Решение #2867536 Экономические

****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья – **** Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья – **** ХОРАЗМ ВИЛОЯТ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Урганчшаҳар **** йил 23октябрь Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари **** ва **** иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси **** котиблигида, Урганч туманлараро иқтисодий судида юритилган ****-сонли иқтисодий иш доирасида **** йил 11 сентябрда қабул қилинган ҳал қилув қарори устидан жавобгар “*********” масъулияти чекланган жамияти томонидан берилган апелляция шикояти бўйича ишни тарафлардан даъвогар “****” АТБ вакили **** (**** йил 7 январдаги ****сонли ишончномага асосан), жавобгар “*********” масъулияти чекланган жамияти вакиллари *** (раҳбар), адвокат **** (**** йил 27 августдаги 51-сонли ишончнома ҳамда **** йил 27 августдаги 39-сонли ордерга асосан), учинчи шахс Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси вакили **** (**** йил 4 январдаги ****-сонли ишончномага асосан) иштирокида, Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати жойлашган биносида, очиқ суд ****лисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Хоразм вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда – палата деб юритилади) “****” АТБ (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) манфаатида Урганч туманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб, “*********” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)га нисбатан харид комиссиясининг **** йил 18 июлдаги электрон йиғилиш баёни ва баённомага асосан тарафлар ўртасида **** йил 18 июль куни тузилган 1-сонли пудрат шартномасини **** эмас деб топишни сўраган. Суднинг **** йил 28 август кунги **** билан ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда – учинчи шахс деб юритилади) жалбэтилган. Урганч туманлараро иқтисодий судининг **** йил25 июлдаги ҳал қилув қарори билан даъво тўлиқ қаноатлантирилган. 1 Ҳал қилув қарори устидан жавобгар томонидан апелляция шикояти берилиб, унда ҳал қилув қарорини тўлиқ бекор қилиш ва даъвони қаноатлантиришни рад этиш **** янги қарор қабул қилиш сўралган. Суд **** иштирок этган жавобгар вакиллари ўз тушунтиришида апелляция шикоятини қўллаб-қувватлаб, даъвогарнинг даъво талабидаги электрон йиғилиш баёнини **** эмас деб топиш тўғрисидаги талаби иқтисодий суднинг судловига тааллуқли эмаслиги сабабли ушбу талаб бўйича иш юритишни тугатишни, шу билан бирга мазкур талабиқтисодий суднинг судловига тааллуқли бўлмаганлиги сабабли, даъвогарнинг тарафлар ўртасида **** йил 19 июлдаги 1-сонли пудрат шартномасини **** эмас деб топиш талабини рад этишни сўрадилар. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили ўз тушунтиришида апелляция шикоятига эътироз билдириб, биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз, жавобгар томонидан берилган апелляция шикоятини рад этишни сўради. Суд **** иштирок этган учинчи шахс вакили ишни қонуний кўриб чиқишни сўради. Суд ****инг жойи ва **** тўғрисида қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган палата вакили суд **** келмади. Бу ҳолда судлов ҳайъати, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда – ИПК деб юритилади) ****-моддасининг тўртинчи қисмига асосан, ишни палата вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Судлов ҳайъати, ишда иштирок этувчи шахслар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, апелляция шикоятида баён этилган **** иш ҳужжатлари билан биргаликда муҳокамақилиб, қуйидаги асосларга кўра апелляция шикоятини тўлиқ қаноатлантириб, ҳал қилув қарорини бекор қилишни ва даъво талабининг харид комиссиясининг **** йил 18 июлдаги электрон йиғилиш баёнини **** эмас деб топиш тўғрисидаги талаби бўйича иш юритишни тугатишни, даъво талабининг тарафлар ўртасида **** йил 18 июль куни тузилган 1-сонли пудрат шартномасини **** эмас деб топиш тўғрисидаги талабини рад этиш **** янги қарор қабул қилишни лозим топади. Иш ҳужжатларидан ва суд муҳокамасидан аниқланишича,Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасига “Irdimz n qurilish” хусусий **** **** йил 4 сентябрдаги ва Давлат харидлари иштирокчилари уюшмасининг **** йил 29 августдаги ****-сонли АТБ “****” томонидан “Е. nd r.uz .uz” махсус ахборот портали орқали ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****, ****-сонли лот **** билан ўтказилган танловларда харид комиссияси томонидан талабгорларни таклиф ҳужжатларини баҳолашда қонунчилик талабларига амал қилинганлиги ва қонун бузилиши аломатлари мавжудлиги юзасидан қилган мурожаатлари келиб тушганлиги сабабли мурожаатларда қайд қилинган танлов савдоларида **** қонунчилиги талабларига риоя қилинганлиги юзасидан белгиланган тартибда текшириш ўтказилган. 