эътирозларига тегишли ҳуқуқий баҳо бериб, ишнинг ҳақиқий ҳолатидан келиб чиқиб даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни, олдиндан тўланган почта харажатини жавобгардан даъвогар фойдасига ундириб, ишни кўриш билан боғлиқ давлат божини жавобгар зиммасига юклашни лозим топди. Юқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118, 176, 179, 180 ва 186-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъво талаби тўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар " Sh ruh- zizb k k l j gi " ФЕРМЕР ХЎЖАЛИГИдан: - “Агробанк” АТБ фойдасига 86 202 081 сўм кредит қарздорлиги ҳамда олдиндан тўланган 41 200 сўм почта харажати; - Республика бюджетига 1 724 042 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро варақалари берилсин. Суд ҳужжати устидан бир ойлик муддатда шу суд орқали Бухоро вилоят судига апелляция шикояти (протести) ёки қонуний кучга киргач кассация шикояти (протести) берилиши мумкин. Судья О.Жамилов