Решение #2866553 Экономические

****-сонли иқтисодий иш **** судья**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** йил 23 октябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди,судья****раислигида, судья ёрдамчиси **** котибалигида, даъвогарЖиззах вилояти ҳокимлиги ******нингжавобгар ********** нисбатан бергандаъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишнидаъвогар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд ****кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Жиззах вилояти ҳокимлиги ******(кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, **********(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)дан30********сўм асосий қарз ва ****сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилижавобгар билан тузилган лойиҳасмета ҳужжатларини ишлаб чиқиш шартномаси бўйича жавобгар шартнома **** лозим **** ****, тўлиқ хизматлар кўрсатилмаганлигини, хизматлар кечикиб кўрсатилганлигини, жавобгар суд **** қадар асосий қарзни тўлиқ тўлаганлигини, пенядан даъвогар воз кечишини маълум қилиб, суд **** жавобгар зиммасига юклашни сўради. Бугунги суд **** жавобгар вакили иштирок этмади ҳамда даъво талаблари юзасидан ўз эътирозларини билдирмади.Жавобгарга суд **** **** ва жойи тўғрисидаги суднинг **** жавобгарнинг иш ҳужжатлари бўйича судга маълум бўлган охирги почта манзилига етказилганлигини тасдиқловчи гибрид почта маълумоти мавжуд.Жавобгар судга бугунги кун билан ариза **** қилиб, суд **** ўз зиммасига олишини маълум қилган. Даъвогар бюджет маблағларидан молиялаштириладиган ташкилот бўлганлиги сабабли, ишга Жиззах вилоят Иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси ҳамда Жиззах вилоят Ғазначилик хизмати бошқармаси низо предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахслар сифатида жалб қилинган. Суд ****Жиззах вилоят Иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси ҳамда Жиззах вилоят Ғазначилик хизмати бошқармаси вакилларииштирок этишмади.Лекин,Ғазначилик хизмати бошқармаси судга маълумотнома **** қилиб, тарафлар ўртасида имзоланган шартнома ғазначиликдан рўйхатдан ўтганлигини маълум қилган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК дебюритилади)нинг ****-моддасинингбиринчи қисмига кўра,агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосан иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар,ишда иштирок этувчи бошқашахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Мазкур ҳолатда суд ИПКнинг **** ва ****-моддаларига асосан ишнижавобгар ва учинчи шахсларвакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Ишда иштирок этгандаъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, суд қуйидаги асосларга кўра даъво талабларининг асосий қарз ундириш қисминиқаноатлантиришнирад этишни,пеня ундириш қисми бўйича иш юритишни тугатишни,ишни кўриш билан боғлиқ суд ****жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)****-моддасинингиккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ФКда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур низо тарафлар ўртасида имзоланган**** эвазига хизмат кўрсатишшартномасидан вужудга келган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмигакўра,**** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятни амалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, даъвогар (буюртмачи) ва жавобгар (ижрочи) ўртасидақуйидаги намунавий шаклдаги шартномалар имзоланган: 1) ****3йил20 декабрда****-сонлиЯнгиобод туманидаги **** МФЙ **** қишлоғидан оқиб ўтувчи сойнинг ПК9+00 дан ПК19+00 гача ўзан тозалаш, тўғрилаш, дамба кўтариш ва ПК13+70 дан ПК14+90 гача ўнг ва чап қирғоқларни мустаҳкамлаш ишлари объекти учун лойиҳа-смета ҳужжатларини тайёрлашшартномаси(кейинги ўринларда****-сонлишартнома деб юритилади).Шартнома ғазначиликдан рўйхатдан ўтган.Шартнома қиймати **** сўм; 2) **** йил 20 декабрда ****-сонли Фориш туманидаги Осмонсой МФЙ Баландосмон қишлоғидан оқиб ўтувчи сойнинг ПК15+50 дан ПК20+00 гача ўзан тозалаш, тўғрилаш, қирғоқ мустаҳкамлаш ва 2 та қувурли ўтиш иншоотларини қуриш ишлари объекти учун лойиҳа-смета ҳужжатларини тайёрлаш шартномаси(кейинги ўринларда****-сонлишартнома деб юритилади).Шартнома ғазначиликдан рўйхатдан ўтган.Шартнома қиймати **** сўм. Намунавий шартномалар бўйича **** шартномаларда кўрсатилган объектлар бўйича лойиҳа-смета ҳужжатларини ишлаб чиқиш ва тайёрланган ҳужжатларни буюртмачига топшириш, буюртмачи эса уларни қабул қилиб олиш ва шартномада кўрсатилган **** тўлаш **** олишган. Иккита шартнома бўйича жавобгар даъвогарга **** сўмдан жами **** сўмлик қийматдаги хизматларни кам **** ва натижада даъвогар олдида **** сўм қарз бўлиб қолган. ****-сонлишартномабўйича жавобган жами **** сўм қийматдаги ишлар натижасини кеч топшириш натижасида **** сўм пеня ҳисобланган. ****-сонлишартномабўйича жавобган жами **** сўм қийматдаги ишлар натижасини кеч топшириш натижасида **** сўм пеня ҳисобланган. Шартномаларнинг 1.7.