Решение #2867564 Экономические

4-13****502/1****-сонли иқтисодий иш Ҳал қилув қарори Жиззах шахри Судя:Н.**** Ўзбекистон Республикаси номидан 2025йил23 октябрь Жиззах туманларароиқтисодий суди судьясиН.С.****нинг раислигида, судья ёрдамчиси****ғунбоевнингкотиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят худудий бошқармасидаъвогар"OQ TOS URUG ILIGI" **** манфаатида жавобгар"ЮКСАК ТЎЛҚИН" фермер хўжалигидан28.****.****сўм қарздорликниундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича ишни,Жиззах туманларароиқтисодий суди биносида,очиқ суд ****муҳокамасида,даъвогар"OQ TOS URUG ILIGI"****вакилиҒ.Абдусаломов(ишончнома асосида) иштирокида,жавобгар"ЮКСАК ТЎЛҚИН" фермер хўжалигивакилииштирокисизкўриб чиқиб, қуйидагиларни,АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят худудий бошқармаси давогар"OQ TOS URUG ILIGI" ****манфаатида(кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади)"ЮКСАК ТЎЛҚИН" фермер хўжалиги(кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади)га нисбатанЖиззахтуманлараро иқтисодий судигадаъво аризасибилан мурожаат қилиб, жавобгардан 09.04.**** йилда №УЧ-34-сонлива 20.04.**** йилда №УЧ-****-сонлиуруғчилик махсулотиолди-сотди шартнома бўйича28.****.**** сўмасосий қарздорликни ундиришсўралган. Суд**** иштирок этган даъвогар вакили ўз тушунтиришида, даъво аризадаги **** такрорлаб, даъвоаризасини қўллаб-қувватлаб,уни қаноатлантиришни сўради. Суд **** муҳокамасининг манзили ва **** тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд **** вакиллари иштирокини таъминлашмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (кейинги ўринларда ИПК деб юритилади) ****-моддасига асосанагар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига асосаниш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Суд, даъвогар вакилининг иш бўйича берган кўрсатмасини тинглаб, ишдаги ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабларинитўлиққаноатлантиришнилозим деб ҳисоблайди. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд **** муҳокамасидан аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича,"OQ TOS URUG ILIGI" **** (Сотувчи) ва"ЮКСАК ТЎЛҚИН" фермер хўжалиги(Сотиб олувчи)ўртасида 09.04.**** йилда №УЧ-34-сонли ва 20.04.**** йилда №УЧ-****-сонли уруғчилик махсулотиолди-сотди шартноматузилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, олди-сотди шартномаси бўйича бир тараф (сотувчи) товарни бошқа тараф (сотиб олувчи)га мулк қилиб топшириш****, сотиб олувчи эса бу товарни қабул қилиш ва унинг учун белгиланган пул суммаси (баҳоси)ни тўлаш **** олади. Тарафлар ўртасида тузилган шартнома шартларига кўра, «Сотувчи» «Сотиб олувчи»га махсулотини (бундан буён матнда - товар деб номланади) “Сотиб олувчига” унинг буюртмалари асосида етказиб бериш, «Сотиб олувчи» эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** ушбу шартномада белгиланган муддатларда тўлаб бериш **** олган. Шартноманинг 1.1-бандида шартномабўйича“Сотувчи” ўзига тегишл товарни“Сотиб олувчи”га мулк қилибтопшириш “Сотиб олувчи” эсамаҳсулотнинг ****% олдиндан тўлаши кераклиги, қайд этилган. Сотувчи томониданСотиб олувчигаэлектрон ****-фактурага асосан 25.****.**** сўмлик маҳсулот топширилган ваСотиб олувчитомонидан маҳсулотлар қабул қилиб олинган. Сотувчи томонидан ****-фактура орқали харидорга маҳсулот етказиб берилган ва харидор томонидан маҳсулотлар қабул қилиб олинган. ФКнинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра, агар қонун ҳужжатлари ёки олдисотди шартномасининг шартларидан товар баҳосини муайян муддатда тўлаш **** келиб чиқмаса, сотиб олувчи уни сотувчи ўзига товарни ёки ушбу товарни тасарруф қилиш ҳужжатларини берганидан сўнг кечиктирмасдан тўлаши лозим.Ушбу модданинг иккинчи қисмига кўра, агар олди-сотди шартномасида товар **** бўлиббўлиб тўлаш назарда тутилган бўлмаса, сотиб олувчи сотувчига топширилган товарнинг тўлиқ баҳоси миқдорида **** тўлаши лозим. Аниқланишича,Давогар томонидан **** қилинган 14.07.**** йилдаги солиштирма далолатномага асосанжавобгар томонидан шартнома бўйича товарлар қабул қилиб олинган бўлиб, маҳсулотлар учун тўланмаган ****25.****.**** сўмни ташкил этган ва шу суммага қарздор бўлиб қолган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддаси учинчи қисмига кўра, агар сотиб олувчи олди-сотди шартномасига мувофиқ топширилган товар **** ўз **** тўламаса, сотувчи товар **** ва ўзганинг пул маблағларидан фойдаланганлик учун фоизлар тўлашни талаб қилишга ****. Мазкур ҳолатда, суд, даъвогарнинг жавобгардан28.****.**** сўм асосий қарз ундириш қисминиқисман,25.****.****сўм қисминиундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблаб, даъвониқисманқаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддаси иккинчи қисмига кўра, ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади.Ушбу модданинг олтинчи қисмига кўра, агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлганнеустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талаблариниқисман қаноатлантиришни, жавобгар"ЮКСАК ТЎЛҚИН" фермер хўжалигидан даъвогар"OQ TOS URUG ILIGI" ****фойдасига25.****.****сўмасосий қарз ундиришни, суд **** масаласини муҳокама қилиб, жавобгар"ЮКСАК ТЎЛҚИН" фермер хўжалигидандаъвогар"OQ TOS URUG ILIGI" ****фойдасигаолдиндан тўланган 41.****сўм почта ****ҳамдаРеспублика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларига асосланиб суд-, ҚАРОРҚИЛДИ: Даъвогарнинг даъво талабларитўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар"ЮКСАК ТЎЛҚИН"фермер хўжалигидан даъвогар"OQ TOS URUG ILIGI" ****фойдасига 25.****.****сўм асосий қарз, олдиндан тўлаб чиқилган 41.2**** почта **** ундирилсин. Жавобгар"ЮКСАК ТЎЛҚИН"фермер хўжалигиданРеспублика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) бериши ёки биринчи инстанция судининг ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой муддат ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Судья ****