Решение #2865799 Экономические

****-сонлииқтисодий ишЎЗБЕКИСТОН РЕСП БЛИКАСИ НОМИДАН Ҳ Л ҚИЛ В Қ Р РИҚоракўл тумани****йил24 октябрьҚоракўл туманлараро иқтисодийсуди, судья**** раислигида, судьяёрдамчиси **** котиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиБухоровилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар“****” АТБманфаатида жавобгар“ Y-INSUR N ”акциядорлик жамияти шаклидаги суғурта компаниясидан32.****.****сўм уғурта товонини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси асосида қўзғатилган ишни даъвогар вакили Ў.Собиров(ишончнома ва буйруқ асосида)иштирокида,жавобгар вакили иштирокисиз, судбиносида очиқсуд**** кўриб чиқиб,қуйидагиларниа н и қ л а д и:Ўзбекистон Савдо-саноат палатасиБухоровилоят ҳудудий бошқармаси даъвогар“****” АТБ (матнда даъвогар деб юритилади)манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар“ Y-INSUR N ”акциядорлик жамияти шаклидаги суғурта компанияси(матнда жавобгар деб юритилади)дан 32.****.****сўм суғурта товонини ундиришни сўраган.Палатадаъво аризасида ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган.Суд,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён матндаИПКдеб юритилади)нинг****-моддасигаасосан,ишни унинг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади.Суд**** иштирок этган даъвогар вакили даъвони қувватлаб,унда келтирилган асослар ҳамда **** такрорлаб, ****томониданмониторинголиб борилганлиги вакредит**** ишлатилганлигини,бироқ фуқаро ****кредитшартномаси **** ****, кредитва унга ҳисобланган фоиз қарзини ўз **** тўламаганлигини,бироқ фуқаро **** вафот этганлигини билдириб,даъво аризани тўлиқ қаноатлантиришни сўради.Суд,иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб,тарафларнинг тушунтиришларини тинглаб,қуйидаги асосларга кўра даъво аризани тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади.Иш ҳужжатларидан аниқланишича,даъвогар томонидан фуқаро**** АзаматМаматқулович(матндакредитолувчи деб юритилади)билан“Ҳар бир оила тадбиркор”дастури асосида****йил23июлда тузилганкредитшартномасига асосан асаларичиликни ривожлантириш ****36 оймуддатга,йиллик14фоиз устама тўлаш шарти билан33.****.****сўм миқдоридакредит****.Кредитқайтмаслиги хатаридан(тадбиркорлик хавфини)суғурталаш юзасидан тарафлар ўртасида тузилган****йил1мартдаги****-сонли бошшартнома асосида****йил6 июнькуни Y-F ****-сонлисуғурта полиси **** этилган.Суғурта полисига асосан суғуртапули 39.****.****сўм, 2суғурта мукофоти****.****сўм,суғурта полиси амал қилиш муддати23.07.****йилдан22.07.****йилга қадар белгиланган.Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(матндаФКдеб юритилади) ****-моддасинингиккинчи қисмига кўра,**** шартномадан,зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.ФКнинг****-моддасигакўра,**** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ,бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса-иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак.ФК ****моддасинингбиринчи қисмига кўра,мулкий суғурта шартномасига мувофиқ биртараф (суғурталовчи)шартномада шартлашилган ****(суғурта мукофоти)эвазига шартномада назарда тутилган воқеа(суғурта ҳодисаси)содир бўлганда бошқа тарафга(суғурта қилдирувчига)ёки шартнома қайси шахснинг фойдасига тузилган бўлса,ўша шахсга(наф олувчига)бу ҳодиса оқибатида суғурталанган мулкка етказилган зарарни ёхуд суғурталанувчининг бошқа мулкий манфаатлари билан боғлиқ зарарни шартномада белгилангансумма (суғуртапули)доирасида тўлаш(суғурта товони тўлаш)**** олади.Суғурта шартномасининг5.1-бандигакўра, “қарздор” (кредитолувчи)томониданкредитшартномасида белгиланганкредитқарзини қайтариш муддати(охирги санаси)ёкикредитқарзисудтомонидан муддатидан олдин ундириш белгиланганда“Суғурта қилдирувчи”олдидаги **** ****,яъникредитшартномаси бўйичакредитқарзини(кредитмаблағини)қарз олувчининг тўловга қобилиятсизлиги сабабли қайтармаслиги натижасида“Суғурта қилдирувчининг”зарар кўриши суғурта ҳодисаси ҳисобланади.