бандига асосан **** ишларни буюртмачи томонидан бошланғич маълумотлар **** этилиб, шартнома ғазначиликданрўйхатдан ўтказилиб, аванс тўлови амалга оширилган кундан бошлаб, мазкур шартноманинг 2-иловасида келтирилган календар иш графиги муддатида ****. Шартномаларнинг 1.9.бандига асосан лойиҳалаштириш ишининг бошланиш санаси қуйидаги шартларнинг барчаси **** санадан ҳисобланади: - **** ҳисоб-**** бўнак тўлови тўлаб берилиши; - Лойиҳалаштириш топшириғини ва ушбу шартномага тегишли бошқа ҳужжатларни белгиланган тартибда тасдиқлаш ва келишиш; - Буюртмачи томонидан тасдиқланган лойиҳа топшириғига ва меъёрий ҳужжатларга мувофиқ лойиҳалаш учун зарур бўлган барча дастлабки маълумотларни **** этиш. Шартномаларнинг3.1.бандига кўра, **** лойиҳалаш **** топшириққа ва бошқа бошланғич маълумотларга мувофиқ ишларни **** ва натижасини шартноманинг 2-иловасида белгиланган муддатда топширишга ****. Шартномаларнинг4.1.бандига кўра, лойиҳа-смета ҳужжатлари ишлари **** алоҳида босқичи ва шартнома бўйича белгиланган жами ишлар тугагандан сўнг, **** буюртмачига ишларни топшириш-қабул қилиш далолатномаси асосида топширади. Шартномаларнинг4.2.бандига кўра, буюртмачи ишларни топшириш-қабул қилиш далолатномаси ва иш натижаларини олгандан сўнг, 10 кун ичида ишларни қабул қилиш ва **** имзоланган далолатномани ёки ишларни қабул қилмасликнинг асосланган рад жавобини юборади.Агар буюртмачи ишларни қабул қилган кундан бошлаб 10 кун муддат ичида **** камчиликлар кўрсатилган ишларни қабул қилмаслик рад жавобини юбормаса, ишлар қабул қилинган ҳисобланади ва бундай ҳолатда буюртмачи далолатномани имзолаб, бир нусхасини **** топшириши шарт. Шартномаларнинг 6.6.бандида **** ишларни ўз **** **** учун буюртмачига кечиктирилган ҳар бир кун учун **** ишлар қийматининг 0,5 фоизи миқдорида, бироқ ўз **** **** ишлар қийматининг 50 фоизидан юқори бўлмаган миқдорда пеня тўлаши кўрсатилган. Даъвогар шартнома бўйича зиммасига олган **** **** вашартномалар ғазначиликдан рўйхатдан ўтгандан кейин аванс маблағларини жавобгарнинг ҳисоб **** ташлаб берган.Бироқ, жавобгар шартномаларбўйича ****лозим ********,ишлар натижасини топширишни кечиктирган.Тўлиқ хизмат кўрсатмаган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасинингбиринчи қисмига кўра, агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмаслиги қайд этилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Жавобгар томонидан шартномавий ****лозим ******** фактиишдаги мавжуд ҳужжатлар билан тасдиғини топди. Жавобгарсуд **** қадар асосий қарзни даъвогарга тўлиқ тўлаб берган.Даъвогар эса, даъво талабларининг пеня ундириш қисмидан воз кечган. ФКнинг 341-моддасига кўра,****, қоида тариқасида, унинг лозим **** **** билан бекор бўлади. ИПК ****-моддасининг иккинчи қисмига асосан,даъвогар ишни ҳар қандай инстанция судида кўришда тегишли суд инстанциясида ишни кўриш якуни бўйича чиқариладиган суд ҳужжати қабул қилингунига қадар даъводан тўлиқ ёки қисман воз кечишга ****.Ушбу модданинг учинчи қисмига кўра,суд даъвонинг асоси ва предмети бир **** ўзгартирилишини қабул қилмайди.Суд даъводан воз кечишни, даъво талаблари миқдорини камайтиришни ҳам, агар бу қонунчиликка зид бўлса ёки бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузса, қабул қилмайди.Бундай ҳолларда суд ишни мазмунан кўради. ИПК ****-моддасининг 6-бандига кўра,даъвогар даъвосидан воз кечган ва суд уни қабул қилган бўлса,суд иш юритишни тугатади. Суд даъвогарнинг пеня ундириш талабидан воз кечишиқонунчиликка зидэмас вабошқа шахсларнинг ҳуқуқлариҳамдақонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузмайди деб ҳисоблайди. Юқоридагиларга асосан, суд асосий қарзнинг суд **** қадар тўланганлигини эътиборга олиб, униқаноатлантиришни рад этишни, даъвогар пенядан воз кечганлигини инобатга олиб, бу талаб бўйича иш юритишни тугатишнилозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилади. Ишда иштирок этувчи шахсларнинг суд **** **** тўғрисидаги келишувига кўра, суд ушбу келишувга мувофиқ ҳал қилув қарорини қабул қилади. Қайд этилганларга мувофиқ, суд суд ****жавобгар зиммасига юклаб,даъвогар томонидан олдиндан тўлаб чиқилган ****сўм почта ****нижавобгардан даъвогар фойдасигаундириб беришни, жавобгарданРеспублика бюджетига****,**** давлат божиундиришни лозим топди. Юқоридагиларни инобатга олиб, ФКнинг ****, ****, ****, ****,****, ****моддалари, ИПКнинг****,****,****,****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъвоталабларининг **** сўм асосий қарз ундиришқисминиқаноатлантириш рад этилсин. Даъвоталабларининг **** сўм пеня ундиришқисми бўйича иш юритиш тугатилсин. Жавобгар **********дан даъвогарЖиззах вилояти ҳокимлиги ******фойдасига****сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар **********дан Республика бюджетига****,24сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарориустиданбир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляциятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,олти ой ичида кассациятартибидашикоятқилиш(протесткелтириш) мумкин. Судья ****