Решение #2867821 Экономические

4-10****26/****-сонли ишСудя-**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Жиззахшаҳри **** йил23 октябрь Жиззах туманлараро иқтисодий суди, судья Н.****раислигида, судья ёрдамчиси****ғунбоевнинг котиблигида, даъвогар"ADIZBEK-LIDER" ****тугатиш бошқарувчисининг жавобгар"JIZZAX LOYI A"**** 17.****.**** сўммиқдордаги асосий қарз ва 8.****.**** сўм пеня ундириш тўғрисидагидаъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни Жиззах туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** давогар"ADIZBEKLIDER" **** тугатиш бошқарувчиси ****важавобгарвакили****ғунов(рахбар)иштирокидакўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: “ADIZBEK-LIDER” ****(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) тугатиш бошқарувчиси****Жиззах туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“JIZZAX LOYI A” ****(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан17.****.****сўм асосий қарзва 8.****.**** сўм пеняундиришни сўраган. давогар“ADIZBEK-LIDER” ****ва жавобгар“JIZZAX LOYI A” ****ўртасида тузилган **** йил 9 февралдаги **** сонли шартномага асосан 22.02.**** йилда (**** йил 9 феврал даги ****-сонли шартномага асосан) тўлов матни билан 7.****.**** сўм ва **** йил 10 майдаги **** сонли шартномага асосан (**** йил 12 майдаги ****-сонли шартномага асосан молиявий ёрдам) тўлов матни билан 10.****.**** сўм молиявий ёрдамлар ўтказилган жами қарздорлик 17.****.**** сўммаблағниташкил этган. Суд м****иштирок этгандаъвогар вакили даъво талабини қўллабқувватлаб,даъво талабини қаноатлантиришни сўради. Суд****иштирок этганжавобгар вакилидаъво талабига нисбатан эътироз билдириб, даъво аризани қаноатлантиришни рад этишни сўради. Ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, суд қуйидаги асосларга кўра даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ барча суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) ****-моддасининг иккинчи қисмига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафлар ўртасидаги **** қарз шартномасидан келиб чиққан. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, қарз шартномаси бўйича бир тараф (қарз берувчи) иккинчи тарафга (қарз олувчига) пул ёки турга хос аломатлари билан белгиланган бошқа ашёларни мулк қилиб беради, қарз олувчи эса қарз берувчига бир йўла ёки бўлиб-бўлиб, ўшанча суммадаги пулни ёки қарзга олинган ашёларнинг хили, сифати ва миқдорига баравар ашёларни (қарз суммасини) қайтариб бериш **** олади.Ушбу кодекснинг ****-моддасига асосан, қарз олувчи олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз берувчига қайтариши шарт.Агар қарз суммасини қайтариш муддати шартномада белгиланган бўлмаса, қарз олувчи уни қарз берувчи қарзни қайтариш **** талаб қўйган кундан бошлаб ўттиз кун мобайнида қайтариши керак. Иш ҳужжатларидан аниқланишича,“ADIZBEK-LIDER” ****(қарз берувчи) ва“JIZZAX LOYI A” ****(қарздор) ўртасида****йил9 февралдатузилган****сонлива **** йил 10 майдаги ****-сонли шартномага асосанқайтариш шарти билан молиявий қарз шартномаси (бундан буён матнда шартнома деб юритилади) тузилган. Даъвогар Жиззах туманлараро иқтисодий судининг****йил 16 майдаги****/****-сонли ҳал қилув қарори билан **** деб топилган ва суд бошқарувчисиэтиб ****тугатиш бошқарувчиси этиб тайинланган. Ўзбекистон Республикаси “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни ****-моддаси учинчи қисмининг олтинчи хатбошисига асосан тугатиш бошқарувчиси қарздор олдидаги қарзларни ундириш чораларини кўриши шарт. Даъвогарга хизмат кўрсатувчи **** томонидан **** қилинган даъвогар ҳисобварағи айланмаларининг кўчирмасига кўра даъвогар жавобгарга****йил 9февралдатузилган****-сонлива **** йил 10 майдаги ****-сонли шартномага асосанқайтариш шарти билан молиявий қарзўтказиб берилган. Лекин жавобгар шу кунга қадар берилган қарзни даъвогарга қайтармаган (хизмат кўрсатувчи **** **** айланмалари кўчирмаси иш ҳужжатларида мавжуд). ФК ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФК ****-моддасига кўра, агар қонунчилик ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** **** кечиктиришга ёки уни бўлиб-бўлиб **** йўл қўйилмайди. Юқоридагиларга асосан, суд даъвогарнинг17.****.8**** қарздорлик ундиришталабиниқисман10.****.****сўмқисмини асосли деб ҳисоблаб, уни ундиришни лозим деб топади. Шунингдек, даъвогар ушбу шартнома шартларидан келиб чиққан ҳолда жавобгар“JIZZAX LOYI A” ****дан8.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. ФКнинг 11-моддасида фуқаролик ҳуқуқлари неустойка ундириш йўли билан ҳимоя қилиниши белгиланган. ФКнинг ****-моддаси 1-қисмига кўра, башарти, қонунда ёки шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, **** лозим **** **** **** неустойка тўлаш ва зарарни қоплаш қарздорни **** асл ҳолида **** озод қилмайди. Шартнома шартларидакўрсатилган хизматлари **** учун тўловлар кечиктирилган ҳар бир кун учун “Буюртмачи” қарз суммасининг 0,4 фоизи миқдорида, бироқ қарз суммасининг 50 фоизидан ошмаган миқдорда пеня тўлаши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. ФКнинг ****-моддасида, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****, бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек, кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиши кераклиги, суд алоҳида ҳолларда карздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга. Суд,юқоридаги ҳолатларни инобатга олган ҳолда,даъвогарнинг 8.****.****сўм пеня ундириш талабиниқаноатлантиришнирад этишнилозимдебҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****моддасида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъвогарнинг даъво талабиниқисманқаноатлантиришни, жавобгар“JIZZAX LOYI A” **** хисобидандавогар “ADIZBEK-LIDER” **** ҳисобига10.****.**** сўм асосий қарзундиришни, суд ишни кўриш билан боғлиқ суд ****номутаносиб равишда даъвогар важавобгарвакилларизиммасига юклашни, жавобгардансуд депозитига41.****сўм почта ****, жавобгардан Республика бюджетига****.****сўм давлат божи, даъвогарданРеспублика бюджетига****.****сўм давлат божи хамда жавобгардан Олий суд депозитиҳисобига ****.**** сўм видеоконференцалоқа **** ундиришнилозим деб топади. Қайд этилганларга кўра, ИПКнинг ****, ****, ****, ****, ****, ****моддалари, ФКнинг ****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л а ди : Даъвогарнинг даъвоаризасиқисманқаноатлантирилсин. Жавобгар“JIZZAX LOYI A” ****ҳисобидан даъвогар“ADIZBEK-LIDER” ****фойдасига10.****.****сўм асосий қарздорликундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар“JIZZAX LOYI A” ****ҳисобидан Республика бюджетига ****.****сўм давлат божи ундирилсин. Даъвогар“ADIZBEK-LIDER” ****ҳисобидан Республика бюджетига ****.****сўм давлат божи ундирилсин. Жавобгар“JIZZAX LOYI A” ****ҳисобидансуд депозитига 41.**** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар“JIZZAX LOYI A” ****ҳисобиданОлий суд депозити хисобига ****.**** сўм видеоконференцалоқа**** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протести) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, олти ой ичида кассация шикояти (протести) бериши мумкин. Судья Н.****