Решение #2867062 Экономические

4-1904-2504/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани ****5йил23 октябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди судьясиТ.****нинграислигида, судья ёрдамчисиИ.Поёновнингкотиблигида, даъвогар “QAYROQ GAVXARI”масъулияти чекланган жамиятининг,жавобгар “OSIYO GRAND **** XUSUSIY BANDLIK AGEN LIGI”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан****сўмасосийқарз,****сўмпеня, ****,**** миқдорида жарима ва тўланган суд **** ундириш тўғрисидаги даъво аризасини даъвогарвакили адвокат Ф.Қўрбошев (ишончнома асосида)иштирокида,суд биносидавидеоконференцалоқа режимидабўлиб ўтган очиқ суд ****, иш ҳужжатлари билан биргакўриб чиқиб, қуйидагиларни ан и қ л а ди: Даъвогар“QAYROQ GAVXARI”масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринлардаматндадаъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб,жавобгар“OSIYO GRAND **** XUSUSIY BANDLIK AGEN LIGI”масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринлардаматндажавобгар деб юритилади)ҳисобидан****сўмасосийқарз, **** сўм пеня, ****,**** миқдорида жарима ва тўланган суд ****ундиришни сўраган. Суд ****иштирок этган даъвогар вакили даъво талабларини қўллабқувватлаб, даъвони тўлиқ қаноатлантириб беришни сўради. Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарздатилхат орқалихабардор қилинган жавобгар суд **** вакил иштирокини таъминламади. Иш ҳужжатида жавобгар тегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчитилхатмавжуд. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси учинчи қисмида иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шу боисдан, суд ишни жавобгар вакилининг иштирокисиз кўришни лозим деб топади. Суд,даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб,ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб,далилларга ҳуқуқий баҳо бериб,қуйидагиларга кўра даъвониқисманқаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Иш хужжатларига кўра, даъвогар ва жавобгар ўртасида ****5йил 10 апрелда93-сонлиалкоголсиз ичимликлармаҳсулотиниетказиб бериш шартномаси тузилиб(электрон)имзоланган. Тарафлар ўртасида тузилган шартнома шартларига кўра, етказиб берувчи шартнома шартларида келишилган шартлар асосида маҳсулотни етказиб бериши, сотиб олувчи эса маҳсулотни қабул қилиб олиш ва маҳсулот **** ўз **** тўлаш **** олган. Шартнома шартидан келиб чиқиб, даъвогар томонидан жавобгаргажами ****сўмликалкоголсиз ичимликмаҳсулотлари етказиб берилган. Маҳсулот етказиб берилганлигини тасдиқлаш учун даъвогар томонидан ****5йил 29 апрелда****-сонли ҳисоб****-фактурарасмийлаштирилиб жавобгарга юборилган ва икки томонлама (электрон) тасдиқланиб қабул қилиб олинган. Маҳсулотлар **** йил 19 майдаги 46-сонли ишончнома орқали олиб кетилган. Даъвогар томонидан жавобгаргаетказиб берилган маҳсулотлар **** тўланмаганлиги сабаблитарафлар ўртасида****сўм қарздорлик вужудга келган. Даъвогартомонидан жавобгарга қарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш **** **** йил4 сентябрдаги****талабномасижавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шу боисдан,даъвогар қарздорликни ундириш бўйича судга даъво аризаси билан мурожаат этган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (кейинги ўринларда матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасини биринчи қисмига кўра, **** – фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса – қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлишлиги белгиланган. Ушбу модданинг иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу кодексда кўрсатилган бошқа асосларда келиб чиқиши белгиланган. 2 ФКнинг ****-моддасига асосан, **** **** шартларига ва қонунчиликталабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агарқонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасида маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи-сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади деб белгиланган. Шу боисдан,суд даъвогарнингжавобгардан****сўм асосий қарзни ундиришталабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ўз даъво талабида **** лозим **** **** сабабли жавобгардан ****сўм пенява ****,**** жариманиундиришни ҳам сўраган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг7.2-бандида тўлов муддати кечиктирилганда “Истеъмолчи” тўланмаган маблағнинг 15 фоиз миқдорида жаримани ва ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўлов суммасининг 0,4 фоизи миқдорида пеня тўлайдидеб келишилган. Бироқ,Ўзбекистон Республикаси Олий (хўжалик) суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сон қарори 3-бандидаагар шартномада айнан битта **** бузилиши учун неустойкани ҳам жарима, ҳам пеня кўринишида тўлаш назарда тутилган бўлса, судлар шуни эътиборга олишлари лозимки, қонун ҳужжатларида бошқача ҳоллар назарда тутилмаган бўлса, даъвогар **** бир шаклдаги неустойка қўллашни талаб қилишга ****эканлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Қайд этилган Пленум тушунтиришларива тарафлар ўртасида тузилган шартнома шартларида дастлаб жарима ундириш талаби кўрсатилганлигидан келиб чиқиб,суддаъвогарнинг **** жарима ундириш талабини қаноатлантиришни, пеня ундириш талабини қаноатлантиришни рад этишни лозимтопди. ИПКнинг 68-моддасида ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича 3 баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. ИПКнинг ****-моддасибиринчи қисмидасуд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. (давлат божи хисоб-китоби: **** : ****,6=0,43 фоиз. **** х 0,43 = ****. ****,6 х 2% = ****. **** + ****= ****.) Юқоридагиларгакўрасуд, даъвогарнинг даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига7**** **** сўмасосий қарз, ****,**** жарима,олдиндан тўланган412**** почта ****ва****сўм давлат божини ундиришни, даъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни, даъвонинг қаноатлантириш рад этилган қисмига мутаносиб равишда****сўм давлат божини даъвогар зиммасида қолдиришнилозим деб топди. Бинобарин,ИПКнинг68, 74,****, ****, ****,****,****,****, ****моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а д и: Даъвогарнинг даъво талаблари қисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“OSIYO GRAND **** XUSUSIY BANDLIK AGEN LIGI”масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан даъвогар“QAYROQ GAVXARI”масъулияти чекланган жамиятифойдасига**** сўмасосий қарз, ****,**** жарима,олдиндан тўланган412**** почта ****ва ****сўм давлат божи; Олий суд депозит ҳисоб ********сўм ишни видеоконфренцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ суд ****ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Тўланган****сўм давлат божи даъвогар зиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори устидан Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 4