Решение #2866775 Экономические

****4-2****/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанцияда ишни кўргансудья –Ш.Ғозиев Апелляция инстанциясида маърузачи судья –С.Қувватов ЖИЗЗАХ ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Жиззах шаҳри ****5йил23октябрь Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари****ва С.Қувватовдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогарАкциядорлик тижорат“Халқ ****” вакили****(**** йил5июндагиYUR-****-сонлиишончнома асосида), жавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамияти вакили****(раҳбар)иштирокида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят бошқармасинингдаъвогарАкциядорлик тижорат“Халқ ****” манфаатидажавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамиятига нисбатанАкциядорлик тижорат“Халқ ****”га тегишли Жиззах вилояти, Арнасой тумани, Зарафшон МФЙ, Сардорлар кўчаси, **** жойлашган умумий ер майдони ****.19 кв.м, кадастр **** 13:01:40:02:01:**** бўлган Ёзги кинотеатр биноси бир қисмидан **** тартибда чиқариштўғрисидаги даъво аризаси бўйичаДўстликтуманларароиқтисодий судининг **** йил4 сентябрдаги ҳал қилув қарори устиданжавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган апелляция шикоятини Жиззах вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати жойлашганбинодаўтказилган очиқ суд **** кўрибчиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят бошқармаси даъвогарАкциядорлик тижорат“Халқ ****” манфаатида иқтисодий судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“**** ****” масъулияти чекланган жамиятига нисбатанАкциядорлик тижорат“Халқ ****”га тегишли Жиззах вилояти, Арнасой тумани, Зарафшон МФЙ, Сардорлар кўчаси, **** жойлашган умумий ер майдони ****.19 кв.м, кадастр **** 13:01:40:02:01:**** бўлган Ёзги кинотеатр биноси бир қисмидан **** тартибда чиқаришни сўраган. Дўстлик туманлараро иқтисодий судининг **** йил 4 сентябрдаги ҳал қилув қарори билан даъво аризаси қаноатлантирилиб, жавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамияти Акциядорлик тижорат“Халқ ****”га тегишли Жиззах вилояти, Арнасой тумани, Зарафшон МФЙ, Сардорлар кўчаси, **** жойлашган умумий ер майдони ****.19 кв.м, кадастр **** 13:01:40:02:01:**** бўлган Ёзги кинотеатр биноси бир қисмидан**** тартибда чиқарилган.Жавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига 4.****.**** сўм давлат божи ундирилган. 1 Биринчи инстанция судининг ҳал қилув қароридан норози бўлиб, жавобгар апелляция шикояти билан мурожаат қилган. Шикоятда биринчи инстанция судининг **** йил 4 сентябрдаги ҳал қилув қарорининг жавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджетига 4.****.**** сўм давлат божи ундириш қисмини бекор қилишсўралган. Суд **** иштирок этганжавобгарвакили жамиятга тегишли мулк **** балансига ўтишига эътирози бўлмаганлиги, **** вакиллари огоҳлантирмаганлиги,биринчи инстанция судининг **** ўз **** етиб бормаганлиги, **** вакиллари судга бермасдан бинодан чиқишини сўрамаганлиги,суднинг ҳал қилув қарори бўйича ундирилган давлат божи қисмидан норози бўлганлиги, давлат божи тўлашга имконияти йўқлигини маълум қилиб, ҳал қилув қарорининг давлат божи ундириш қисмини бекор қилишнисўради. Суд **** иштирок этгандаъвогарвакилиапелляция шикояти асоссиз эканлигини,жавобгарга судга даъво аризаси киритишдан олдин огохлантириш берилганлиги, мониторингўтказилганлиги, ходимлар томонидан далолатнома тузилганлиги, судга даъво аризаси киритиш тўғрисида жавобгар хабардор бўлганлиги,бинодан ихтиёрий чиқмаганлиги сабабли, судга даъво билан мурожаат қилинганлигинимаълум қилиб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Судлов ҳайъати, тарафлар вакилларининг тушунтиришларини эшитиб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни лозим топди. Иш ҳужжатларива суд ****аниқланишича, **** ижро бюроси Арнасой туман бўлимининг **** йил5 декабрдаги ****-сонли таклиф хатига кўра, Фуқаролик ишлари бўйича Дўстлик туманлараро судининг **** йил7 февралдаги ****-сонли иши бўйича чиқарилган ҳал қилув қарори юзасидан“**** ****” масъулияти чекланган жамияти ҳисобиданАкциядорлик тижорат“Халқ ****”фойдасига ****.