Шартноманинг2.13-бандигаасосан,тўловга қобилиятсизлик қарз олувчи жисмоний шахснинг доимий меҳнатга лаёқатининг тўлиқ йўқотилиши(ҳар қандай турдаги меҳнат фаолияти билан шуғулланиш имкониятининг йўқотилиши)назарда тутилган.“Қарз олувчи”нингкредитшартномасида белгиланган муддат ёкикредитқарзини муддатидан олдин ундириш белгиланган муддатдакредитқарзи тўланмаганлиги кутиш даври якуни бўйича суғурта ҳодисаси юзага келишини билдиради.Кредитолувчи фуқаро ****кредитшартномаси **** ****, кредитва унга ҳисобланган фоиз қарзини ўз **** тўламаган.Бироқ, ****вилоят Қоракўлтуман ФХДЁбўлимининг****йил01сентябрдаги ўлим **** гувоҳномасига асосан фуқаро **** вафот этган.Бинобарин,мазкур ҳолатда даъвогар томонидан фуқаро **** вафот этганлиги сабабликредитқарзини ундириш чораларини кўриш имкони бўлмаган ва ушбу қарзни ундириш имкони бўлмаганлиги натижасида кредитни қайтмаслиги хатари вужудга келган.Суғурта шартномаси шартларига кўра кредитдан **** фойдаланиш ҳолатлари ва суғурта товонини тўлашнирадэтиш учун асос бўладиган бошқа ҳолатларини тасдиқловчи далиллар мавжуд3эмас.Зеро,иш ҳужжатларида даъвогар томониданкредит**** ишлатилганлиги бўйича тузилганмониторингдалолатномалари мавжуд.****йил24 октябрькуни ҳолатида ********олдидакредитшартномаси бўйича асосий қарздорлиги25.****.****сўм,фоиз қарздорлиги7.****.****сўмни ташкил қилади ва мазкуркредитқарздорлиги суғурта шартномаси шартларига кўра суғурта ҳодисаси вужудга келганлиги ва суғурта пулидан ошмаганлиги сабабли суғурта товони сифатида тўланиши лозим бўлган.Суғурта шартномасининг5.2-бандигакўра, “Қарз олувчи”нингкредитшартномасида белгиланган муддат ёкикредитқарзини муддатидан олдин ундириш белгиланган муддатдакредитқарзи(кредитасоссий қарзи ва/ёкикредитфоизи)тўланмаганлиги кутиш даври якуни бўйича суғурта ҳодисаси юзага келишини билдиради.Бироқ,судга қадар даъвогарнинг суғурта ҳодисаси вужудга келганлиги сабабли суғурта шартномасида келишилган кутиш муддатига амал қилган ҳолда ушбу суғурта товонини тўлаш тўғрисида жавобгарга юборган****йил15августдаги****-сонлиталабнома хати оқибатсиз қолдирилиб,шартнома **** асоссиз ****.Зеро, “Суғурта фаолияти тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни34-моддасинингбиринчи қисмига кўра,суғурталовчи суғурта шартномасида кўрсатилган шахсга **** суғурта ҳодисасиюзберган **** суғурта товонини(суғурта тўловини)тўлаши шарт.Демак,мазкур ҳолатда даъвогарнинг32.****.****сўм суғурта товонини ундириш **** даъво талаби асосли ҳисобланади.Шусабаблисуд,даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади.ИПК ****-моддасинингбиринчи қисмидасуд**** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган.“Давлатбожи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган“Давлатбожи ставкаларининг миқдорлари” 2-бандининг “а”кичик бандига кўра,мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг2фоизи миқдорида,бироқ БҲМнинг1бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши лозим.Суд,даъво талаби қаноатлантирилганлиги сабабли иш юзасидансуд**** жавобгар зиммасига юклашни,жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига32.****.****сўм суғурта товони,олдиндан тўланган41.****сўмпочта**** вареспубликабюджетига****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топади.Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда ИПКнинг****, ****, ****, ****ва****моддалариниқўллаб, суд қ а р о р қ и л д и:Даъво аризаси тўлиқ қаноатлантирилсин.Жавобгар“ Y-INSUR N ”акциядорлик жамияти шаклидаги суғурта компаниясидан даъвогар Ўзбекистон Республикаси“****”акциядорлик4тижорат****фойдасига32.****.****сўм суғурта товони ва олдиндан тўланган41.****сўмпочта**** ундирилсин.Жавобгар“ Y-INSUR N ”акциядорлик жамияти шаклидаги суғурта компаниясиданреспубликабюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин.Ҳал қилув қарори бир ойдан сўнг қонуний кучга киради ҳамда ижро **** берилади.Ҳал қилув қарори устиданшу судорқалиБухоровилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан биройичидаапелляцияшикояти(протести)ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олтиойичидакассацияшикояти(протести)берилиши мумкин.Судья****