Решение #2871447 Экономические

****/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ ****тумани **** йил21 октябрь ****туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** суд **** котиблигида, ****туман прокурор ёрдамчиси ****, даъвогар вакили **** (**** йил 10 октябрдаги ****-сонли ишончнома асосида) иштирокида, ****туман ****нинг даъвогар Ҳудудий электр тармоқлари акционерлик жамияти манфаатида жавобгар "****” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан бўлган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни“Ҳудудий электр тармоқлари” акциядорлик жамияти Энергосавдо филиали ****шаҳар бўлимининг биносида,сайёрочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: ****туман ****даъвогар Ҳудудий электр тармоқлари акционерлик жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида жавобгар “****” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дандаъвогар фойдасига **** йил май ойи учун фойдаланилган электр энергиясидан мавжуд бўлган 98.****.**** сўм асосий дебитор қарздорликва олдиндан тўланган почта **** ундиришни сўраган. Суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд **** вакили иштирокини таъминламади. Иш ҳужжатларида уларнинг суднинг суд муҳокамаси **** ва жойи **** **** олганлигини тасдиқловчи гибрид почта маълумотномаси мавжуд. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг ****-моддаси биринчи қисмига кўра агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг ****-моддаси учинчи қисмига кўра иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шу сабабли, суд ишни жавобгар иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили ўз тушунтиришида, даъво аризасидаги **** такрорлаб, даъво талабини қувватлаб, даъво аризаси киритилганидан кейин жавобгар томонидан 28.****.**** сўм қарздорлик тўлаб берилганлиги тўғрисида судга маълумотнома **** қилиб, суддан даъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этганпрокурор ёрдамчиси даъвониқисманқаноатлантиришни сўради. Суд, даъвогар вакилининг ва прокурор ёрдамчисининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳужжатларига ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, қуйидаги асосларга кўра, даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддаси биринчи қисмида Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддаси биринчи қисмига кўра ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддаси учинчи қисмига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Одил судловни амалга оширишда Ўзбекистон Республикаси Конституцияси нормаларини тўғридан-тўғри қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги **** йил 23 июндаги 16-сонли қарорининг биринчи бандига кўра, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси (бундан буён матнда Конституция деб юритилади) 15-моддасининг иккинчи қисмига кўра, Конституция мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади.Шунга кўра, судлар кўриб чиқиллаётган ҳуқуқий муносабатларни тартибга солувчи қонун ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг мазмунини баҳолаши ва Конституция нормаларини тўғридан-тўғри амал қилувчи олий юридик кучга эга нормативҳуқуқий асос сифатида қўллаши лозим деб кўрсатилган. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд жараёнида аниқланган ҳолатлардан маълум бўлишича, тарафлар ўртасида **** йил1 марткуни****-сонли “Улгуржи ва кичик қувватли истеъмолчилари учун электр энергия таъминоти” шартномаси имзоланган. Шартнома шартларига кўра даъвогар (****) электр энергияси етказиб бериши, жавобгар (истеъмолчи) эса истеъмол қилинган энергия **** ўз **** тўлаб бериш **** ўз зиммасига олган. Даъвогар томонидан шартнома шартлари ўз **** ****, электр энергияси етказиб берилган. Жавобгар (истеъмолчи) томонидан шартнома шартларига риоя қилинмаганлиги натижасида даъвогар судга даъво аризаси билан мурожаат қилган кунда жами 98.****.**** сўм дебиторлик қарздорлик вужудга келган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (матнда - ФК деб юритилади)нинг ****-моддасида, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали 2 абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади деб белгиланган. ФКнинг ****-модасида, **** — фуқаролик ҳуқуқий муносабати бўлиб, унга асосан бир шахс (қарздор) бошқа шахс (кредитор) фойдасига муайян ҳаракатни амалга оширишга, чунончи: мол-мулкни топшириш, ишни ****, хизматлар кўрсатиш, пул тўлаш ва ҳоказо ёки муайян ҳаракатдан ўзини **** **** бўлади, кредитор эса — қарздордан ўзининг **** **** талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлади. ФКнинг ****-моддасида, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганда эса- иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак деб белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмайди. Даъвогар томонидан суд **** куни ҳолатига **** этилган маълумотномада жавобгар томонидан судга даъво ариза киритилгандан сўнг 28.****.**** сўм тўлов қилинганлиги маълум қилинган. Шунга кўра, даъво талабининг 98.****.**** сўм асосий қарзни ундириш қисми қисман яъни 98.****.****-28.****.****=70.****.****сўм қисми қаноатлантирилиши лозим. Юқоридагиларга кўра, суд жавобгардан даъвогар фойдасига 70.****.****сўм ундиришни лозим топади. ИПКнинг ****-моддаси биринчи ва олтинчи қисмига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида” **** йил 06 январдаги ЎРҚ-****-сонли Қонуни билан белгиланган Давлат божи ставкаларининг миқдорлари (бундан буён матнда Давлат божи ставкаларининг миқдорлари деб юритилади) 2-бандининг “а”-кичик бандида, давлат божи мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан кам бўлмаган миқдорда ҳисобланиши белгиланган. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда, даъво талабини қисманқаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига70.****.**** сўм асосий қарз, 41.**** сўм почта **** ундиришни, даъвонинг қолган қисмини рад қилишни, жавобгардан1.****.****,58сўм давлат божини Республика бюджетига ундиришни лозим топади. 3 Юқоридагиларга асосан, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, **** ва ****-моддаларини қўллаб, суд Қ А Р О Р Қ И ЛАД И: Даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “****” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан даъвогар “****” акциядорлик жамияти ҳисобига70.****.**** сўм асосий қарз ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар ****” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан даъвогар “****” акциядорлик жамияти ҳисобига олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар “****” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан Республика бюджети ва суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармасига1.****.****,58 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори бир ой муддат ўтиб қонуний кучга киради, ҳал қилув қарори устидан ****туманлараро иқтисодий суди орқали ****вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция шикояти бериш (протест келтириш) ёки ушбу муддатда апелляция шикояти(протест) берилмаса, олти ойлик муддатда кассация шикояти бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 4