****.**** сўм миқдорида кредит қарздорлик ундириш бўйича чиқарилган **** йил7 мартдаги ижро **** асосан Арнасой тумани, Зарафшон МФЙ ҳудудида жойлашган Ёзги кинотеатр биносинингбир қисмиАкциядорлик тижорат“Халқ ****”балансига олинган.“**** ****” масъулияти чекланган жамиятига тегишли бўлган Жиззах вилояти, Арнасой тумани, Зарафшон МФЙ, Нурчилар кўчаси, **** жойлашган умумий ер майдони ****.00 кв.м иборат бўлган Ёзги кинотеатр биносинингбир қисми **** йил12 июлдаАкциядорлик тижорат“Халқ ****”номига давлат рўйхатидан ўтказилган. Бироқ, жавобгар шу ****объектни топширмасдан олдиндан бир неча марта оғзаки ва ёзма талаб қилинганига қарамасданобъектдан чиқмасдан фаолият юритиб келган. Шу сабабли **** судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгарни бинодан **** тартибда чиқаришни сўраган. 2 Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (кейинги ўринларда–ФКдеб юритилади) 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда қонунда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФКнинг ****-моддасида **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** шартлиги белгиланган. ФКнинг ****-моддасида эса қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши белгиланган. ФКнинг ****-моддасида, мулк ҳуқуқи шахснинг ўзига қарашли молмулкка ўз хоҳиши билан ва ўз манфаатларини кўзлаб эгалик қилиши, ундан фойдаланиши ва уни тасарруф этиш, шунингдек ўзининг мулк ҳуқуқини, ким томонидан бўлмасин, ҳар қандай бузишни бартараф этишни талаб қилиш ҳуқуқидан иборатдир. ФКнинг ****-моддасида мулкдор ўз мол-мулкини бошқа шахснинг қонунсиз эгалигидан талаб қилиб олишга **** белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра мулкдор ўз ҳуқуқларининг ҳар қандай бузилишини, гарчи бу бузиш эгалик қилишдан маҳрум этиш билан боғлиқ бўлмаса ҳам бартараф этишни талаб қилиш мумкин. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ мулк дахлсиздир ва қонун билан қўриқланади.Мулкнинг дахлсизлиги мулкдорга қарши турган барчасубъектларнинг мулк ҳуқуқини бузишдан ўзларини **** иборатдир. Мазкур ҳуқуқ нормаларига асосан биринчи инстанция суди даъво талабини қаноатлантириш тўғрисида қонуний тўхтамга келган. Жавобгар томонидан **** қилинган апелляция шикоятида ҳам суд **** берган кўрсатмаларида ҳам бинодан чиқишга эътирози йўқлигини ва ҳал қилув қарорининг **** давлат божи ундириш қисмидан норозилигини билдирган. Биринчи инстанция суди иш якуни бўйича 4.****.**** сўм давлат божини жавобгардан Республика бюджетига ундирган. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши назарда тутилган. Ўзбекистон РеспубликасиОлий суди Пленумининг **** йил 19 декабрдаги “Иқтисодийишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги36-сонлиҚароринингиккинчи банди 2-қисмида давлат божи бошқа **** тўловлар қаторида Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджетини шакллантиришнинг таркибий қисмини ташкил этиши туфайли, судлар иқтисодий ишлар бўйича давлат божи ундиришга доир қонун талабларига сўзсиз риоя этиши шартлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Шунингдек, қарорнинг3.