2 Текшириш натижаси бўйича **** йил 14 декабрь куни Ўзбекистон Республикаси **** ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ****, истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва реклама тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари бузилиши юзасидан ишларни кўриб чиқиш бўйича махсус комиссиясининг ****-сонли қарори ва кўрсатмаси қабул қилинган. Қарорда даъвогар томонидан ижтимоий тармоқдаги махсус ахборот тизими орқали **** йил 24 июнь куни ****-сонли лот **** билан бошланғич қиймати 7,0 млрд сўмлик “****” АТБ Хоразм вилояти Қоровул **** хизматлари офисининг маъмурий янги бино қуриш бўйича танлов савдоси эълонга берилган. Танлов ҳужжатига асосан даъвогар томонидан иштирокчи ташкилотларга нисбатан 13 та **** мезон талаблари белгиланган. Мазкур танлов савдосига иштирокчи ташкилотлар томонидан ҳужжатлар қилишнинг охирги муддати **** йилнинг 8 июль кунига қадар 4 та ташкилотлардан, жумладан “*************” хусусий ****, “*********” хусусий ****, “*******” хусусий **** ва “*********” масъулияти чекланган жамиятидан тижорат таклифи келиб тушган. Харид комиссиясининг **** йил 18 июль кунидаги электрон йиғилиш баёнига асосан танлов савдосида жавобгар 6.6 милрд.сўм таклифи билан ғолиб деб топилиб, даъвогар билан **** йил 19 июль куни 1-сонли пудрат шартномасини имзолаган. Бироқ, мазкур танлов савдосининг танлов ҳужжатларида таклифларни баҳолаш мезонлари, уларнинг нисбий қиймати ишлаб чиқилмаган ҳамда танлов савдосининг харид комиссия томонидан харид ҳужжатларида белгиланган баҳолаш мезонлари асосида иштирокчи ташкилотлар баҳоланмасдан, асоссиз равишда паст баллар билан баҳоланган. Ушбу ҳолатда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг **** йил 20 майдаги ****-сонли Қарори билан тасдиқланган Низомнинг 72банди талабларига асосан танлов савдосидан четлатилиши ҳамда Ўзбекистон Республикаси “Давлат харидлари тўғрисида”ги Қонуннинг 61-моддаси талаблари асосида танлов савдоси амалга оширилмаслиги лозим бўлганлиги сабабли, Қарорнинг хулоса қисми 1-банди билан даъвогар томонидан ****сонли ва бошқа лот **** билан ўтказилган танлов савдоларида Ўзбекистон Республикасининг “**** тўғрисида”ги Қонуннинг 29-моддаси иккинчи қисми иккинчи, тўртинчи ва олтинчи хатбошиси талаблари бузилган деб топилган. Натижада, мазкур қарорнинг иккинчи қисмига асосан даъвогарга нисбатан Ўзбекистон Республикасининг “**** тўғрисида”ги Қонуннинг 29-моддасииккинчи қисми иккинчи, тўртинчи ва олтинчи хатбошиси талаблари бузилиш ҳолатини ****-сонли ва бошқа лот **** билан ўтказилган танлов савдолари натижалари бўйича қабул қилинган қарорларни ва тузилган шартномаларни **** эмас деб топиш чораларини кўриш орқали бартараф этиш ва бундай қонун бузилиши ҳолатига келгусида йўл қўймаслик бўйича кўрсатма бериш белгиланган. 3 Кўрсатманинг 1-бандида Ўзбекистон Республикасининг “**** тўғрисида”ги Қонуннинг 29-моддаси иккинчи қисми, иккинчи, тўртинчи ва олтинчи хатбошиси талаблари бузилиш ҳолатларини ****-сонли ва бошқа лот **** билан ўтказилган танлов савдолари натижалари бўйича қабул қилинган қарорларни ва тузилган шартномаларни **** эмас деб топиш чораларини кўриш орқали бартараф этишбелгиланган. Шундан сўнг даъвогар жавобгарларга юқорида келтирилган даъво талаблари билан судга мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 15-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ, Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон РеспубликасиКонституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Конституция мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга,тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади.ИПК 13-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, суд ишларни Ўзбекистон Республикаси Конституциясива қонунлари, бошқа қонунчилик ҳужжатлари, шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари асосида ҳал қилади. Низони ҳал этишда биринчи инстанция суди моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини нотўғри қўлллаган ҳолда даъвони тўлиқ қаноатлантириш **** асоссиз хулосага келган. ИПК ****-моддасининг олтинчи қисмига мувофиқ суднинг ҳал қилув қарори қонуний ва асослантирилган бўлиши керак. Бироқ, биринчи инстанция суди даъвони қаноатлантиришда Ўзбекистон Республика Фуқаролик кодекси ****,****-моддаларини асос қилиб олган. ИПК 25-моддасига кўра, иқтисодий судга қўйидаги ишлар тааллуқли: 1) иқтисодиёт соҳасида юридик шахслар ҳамда юридик шахс ташкил этмаган ҳолда тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган ва якка тартибдаги тадбиркор **** қонунда белгиланган тартибда олган фуқаролар, шунингдек корпоратив низолар бўйича ишлар кўрилаётганда тарафлар бўлган фуқаролар (бундан буён матнда фуқаролар деб юритилади) ўртасидаги фуқаровий, маъмурий ва бошқа ҳуқуқий муносабатлардан юзага келадиган низоларга доир ишлар; 2) иқтисодиёт соҳасида юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларнинг ҳуқуқлари юзага келиши, ўзгариши ёки бекор бўлиши учун аҳамиятга эга бўлган фактларни аниқлаш (бундан буён матнда юридик аҳамиятга эга бўлган фактларни аниқлаш деб юритилади) тўғрисидаги ишлар; 3) тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги ишлар; 4) ҳакамлик муҳокамаси билан боғлиқ ишлар; 1 4 ) **** муҳокамаси билан боғлиқ ишлар; 5) ушбу Кодекснинг 30-моддасида кўрсатилган корпоратив низолар бўйича ишлар,1 бундан меҳнатга оид низолар мустасно; 1 5 ) ушбу Кодекснинг 30 -моддасида кўрсатилган инвестициявий низолар бўйичаишлар; 2 2 5 ) ушбу Кодекснинг 30 -моддасида кўрсатилган **** оид ишлар; 4 6) чет давлат судлари ва **** қарорларини тан олиш ҳамда ижро этишга қаратиш тўғрисидаги ишлар тааллуқлидир. Якка тартибдаги тадбиркор **** йўқотган фуқаролар иштирокидаги низоларга доир ишлар ҳам, агар тегишли талаблар уларнинг аввалги тадбиркорлик фаолиятидан келиб чиқса, судга тааллуқли бўлади. Қонун билан судга тааллуқли ишлар жумласига бошқа ишлар ҳам киритилиши мумкин. Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, суд ўзига тааллуқли ишларни тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган Ўзбекистон Республикаси юридик шахслари ва фуқаролари, шунингдек чет эл юридик шахслари, халқаро ташкилотлар, чет эл фуқаролари, фуқаролиги бўлмаган шахслар иштирокида кўради. Ўзаро боғлиқ бўлиб, баъзилари иқтисодий судга, бошқалари эса фуқаролик ишлари бўйича судга тааллуқли бўлган бир нечта талаб бирлаштирилган ****, барчаталаблар фуқаролик ишлари бўйича судда кўрилиши лозим. Ўзаро боғлиқ бўлиб, баъзилари маъмурий судга, бошқалари эса иқтисодий судга тааллуқли бўлган бир нечта талабни бирлаштиришга йўл қўйилмайди. Ушбу модда биринчи қисмининг 41, 5 ва 51-бандларида кўрсатилган ишлар низо юзага келган ҳуқуқий муносабатлар иштирокчиси юридик ёки жисмоний шахслар бўлишидан қатъий назар, суд томонидан кўриб чиқилади. Даъвогарнинг даъво талабидаги харид комиссиясининг **** йил 18 июлдаги электрон йиғилиш баёнини **** эмас деб топиш талаби иқтисодий судга, фуқаролик ишлари бўйича судга ёки маъмурий судга тааллуқли эмас. Мазкур ҳолатда биринчи инстанция суди ИПК ****-моддаси биринчи қисмига асосан иш юритишни тугатиши лозим эди. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 18 ноябрдаги ****-сонли “Иқтисодий судлар томонидан битимларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги фуқаролик қонунчилиги нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги қарорининг 19-бандига кўра, ФК ****-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ, кимошди савдосини **** эмас деб топиш ким ошди савдосида ғолиб чиққан шахс билан тузилган шартноманинг **** эмаслигига олиб келади. Шу боис, судлар инобатга олишлари лозимки, агар кимошди савдосининг натижалари бўйича тузилган битимни савдо ўтказиш қоидалари бузилганлиги сабабли **** эмас деб топиш тўғрисида даъво берилган бўлиб, бироқ кимошди савдосини **** эмас деб топиш **** талаб қўйилмаган бўлса, бундай даъвони қаноатлантириш рад этилиши тўғрисида тушунтиришберилгшан. Бироқ, биринчи инстанция суди ушбу ҳолатларни инобатга олмасдан даъво талабидаги тарафлар ўртасида **** йил 18 июль куни тузилган 1-сонли пудрат шартномасини **** эмас деб топиш **** нотўғри хулосага келган. Бундай ҳолатда биринчи инстанция суди Пленум қарорида берилган тушунтиришларга таяниб, даъво талабининг харид комиссиясининг **** йил 18 июлдаги электрон йиғилиш баёнини **** эмас деб топиш **** қисми юзасидан иш юритиш тугатилганлиги сабабли пудрат шартномасини **** 5 эмас деб топиш **** даъво талабини қаноатлантиришни рад этиши лозим эди. Аммо, юқорида қайд этилган ҳолатлар биринчи инстанция судининг эътиборидан четда қолган.