Решение #2867482 Экономические

****02/****3-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан Ҳал қилув қарори Жиззах шахри 2025 йил23 октябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, судья ёрдамчисиА.Турғунбоевнинг котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси даъвогар АТБ“****”манфаатида жавобгарЯТТ“UM OV MUSH I ELMU OD QIZI” ҳисобидан 5.****.****сўммуддати ўтганкредитфоизқарзундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишни, Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида,очиқсуд **** муҳокамасида,даъвогар АТБ«****» вакилиҚ.Рўзимуродов(**** апрелдаги №****-сонлиишончнома асосида) иштирокида,жавобгар вакили иштирокисизкўриб чиқиб, қуйидагиларниАНИҚЛАДИ: АТБ«****» (кейинги ўринларда **** ёки даъвогар деб юритилади)ЯТТ “UM OV MUSH I ELMU OD QIZI”(кейинги ўринларда Қарздор ёки жавобгар деб юритилади)га24.04.****4йилда№****-сонли кредит шартномаси бўйича84 ой муддатга24 ой имтиёзли давр билан18фоизустама тўлаш шарти билан****.****.**** сўм кредит маблағи адратилган. Кредит шартномасининг кўра **** қарздорга шартномада кўрсатиб ўтилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш ****, қарздор эса ўз навбатида олинган пул маблағларини белгиланган муддатда қайтариш ва пул маблағларидан фойдаланганлиги учун фоизлар тўлаш **** олган. Бироқ шартнома **** қарздор томонидан ўз **** **** натижасида ****5йил1 августҳолатига5.****.****сўм қарздорликниташкил этиши, жавобгар бир неча бор огоҳлантиришларга қарамай шу кунга қадар кредит қарздорлигини тўламасдан келаётганлиги баён қилиниб, даъвогар **** туманлараро иқтисодий судига мурожаат қилибқарздорЯТТ “UM OV MUSH I ELMU OD QIZI”ҳисобидан5.****.****сўм муддати ўтган кредит фоиз қарзи ундиришнисўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар АТБ«****» вакили жавобгар томонидан бугунги кундаги қадар кредит қарздорлиги тўлаб берилмаганлигини маълум қилиб,даъвони қаноатлантиришни сўради. Суд **** жавобгар вакили иштирок этмади. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларига асосан ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд, даъвогарва жавобгарвакилининг иш бўйича кўргазмасини тинглаб, ишдаги ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабинитўлиққаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, АТБ«****» (****) биланЯТТ “UM OV MUSH I ELMU OD QIZI” (Қарз олувчи) ўртасида24.04.**** йилда№****-сонликредитшартномаси бўйича84 ой муддатга 24 ой имтиёзли давр билан18фоизустама тўлаш шарти билан ****.****.**** сўмкредит маблағи адратилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда - ФК)нинг ****-моддасига мувофиқ, кредит шартномаси бўйича бир тараф - **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. **** томонидан Қарз олувчига****.000.****сўм кредит маблағи ўтказиб берилган. Тарафлар ўртасида тузилган кредит шартномасида қарздор кредитни ва унга ҳисобланган фоизларни шартномада белгиланган муддатларда ўз **** тўлиқ қайтарилиши ҳамда тўланилишини таъминлаш **** олган. Қарз олувчи ва **** томонидан кредит шартномасининг иловасига асосан **** кредитни қайтариш жадвали тасдиқланган. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Конституциянинг 55-моддасига мувофиқ ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. ФКнинг ****-моддасига **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг****-моддаси биринчи қисмига кўра, ипотекага олувчининг (кредиторнинг) талабларини қондириш учун ундирувни қарздор гаров билан таъминланган **** ўзи жавобгар бўлган вазиятларда **** ёки лозим **** **** **** гаровга қўйилган мол-мулкка қаратиш мумкин, ушбу кодекснинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра,Ипотекага олувчининг (кредиторнинг) талаблари гаровга қўйилган кўчмас мол-мулк қийматидан суднинг қарорига мувофиқ қондирилади. ФКнинг ****-моддасига асосан, агар қарз шартномасида қарзни қисмлаб (бўлиб-бўлиб) қайтариш назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг қолган барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****.Агар қарз шартномасида қарз бўйича фоизларни қарзнинг ўзини қайтариш муддатидан олдин тўлаш назарда тутилган бўлса, бу **** бузилган ****, қарз берувчи қарз олувчидан қарз суммасини тегишли фоизлари билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. Қарзни қайтариш тўғрисида **** томонидан қарздор ЯТТ “UM OV MUSH I ELMU OD QIZI”ни бир неча бор ёзма равишда огоҳлантирилган.Лекин, қарздорЯТТ “UM OV MUSH I ELMU OD QIZI”**** ****, шартномада белгиланган тартиб ва муддатда кредит қарзини қайтармаган. Шунингдек, тарафлар ўртасида имзоланган шартномага биноан кредит олувчи30 кундан ортиқ муддатда кредит бўйича асосий қарз ва фоизларни тўламаганда**** кредитни ва ҳисобланган фоизлар суммасини муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга **** **** эканлиги қайд этилган. Ваҳоланки, кредитнинг қайтариш графига қарздор томонидан бузиб келинган бу ҳолат ишдаги ҳужжатлар орқали ўз тасдиғини топади,23.10.****5йил ҳолатигажавобгарнинг кредитқарздорлиги5.****.**** сўмни ташкил этиб, бу даъвогар томонидан берилган №25-10/****-сонли **** маълумотномасига асосан ўз тасдиғини топади. Мазкур ҳолатда суд, тарафлар, яъни **** ва жавобгар (карздор) ўртасида кредит шартномаси тузилганлигини, кредит шартномаси шартлари **** томонидан ****, кредит шартномасида кўрсатилган миқдорда кредит ****, **** кредит ва ҳисобланган фоиз тўловлари шартномада белгилаган тартиб ва муддатда қайтарилмаганлигини, кредит ва фоизларни тўлаш тартиби мунтазам равишда бузилганлиги ҳолатларини ва бугунги кунда қарздорлик қисман тўлаб берилганлигини инобатга олиб, даъвогарнинг даъво талабинитўлиққаноатлантиришни, жавобгарЯТТ “UM OV MUSH I ELMU OD QIZI”дан АТБ«****» фойдасига **** айланмасига асосан қарздорлик қопланмаганлиги сабабли5.****.****сўммуддати ўтган кредитфоиз қарз ундиришнилозим топди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддасининг биринчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга мувофиқ, даъвогарнинг даъво талабинитўлиққаноатлантириб, жавобгарЯТТ “UM OV MUSH I ELMU OD QIZI”дан АТБ«****» фойдасига 5.****.****сўм муддати ўтган кредитфоизқарзиундиришнива олдиндан тўлаб чиқилган41.2**** почта ****, Республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****, ****, ****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****моддаларини қўллаб суд-, Қ А Р О Р Қ И Л Д И: Даъвогарнинг даъво талабитўлиққаноатлантирилсин. ЖавобгарЯТТ “UM OV MUSH I ELMU OD QIZI” ҳисобидан АТБ«****» фойдасига5.****.****сўм муддати ўтганкредитфоизқарзи ва олдиндан тўлаб чиқилган****сўм почта ****ундирилсин. ЖавобгарЯТТ “UM OV MUSH I ELMU OD QIZI”дан Республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Раислик қилувчи, судья ****