Решение #2872005 Экономические

4-1****-****3/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Қумқўрғон тумани ****йил 21 октябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида,****нинг котиблигида,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент шаҳарҳудудий бошқармасининг даъвогар “APEX INSURAN E” акциядорлик жамияти манфаатида жавобгар якка тартибдаги тадбиркор “SHABERDIYEV G‘AFUR G‘AYRA O‘G‘LI” ҳисобидан39.****.****,60сўм қарздорликни суброгация тартибида ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича иқтисодий ишни тарафлар иштирокисиз, ўз биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент шаҳар ҳудудий бошқармаси даъвогар “APEX INSURAN E” акциядорлик жамияти (бундан буёнматнда даъвогар деб юритилади) манфаатида судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар якка тартибдаги тадбиркор “SHABERDIYEV G‘AFUR G‘AYRA O‘G‘LI” (бундан буёнматнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан39.****.****,60сўм қарздорликни суброгация тартибида ундиришни сўраган. Суд **** **** ва жойи **** тегишли тартибда хабардор қилинган палата ва даъвогар суд **** иштирок этмади. Палата ва даъвогар ишни ўзининг иштирокисиз кўришни сўраган. Суд**** жойи ва **** **** тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд **** иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бунданбуёнматнда – ИПК)нинг****-моддасига кўра, агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган **** кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд **** бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади.Иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси қуйидаги ҳолларда ҳам суд томонидан тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади, агар: **** йўлланган шахс **** кўчирма нусхасини олишни рад этган ва ушбу рад этиш қайд этилган бўлса; суд томонидан юридик шахснинг судга маълум бўлган охирги жойлашган ери (почта манзили), фуқаронинг яшаш жойи бўйича юборилган **** кўчирма нусхаси олувчи кўрсатилган манзилда йўқлиги сабабли топширилмаган ва бу **** алоқа муассасаси судни хабардор қилган бўлса; **** кўчирма нусхаси суд томонидан электрон почта 1 орқали ёки хабардор қилинганлик фактини тасдиқловчи бошқа алоқавоситаларидан фойдаланган ҳолда юборилган кундан эътиборан уч кун ўтган бўлса. Ушбу кодекснинг ****-моддасига биноан, ишда иштирок этувчи шахсларга суд даъво аризаси юзасидан **** этишни таклиф қилган ёзма фикр ёки қўшимча далиллар **** этилмаганлиги ишни мавжуд материаллар бўйича кўришга тўсқинлик қилмайди. Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган даъвогар суд **** келмаса, даъвогарнинг ишни унинг йўқлигида кўриш тўғрисидаги аризаси бўлган ****, низо унинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Иш муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар суд **** келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шу сабабли, суд ИПКнинг**** ва ****-моддаларига асосан ишнидаъвогар важавобгар иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра, даъвоаризасини тўлиқ қаноатлантириш ва ишни кўриш билан боғлиқ барча суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** кераклиги белгиланган. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, “****” АТБ (бундан буёнматнда **** деб юритилади) ҳамда жавобгар ўртасида имзоланган ****4йил06 августдаги****/KBD-сонли кредит шартномасига асосан жавобгарга48ой муддатга йиллик27,9фоиз устама тўлаш шарти билан****.****.****сўммиқдорида кредит ****. Кредит қайтарилишининг таъминоти сифатида ****, даъвогар ҳамда жавобгар ўртасида**** йил06 августда****/****-сонлижисмоний шахслар ва кичик бизнес учун кредит маҳсулотларини комплекс суғурта шартномасиимзоланган. Жавобгар томонидан олинган кредит маблағлари ўз **** ва тўлиқ қайтарилмаганлиги сабабли **** томонидан қолдиқ кредит қарздорлиги умидсиз деб топилиб, ушбу ҳолат суғурта ташкилоти томонидан суғурта ҳодисаси сифатида тан олинган ҳамда жавобгарнинг кредитдан бўлган39.****.****,60сўм қарздорлиги суғурта товони сифатида **** йил30 майкуни****-сонли электрон тўлов топшириқномаси асосида **** тўлаб берилган. ФК ****-моддасига кўра,мулкий суғурта шартномасига мувофиқ бир тараф (суғурталовчи) шартномада шартлашилган **** (суғурта мукофоти) эвазига шартномада назарда тутилган воқеа (суғурта ҳодисаси) содир бўлганда 2 бошқа тарафга (суғурта қилдирувчига) ёки шартнома қайси шахснинг фойдасига тузилган бўлса, ўша шахсга (наф олувчига) бу ҳодиса оқибатидасуғурталанган мулкка етказилган зарарни ёхуд суғурталанувчининг бошқа мулкий манфаатлари билан боғлиқ зарарни шартномада белгиланган сумма (суғурта пули) доирасида тўлаш (суғурта товони тўлаш) **** олади. ФК ****-моддаси биринчи қисмига кўра,агар мулкий суғурта шартномасида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, суғурта қилдирувчи (наф олувчи)нинг суғурта натижасида қопланган зарар учун жавобгар шахсдан талаб қилиш ҳуқуқи тўланган сумма доирасида суғурта товонини тўлаган суғурталовчига ўтади.Бироқ шартноманинг била туриб зарар етказган шахсга нисбатан талаб қилиш ҳуқуқи суғурталовчига ўтишини истисно қиладиган шартлари ўз-ўзидан **** бўлмайди. Даъвогар томонидан **** йил16 июлда жавобгарга суброгация тартибида талабнома билан мурожаат қилинган. Бироқ даъвогарнинг ушбу талаби жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. ФК ****-моддасига кўра,қонунчиликда ёки битимда белгиланган асосларсиз бошқа шахс (жабрланувчи)нинг ҳисобидан мол-мулкни эгаллаб олган ёки тежаб қолган шахс (қўлга киритувчи) асоссиз эгаллаб олинган ёки тежаб қолинган мол-мулкни (асоссиз орттирилган бойликни) жабрланувчига қайтариб беришишартлиги белгиланган. Шунга кўра даъвогарнинг даъво талаби асосли бўлиб, тўлиқ қаноатлантирилиши лозим. ИПКнинг 68-моддасига мувофиқ ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ушбу Кодекснинг74-моддасигабиноансуд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. ИПК ****-моддасининг биринчи қисмига асосан суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. Юқоридагиларга кўра,суддаъвогарнингдаъвоаризасини тўлиққаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига39.****.****,60сўм суброгация қарздорлик,олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ва республика бюджетига****.****сўм давлат божиундиришни лозим деб топди. Бинобарин,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68,74,****,****,****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд 3 қарорқилади: Даъвогарнинг даъвоаризаси тўлиққаноатлантирилсин. Жавобгарякка тартибдаги тадбиркор “SHABERDIYEV G‘AFUR G‘AYRA O‘G‘LI” ҳисобидан даъвогар “APEX INSURAN E”акциядорлик жамиятифойдасига39.****.****,60сўм суброгация қарздорлик, олдиндан тўланган41.****сўм почта ****ундирилсин. Якка тартибдаги тадбиркор “SHABERDIYEV G‘AFUR G‘AYRA O‘G‘LI” ҳисобидан республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори устидан Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 4