Бунинг натижасида у томонидан даъвони қаноатлантириш **** асослантирилмаган ҳал қилув қарори қабул қилинган. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг 2-бандига мувофиқ, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйича ҳал қилув қарорини тўлиқ ёки қисман бекор қилишга ва янги қарор қабул қилишга ****. ИПК ****-моддаси биринчи қисмининг4-банди ҳамда иккинчи қисмининг 3-бандига мувофиқ, моддий ва (ёки) процессуал ҳуқуқ нормаларининг бузилганлиги ёхуд нотўғри қўлланилганлиги биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарорини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асос бўлади. Моддий ҳуқуқ нормаларининг бузилиши ёки нотўғри қўлланилиши қонунчилик ҳужжатининг нотўғри талқин қилинганлигидан иборат. Юқорида қайд этилганларга асосан судлов ҳайъати, биринчи инстанция суди моддий ва процессуал ҳуқуқ нормаларини нотўғри қўллаган ҳолда даъвони қаноатлантириш **** асоссиз хулосага келган деб ҳисоблаб, жавобгарнинг апелляция шикоятини тўлиқ қаноатлантиришни ва ҳал қилув қарорини бекор қилиб, даъво талабидаги харид комиссиясининг **** йил 18 июлдаги электрон йиғилиш баёни **** эмас дебтопиш талаби бўйича иш юритишни тугатишни, даъво талабидаги тарафлар ўртасида **** йил 18 июль куни тузилган 1-сонли пудрат шартномасини **** эмас деб топиш қисмини қаноатлантиришни рад этиш **** янги қарор қабул қилишни лозим топади. ИПК ****-моддасига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни 18моддаси 5-бандига асосан, агар иш судга тааллуқли бўлмаса, ишни юритиш тугатилганда давлат божини қайтариш белгиланган. Шу сабабли, судлов ҳайъати ишни судда кўриш билан боғлиқ суд **** тўлиқ **** даъвогар зиммасига юклашни, ишни биринчи инстанцияда кўриш билан боғлиқ даъвогардан Республика бюджетига 3 **** сўм давлат божи ундиришни ҳамда почта **** олдиндан тўланганлигини инобатга олиб, даъвогар зиммасида қолдиришни, даъво талабининг харид комиссиясининг **** йил 18 июлдаги электрон йиғилиш баёнини **** эмас деб топиш талаби бўйича давлат божини ундирувсиз қолдиришни, даъвогардан жавобгар фойдасига апелляция шикояти билан мурожаат қилишда олдиндан тўланган **** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** ундиришни, даъвогардан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** ишни видеоконференцалоқа режимида кўриш билан боғлиқ **** сўм суд **** ундиришни, жавобгар томонидан апелляция шикояти билан мурожаат қилишда ортиқча тўланган **** сўм давлат божини қайтаришни лозим топади. 6 Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 15-моддаси, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси 13, ****, ****, ****, ****моддаларини қўллаб, судлов ҳайъати қ а р о р қ и л а д и: Урганч туманлараро иқтисодий судининг ****-****-сонли иқтисодий иши доирасида **** йил 11 сентябрда қабул қилинган ҳал қилув қарори бекор қилинсин. Янги қарор қабул қилинсин. Даъво талабининг харид комиссиясининг **** йил 18 июлдаги электрон йиғилиш баёнини **** эмас деб топиш талаби бўйичаиш юритиштугатилсин. Даъво талабининг тарафлар ўртасида **** йил 18 июль куни тузилган 1-сонли пудрат шартномасини **** эмас деб топиш қисмини қаноатлантириш рад қилинсин. “****” АТБдан Республика бюджетига **** сўм давлат божи ундирилсин. “****” АТБдан “*********” масъулияти чекланган жамияти фойдасига апелляция шикояти билан мурожаат қилишда олдиндан тўланган 1 87**** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** ундирилсин. “****” АТБдан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозит ҳисоб **** **** сўм суд **** ундирилсин. Ижро **** берилсин. Апелляция шикояти тўлиқ қаноатлантирилсин. “*********” масъулияти чекланган жамияти томонидан ортиқча тўланган **** сўм давлат божини қайтарилсин ва бу **** маълумотнома берилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга кирган. Қарор устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир йил ичида тафтиш тартибида шикоят берилиши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик қилувчи: **** ҳайъат аъзолари: **** **** 7