-бандидаиқтисодий ишлар бўйича давлат божи қуйидагилардан ундирилади: 1) судларга бериладиган даъво аризаларидан; 3 2) юридик ва жисмоний шахсларни, шунингдек якка тартибдаги тадбиркорларни тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисида иш қўзғатиш **** аризалардан; 3) низо предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилувчи учинчи шахс сифатида ишга киришиш **** аризалардан; 4) иқтисодиёт соҳасида юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларнинг ҳуқуқлари юзага келиши, ўзгариши ёки бекор бўлиши учун аҳамиятга эга бўлган фактларни аниқлаш тўғрисидаги аризалардан; 5) ҳакамлик судининг ҳал қилув қарорлари юзасидан низолашиш **** аризалардан; 6) ҳакамлик судининг ҳал қилув қарорларини **** ижро этиш учун ижро **** бериш тўғрисидаги аризалардан; 61) **** ҳал қилув қарори устидан шикоят қилиш тўғрисидаги аризалардан; 7) чет давлат судининг, **** ҳал қилув қарорини тан олиш ва ижрога қаратиш **** аризалардан; 8) апелляция, кассациява тафтиш шикоятларидан: а)иқтисодий судларнинг ҳал қилув қарорлари устидан; б)иш юритишни тугатиш тўғрисидаги,даъвони кўрмасдан қолдириш тўғрисидаги, суджарималарини солиш тўғрисидаги **** устидан; в)ҳакамлик судининг ҳал қилув қарорлари юзасидан низолашиш тўғрисидаги **** устидан; г)ҳакамлик судининг ҳал қилув қарорларини **** ижро этиш учун ижро **** бериш **** **** устидан; г1)**** ҳал қилув қарори устидан шикоят қилиш тўғрисидаги ишлар бўйича **** устидан; д) четдавлат судининг,**** ҳал қилув қарорини тан олиш ва ижрога қаратиш тўғрисидаги **** устидан; 9) судҳужжатларининг дубликатларини ва кўчирма нусхаларини берганлик учун; Шунингдек,давлат божи даъво миқдорини кўпайтириш васудбуйруғини бериш тўғрисидаги аризалардан ҳам ундирилади, деб тушунтириш берилган. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги ЎРҚ-****-сонли Қонунига 2-илова “Давлатбожи ставкалари”нинг 2-банди б)-кичик бандида иқтисодий судларга номулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан БҲМнинг 10 баравари миқдорида давлат божи тўланиши белгиланган. Биринчи инстанция суди жавобгардан БҲМнинг 10 баравари миқдорида яъни 4.****.**** (БҲМ миқдори **** йил 1 августдан ****.**** сўм*10) сўмни ундиришда тўғри хулосага келган. Мазкур ҳолатда жавобгар“**** ****” масъулияти чекланган жамияти давлат божи тўловидан озод қилинган ёки давлат божи ундирилмайдиган шахслар рўйхатида мавжуд эмас. Баён этилганларга кўра, судлов ҳайъати, биринчи инстанция суди томонидан иш ҳолатларига қонуний баҳо берилиб, моддий ёки процессуал 4 ҳуқуқ нормаларинитўғри қўллаган ҳолда ҳал қилув қарори қабул қилинганлигини эътиборга олиб, биринчи инстанция судининг ****5йил 4 сентябрдаги ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, апелляция шикоятини қаноатлантирмасдан қолдиришни,ҳал қилув қарорининг давлат божи ундириш қисмидан норози бўлганлиги сабабли, давлат божи ундирмасликни,ишни апелляция инстанциясида кўриш учунолдиндан тўланган 41.2**** почта ****жавобгарнингзиммасида қолдиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ****,****, ****,****, ****,****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайьати қа р о рқи лад и: Дўстлик туманлараро иқтисодий судининг **** йил 4 сентябрдагиҳал қилув қарори ўзгаришсиз,жавобгар “**** ****” масъулияти чекланган жамиятининг апелляция шикояти қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Мазкур қарор устидан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида ҳал қилув қарори қабул қилган суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш шикояти (протести) берилиши мумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат аъзолари **** С.Қувватов 5