Решение #2867257 Экономические

****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья – Б.Ҳайитбоев Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья- **** ХОРАЗМ ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ Қ А Р О Р И Урганчшаҳри ****йил 23 октябрь Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари **** ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар “******” масъулиятичекланган жамияти вакиллари С.Қурбонов (раҳбар), адвокат **** (**** йил 18 августдаги ****сонли ордер ва ишончномага асосан), жавобгар “****” хусусий **** вакили адвокат **** (**** йил 3 сентябрдаги ****-сонли ордер ва **** йил 16 октябрдаги 9-сонли ишончномага асосан), учинчи шахс **** ижро бюроси Шовот туман бўлими вакили **** (**** йил 23 октябрдаги ишончнома асосида) иштирокида, Шовот туманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иқтисодий иши доирасида **** йил 29 августда қабул қилинган ҳал қилув қарорига нисбатан жавобгар “****” хусусий **** томонидан берилган апелляция шикояти асосида ишни вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судловҳайъати жойлашган бинода, видеоконференцалоқа режимидаги очиқ суд **** иш ҳужжатлари билан биргаликда кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда – Палата деб юритилади) “******” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) манфаатида Шовот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “****” хусусий **** (бундан буён матнда – жавобгар дебюритилади)дан **** **** сўм ундиришни сўраган. Шовот туманлараро иқтисодий судининг **** йил 29 августдаги ҳал қилув қарори билан даъвогарнинг даъвоси қисман қаноатлантирилиб, жавобгардан даъвогар фойдасига **** **** **** сўм ундирилган.Даъво талабинингқолган қисмини қаноатлантириш рад қилинган. Иш юзасидан қабул қилинган ҳал қилув қарорига нисбатан жавобгар томонидан апелляция шикояти берилиб, унда Шовот туманлараро иқтисодий судининг **** йил 29 августдаги ҳал қилув қарорини бекор қилиш сўралган. Судлов ҳайъатининг **** йил 16 октябрдаги **** билан мазкур иқтисодий иш юзасидан биринчи инстанция судида иш юритиш қоидалари бўйича кўришга ўтилиб, ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида **** ижробюроси Шовот туман бўлими жалб этилган. 1 Бугунги суд муҳокамасининг жойи ва **** тўғрисида белгиланган тартибда хабардор қилинган палата вакили суд **** келмадилар. Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда – ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига кўра, апелляция инстанцияси судининг суд **** суд муҳокамасини ўтказиш **** ва жойи **** тегишли тарзда хабардор қилинган апелляция шикоятини (протестини) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди. Шу боис, судлов ҳайъати ишни палата вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили апелляция шикоятида баён этилган **** такрорлаб, биринчи инстанция судининг ҳал қилувқарорини ўзгартириб, **** даъвогар учун тўланган пул маблағларини ундиришнисўради. Суд **** иштирок этган даъвогар вакиллари апелляция шикоятига эътироз билдириб, жавобгарнинг апелляция шикоятини рад қилишни сўрашди. Суд **** иштирок этган учинчи шахс **** ижро бюроси Шовот туман бўлими ўз тушунтиришида суднинг ижро ҳужжатига асосан даъвогарга тегишли гаров мулки **** **** сўмга сотилганлиги, шундан бир фоиз миқдорида, яъни **** **** сўм аукцион ташкилоти томонидан ушлаб қолиниб, қолган **** **** сўм пул маблағи Бюронинг депозит ҳисоб **** ўтказиб берилганлиги, ушбу пул маблағларининг **** **** сўм техника воситасининг **** **** **** учун, **** ****,**** ва 48 **** **** сўми жавобгарнинг кредит қарздорлиги учун ўтказилганлиги, қолган **** **** ****,**** пул маблағлари эса даъвогарнинг солиқ ва бошқа қарздорликлари учун йўналтирилганлигини билдириб ва бу юзасидан ёзма маълумотнома **** қилиб, ишни қонуний кўриб чиқишни сўради. Судлов ҳайъати ишда иштирок этган шахслар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида баён этилган **** иш ҳужжатлари билан биргаликда муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра апелляция шикоятини қисман қаноатлантиришни, ҳал қилув қарорини ўзгартиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 15-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ, Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Конституция мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. ИПК 13-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, суд ишларни Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунлари, бошқа қонунчилик ҳужжатлари, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари асосида ҳалқилади. Иш ҳужжатлари ва суд муҳокамасидан аниқланишича, АТ **** томонидан **** йил 15 сентябрдаги ****-сонли кредит шартномасига асосан жавобгарга **** сўм кредит маблағи ****. 2 Кредит таъминоти сифатида **** йил 16 сентябрдаги гаров шартномасига асосан даъвогарга тегишли -****W русумли, 90 G **** давлат **** белгили, **** йилда ишлаб чиқарилган экскаватор техникаси гаровга қўйилган. Шунингдек, кредит шартномаси таъминоти сифатида **** ва тарафлар ўртасида кафиллик шартномаси тузилган. Шовот туманлараро иқтисодий судининг ****-сонли иқтисодий иш доирасида **** йил 21апрелда қабул қилинган ҳал қилув қарорига кўра, тарафлардан АТ **** фойдасига солдидар тартибда жами **** сўм ундириш белгиланган. Ундирув гаров шартномасига асосан даъвогарга тегишли экскаватор техникасига қаратилган. Суд ҳужжатини **** ижро этиш жараёнида даъвогарга тегишли ****W русумли экскаватор **** йил 28 сентябрда ўтказилган аукцион савдоларида **** сўмга реализация қилинган. Кейинчалик даъвогар томонидан гаров мулки бахосини тўлаб бериш юзасидан жавобгарга талабнома юборилган бўлсада, мазкур талабнома ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Шу сабабдан Палата даъвогар манфаатида судга юқоридаги даъво ариза билан мурожаат қилган. Низони ҳал этишда биринчи инстанция суди иш учун аҳамиятли ҳолатларни тўлиқ аниқламасдан, у томонидан аниқланган деб ҳисобланган ҳолатлар исботланмасдан даъвони қисман қаноатлантириб, нотўғри хулосагакелган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда – ФК деб юритилади) 14-моддасига кўра, агар қонун ёки шартномада зарарни камроқ миқдорда тўлаш назарда тутилмаган бўлса, ҳуқуқи бузилган шахс ўзига етказилган зарарнинг тўла қопланишини талаб қилиши мумкин. Зарар деганда, ҳуқуқи бузилганшахснинг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган ****, унинг мол-мулки йўқолиши ёки шикастланиши (**** зарар), шунингдек бу шахс ўз ҳуқуқлари бузилмаганида одатдаги фуқаролик муомаласи шароитида олиши мумкин бўлган, лекин ололмай қолган даромадлари (бой берилган фойда) тушунилади. “Гаров тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 25-моддаси иккинчи қисмига кўра, ундириш гаров нарсасига уни реализация қилиш йўли билан қаратилган ****, мулкий кафил қарздордан унинг қийматини ва кўрилган зарарни қоплашни талаб қилиши мумкин. Мазкур ҳолатда жавобгар томонидан кредит маблағлари қайтарилмаганлиги ҳамда кредит қарздорлигини ундириш ва ундирувни гаров мулкига қаратиш **** ижро ҳужжатларини **** ижро қилиш давомида даъвогарга тегишли гаров мулки ҳисобланган экскаватор техникасининг реализация қилинганлиги сабабли даъвогарнинг мулкий зарар кўрганлиги ишдаги ҳужжатлар ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқтасдиқланади. Бироқ, **** ижро бюроси Шовот туман бўлими томонидан судлов ҳайъатига **** қилинган маълумотга кўра, даъвогарга тегишли экскаватор техникаси гарчи **** **** **** сўмга сотилган бўлса-да, ушбу транспорт 3 воситасининг сотилишидан тушган пул маблағининг **** **** ****,**** қисми жавобгарнинг гаров билан **** учун эмас, балки, даъвогарнинг солиқ ва бошқа қарздорликлари учун йўналтирилган. Бундан келиб чиқади-ки, мазкур ҳолатда даъвогар **** **** **** сўм кўрган зарардан ўзининг **** учун йўналтирилган **** **** ****,****ни чегирган ҳолда ****,**** зарарни талаб қилишга **** ҳисобланади. Аммо, биринчи инстанция суди даъвогарнинг ўз **** учун йўналтирилган **** **** ****,**** чегирмаган ҳолда гаров мулкининг сотилиш баҳосидан келиб чиққан ҳолда уни тўлиқ ундириб, нотўғри хулосага келган. Шу боис, судлов ҳайъати биринчи инстанция суди ҳал қилув қарорининг жавобгардан даъвогар фойдасига ундирилган **** **** **** сўм зарарни **** **** ****,93 сўмга ўзгартиришни лозим топади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун қуйидагилар асос бўлади: 1) иш учун аҳамиятли ҳолатларнинг тўлиқ аниқланмаганлиги; 2) суд аниқланган деб ҳисоблаган, иш учун аҳамиятли бўлган ҳолатларнинг исботланмаганлиги; 3) ҳал қилув қарорида баён қилинган хулосаларнинг иш ҳолатларига мувофиқ эмаслиги; 4) моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёхуд нотўғри қўлланилганлиги. Ушбу кодекс ****-моддасининг 3-бандига асосан апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини ўзгартиришга ****. Юқорида қайд этилганларга асосан судлов ҳайъати, апелляция шикоятини қисман қаноатлантиришни, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорининг асослантирувчи ва хулоса қисмларидаги “”****” хусусий **** “******” масъулияти чекланган жамияти фойдасига **** **** сўм зарар ундирилсин” қисмини, “”**** **** ****s” хусусий **** “******” масъулияти чекланган жамияти фойдасига **** **** ****,93 сўм зарар ундирилсин” деб ўзгартиришни, ҳал қилув қарорининг қолган қисмини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Шунингдек, ҳал қилув қарори ўзгартирилиши муносабати билан ишни судда кўриш билан боғлиқ суд **** ҳам тарафлар ўртасида уларнинг қаноатлантирилган даъво талабларига мутаносиб равишда **** лозимбўлади. Шу сабабли судлов ҳайъати, ИПК ****-моддасига кўра ишни биринчи инстанция судида кўриш билан боғиқ Республика бюджетига жавобгардан 8 **** ****,17 сўм ва даъвогардан даъвонинг асоссиз қисми бўйича **** ****,**** давлат божи ундиришни, жавобгарнинг апелляция шикояти қисман қаноатлантирилганлиги сабабли, қаноатлантирилган қисми юзасидан даъвогардан жавобгар фойдасига апелляция шикояти беришда олдиндан тўланган **** ****,**** давлат божи ва 41 **** сўм почта **** ундиришни, апелляция шикояти учун тўланган давлат божининг қолган қисми жавобгарнинг зиммасида қолдиришни, даъвогардан Ўзбекистон Республикаси 4 Олий суди депозит ҳисоб **** ишни апелляция инстанциясида видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд **** ундиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қарор қилди: Шовот туманлараро иқтисодий судининг 4-2****-сонли иқтисодий иши доирасида **** йил 29 августда қабул қилинган ҳал қилув қарори ўзгартирилсин. Ҳал қилув қарорининг асослантирувчи ва хулоса қисмларидаги “”****” хусусий **** “******” масъулияти чекланган жамияти фойдасига **** **** сўм зарар ундирилсин” қисми, “”****” хусусий **** “******” масъулияти чекланган жамияти фойдасига ****,**** зарар ундирилсин” деб ўзгартирилсин. “****” хусусий **** Республика бюджетига ****,**** давлат божи ундирилсин. “******” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига ****,**** давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарорининг қолган қисми ўзгаришсиз қолдирилсин. “******” масъулияти чекланган жамиятидан “****” хусусий **** фойдасига апелляция шикояти беришда олдиндан тўланган **** ****,**** давлат божи ва **** сўм почта ****ундирилсин. “******” масъулияти чекланган жамиятидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** ишни апелляция инстанциясида видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд **** ундирилсин. Ижро **** берилсин. Жавобгар “****” хусусий ****сининг апелляция шикояти қисман қаноатлантирилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Қарорга нисбатан, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан бир йил ичида Хоразм вилоят судининг Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят (протест) берилишимумкин. Раислик этувчи **** ҳайъат аъзолари **** **** 5